Ayaklarda Yanma, Uyuşma ve Karıncalanma Neden Olur?

Ayaklarda hissedilen yanma, uyuşma, karıncalanma ve iğne batması günlük yaşamda sık karşılaşılan şikâyetler arasında yer alıyor. Uzun süre aynı pozisyonda oturmak, ayağa baskı yapan ayakkabılar giymek veya geçici dolaşım bozuklukları kısa süreli yakınmalara yol açabilir.

Ancak belirtilerin sık sık tekrarlaması, gece saatlerinde artması veya yürümeyi zorlaştırması altta yatan farklı bir sağlık sorununa işaret edebilir. Şikâyetlerin kaynağının belirlenebilmesi için eşlik eden diğer belirtilerin de değerlendirilmesi önem taşıyor.

Nöropati, beyin ve omurilik dışında bulunan sinirlerin hasar görmesi veya işlevini yeterince yerine getirememesi durumudur. Özellikle ayaklarda başlayan yanma, karıncalanma, uyuşma ve batma hissi periferik nöropatinin yaygın belirtileri arasında bulunur.

Sinir hasarı ilerlediğinde ayaklarda his kaybı, kas güçsüzlüğü, denge sorunu ve gece artan ağrı görülebilir. Bazı kişiler sıcaklık değişimlerini veya ayakta oluşan yaraları fark etmekte zorlanabilir.

Nöropati tek başına bir hastalık değildir. Diyabet, vitamin eksiklikleri, bazı ilaçlar, alkol kullanımı, böbrek hastalıkları ve bağışıklık sistemi sorunları sinirleri etkileyebilir.

Ayaklarda yanma ve uyuşmanın en sık görülen nedenlerinden biri diyabete bağlı sinir hasarıdır. Uzun süre kontrol altında tutulmayan yüksek kan şekeri, özellikle ayak ve bacaklardaki sinirlere zarar verebilir.

Diyabetik nöropatide şikâyetler çoğunlukla ayak parmaklarından başlar. Yanma, karıncalanma, batma, uyuşma ve gece artan rahatsızlık hissi görülebilir.

İlerleyen dönemlerde kişi ayağındaki yarayı, sıcaklığı veya ağrıyı yeterince hissedemeyebilir. Bu nedenle diyabet hastalarının ayaklarını düzenli olarak kontrol etmesi ve en küçük yarayı dahi ihmal etmemesi gerekir.

Yetersiz su tüketimi ve bazı minerallerin dengesizliği kaslarda kramp, karıncalanma ve halsizliğe neden olabilir. Özellikle yoğun terleme, kusma, ishal veya sıcak havalarda uzun süre kalma sonrası bu tür belirtiler ortaya çıkabilir.

Potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi mineraller sinir ve kasların normal çalışması için önemlidir. Ancak ayaklardaki yanma ve uyuşmayı yalnızca susuzluğa bağlamak doğru değildir.

Belirtiler sık tekrarlıyorsa kan değerlerinin kontrol edilmesi gerekebilir. Gelişigüzel mineral takviyesi kullanmak yerine sağlık uzmanına başvurulması daha güvenlidir.

B12, B1 ve E vitamini gibi bazı vitaminlerin eksikliği sinirlerin çalışmasını etkileyebilir. Özellikle B12 vitamini eksikliğinde el ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma, halsizlik ve denge sorunları görülebilir.

Vitamin eksiklikleri yetersiz beslenmenin yanı sıra mide ve bağırsak hastalıkları, emilim bozuklukları veya kullanılan bazı ilaçlardan kaynaklanabilir.

Bununla birlikte vitaminlerin fazlası da zararlı olabilir. Özellikle B6 vitamininin uzun süre yüksek dozda alınması sinir hasarına yol açabilir. Bu nedenle kan tahlili yapılmadan bilinçsiz vitamin kullanılmamalıdır.

