Türkiye’nin bereketli topraklarında yetişen, sofralarımızın vazgeçilmezi olan zeytin, bu kez alışılmışın dışında bir hikâyeyle gündemde. Bursa’nın Gemlik ilçesine bağlı Katırlı bölgesinde yetişen zeytinler, yenilebilir altınla kaplanarak Dubai, Katar ve Suudi Arabistan gibi ülkelere ihraç ediliyor. Üstelik öyle sıradan bir fiyatla değil! Kilogramı tam 5 bin dolardan, yaklaşık 250 bin liradan alıcı buluyor.
Yanlış duymadınız. Sabah kahvaltısında birkaç dilimini ekmekle yediğimiz, bazen pazarda fiyatını pahalı bulduğumuz zeytin, dünyanın başka bir köşesinde lüks tüketimin simgesi haline geliyor.
Peki, bizim sofralarımızdaki zeytin nasıl oldu da altın değerine ulaştı?
Aslında cevap oldukça basit: Ürüne değer katmak.
Yıllardır Türkiye'nin tarımsal üretimdeki potansiyelinden söz ediyoruz. Dünyanın en kaliteli zeytinlerini, incirlerini, kayısılarını ve fındıklarını yetiştiriyoruz. Ancak çoğu zaman ürettiğimiz ürünün gerçek ekonomik değerini ortaya çıkaracak adımları yeterince atamıyoruz. Üretiyoruz, topluyoruz, satıyoruz. Sonra aynı ürünün başka ülkelerde farklı ambalajlarla, farklı hikâyelerle çok daha yüksek fiyatlara sunulduğunu görüyoruz.
İşte Gemlik zeytininin altınla kaplanarak ihraç edilmesi, bu alışılmış döngünün dışına çıkılması açısından dikkat çekici bir örnek.
Bir tarafta toprağını işleyen, yıl boyunca zeytin ağaçlarına emek veren çiftçi, diğer tarafta bu ürünü uluslararası lüks tüketim pazarına taşıyan girişimciler var. İkisi bir araya geldiğinde ortaya yalnızca farklı bir ürün değil, aynı zamanda yeni bir ticari fırsat çıkıyor.
Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken önemli bir ayrıntı bulunuyor.
Zeytini değerli yapan yalnızca üzerindeki altın değil, o altının altında saklı olan üretici emeğidir.
Katırlı'nın topraklarında yetişen zeytin zaten kıymetliydi. Yıllardır bölge halkının geçim kaynağı olan, kendine özgü lezzetiyle tanınan bu ürünün değerini belirleyen asıl unsur doğallığı, kalitesi ve üretim geleneğiydi. Yenilebilir altın kaplama ise bu değeri farklı bir tüketici kitlesine ulaştırmanın yolu oldu.
Burada insanın aklına ister istemez şu soru geliyor: Madem bizim zeytinimiz dünyanın lüks sofralarında böylesine yüksek fiyatlarla yer bulabiliyor, neden daha fazla tarım ürünümüz benzer başarı hikâyelerine konu olmasın?
Neden Türk zeytini, yalnızca bir kahvaltılık ürün olarak değil, uluslararası pazarda güçlü bir marka olarak daha fazla tanınmasın?
Elbette kilogramı 5 bin dolara satılan altın kaplı zeytin, herkesin tüketebileceği bir ürün değil. Zaten hedeflenen pazar da günlük tüketim değil, lüks tüketim ve özel sunumlar. Ancak bu örneği önemli kılan, zeytinin kaç dolara satıldığından çok, bir tarım ürününün farklılaştırılarak nasıl pazarlanabildiğidir.
Öte yandan bu yüksek satış fiyatının ne kadarının zeytin üreticisine yansıdığı da üzerinde durulması gereken bir konu. Çünkü gerçek başarı, yalnızca pahalı bir ürün ihraç etmekle ölçülmemeli. O ürünü yetiştiren çiftçinin de emeğinin karşılığını alması gerekiyor.
Katırlı Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkan Yardımcısı Emin Bircan'ın duyduğu mutluluk ise son derece anlaşılır. Yıllardır yetiştirdikleri zeytinin Dubai'ye kadar ulaşması, üreticiler açısından bir gurur kaynağı.
Ama bu gururun kalıcı bir ekonomik kazanca dönüşmesi çok daha önemli.
Bugün Gemlik zeytini altınla kaplanıp Orta Doğu'ya gönderiliyor. Yarın başka bir yöremizin peyniri, inciri, balı ya da zeytinyağı da yenilikçi ürünlerle dünya pazarlarında daha güçlü bir yer edinebilir.
Bunun için yalnızca kaliteli üretim yeterli değil. Markalaşma, doğru pazarlama, uluslararası tanıtım ve üreticiyi destekleyen ticari modeller de gerekiyor.
Bir başka önemli nokta ise şu: Biz kendi topraklarımızda yetişen ürünlerin kıymetini ne kadar biliyoruz?
Dünyanın bir ucunda binlerce dolara sunulan zeytin, bizim için bazen kahvaltı sofrasındaki sıradan bir ayrıntıdan ibaret olabiliyor. Oysa her tanesinde çiftçinin alın teri, toprağın bereketi ve yılların üretim kültürü var.
Belki de artık tarım ürünlerine yalnızca kilogram fiyatları üzerinden bakmayı bırakmalıyız. Bir ürünün hikâyesi, yetiştiği coğrafya ve arkasındaki emek de en az satış fiyatı kadar değerli.
Gemlik'ten Dubai'ye uzanan bu yolculuk bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor: Türkiye'nin tarımsal zenginliği, doğru değerlendirildiğinde dünya pazarlarında çok daha büyük fırsatlar yaratabilir.