Bel bölgesindeki disklerin sinirlere baskı yapması, bacak ve ayaklarda yanma, uyuşma ve elektrik çarpması benzeri ağrı oluşturabilir. Bu tür şikâyetler genellikle belden kalçaya, bacaktan ayağa doğru yayılır.

Bel ağrısı, oturup kalkarken zorlanma, yürüme güçlüğü ve tek bacakta hissedilen ağrı siyatikle birlikte görülebilir. Sinir üzerindeki baskının düzeyi muayene ve gerekli görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.

Bacakta hızla gelişen güç kaybı, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma ve kasık çevresinde uyuşma görülmesi acil değerlendirme gerektirir.

Varis ve toplardamar sorunları bacaklarda ağırlık hissi, şişlik, yanma ve karıncalanmaya neden olabilir. Şikâyetler uzun süre ayakta kalındığında veya hareketsiz oturulduğunda artabilir.

Bacaklarda belirgin damarlar, akşam saatlerinde artan şişlik ve ağrı varsa dolaşım sistemi açısından değerlendirme yapılabilir.

Egzama ve Sedefin Nedeni Bunlar Olabilir: Uykusuzluk ve Strese Dikkat

İçeriği Görüntüle

Atardamar dolaşımındaki bozukluklarda ise ayaklarda soğukluk, solukluk, renk değişikliği, yürümekle ortaya çıkan ağrı ve geç iyileşen yaralar görülebilir.

Tek bacakta aniden oluşan belirgin şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı ve ağrı ciddi bir damar sorununun belirtisi olabilir.

Böbreklerin yeterince çalışmaması sonucu vücutta biriken bazı maddeler zamanla sinirleri etkileyebilir. Bu durumda ayaklarda karıncalanma, uyuşma, halsizlik, şişlik ve idrar miktarında değişiklik görülebilir.

Tiroid bezinin yavaş çalışması da bazı kişilerde el ve ayaklarda uyuşma, kas ağrısı ve halsizlik oluşturabilir.

Bu belirtiler tek başına böbrek veya tiroid hastalığını göstermez. Tanı için muayene ve kan testleri gerekir.

Buerger hastalığı, özellikle yoğun sigara kullanan kişilerde el ve ayak damarlarını etkileyen ciddi bir rahatsızlıktır. Ayaklarda uyuşma, ağrı, soğukluk ve renk değişikliği görülebilir.

İlerleyen vakalarda parmaklarda yara ve doku kaybı oluşabilir. Hastalığın kontrol altına alınmasında sigaranın tamamen bırakılması büyük önem taşır.

Ayak parmaklarında morarma, iyileşmeyen yara veya şiddetli ağrı bulunuyorsa zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Bazı bağışıklık sistemi ve romatizmal hastalıklar sinirleri veya damarları etkileyerek ayaklarda uyuşma ve karıncalanmaya neden olabilir.

Bu durumlarda eklem ağrısı, cilt döküntüsü, ateş, halsizlik ve ağız yaraları gibi farklı belirtiler de görülebilir. Ancak ayakta yanma olması tek başına romatizmal hastalık anlamına gelmez.

Şikâyetler diğer sistemik belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir.

Ayaklarda yanma, iğne batması, uyuşma ve karıncalanma için ilk olarak aile hekimi, dahiliye veya nöroloji bölümüne başvurulabilir.

Bel fıtığı veya sinir sıkışması şüphesinde fizik tedavi, nöroloji ya da beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesi gerekebilir. Varis ve damar sorunlarında kalp ve damar cerrahisi, böbrek hastalıklarında nefroloji, romatizmal şikâyetlerde ise romatoloji bölümüne yönlendirme yapılabilir.

Doktor gerekli görürse kan şekeri, vitamin seviyeleri, böbrek ve tiroid değerleri incelenebilir. EMG, ultrason veya MR gibi tetkikler de istenebilir.

Ayaklarda yanma ve uyuşmanın tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır. Diyabete bağlı sorunlarda kan şekeri kontrolü, vitamin eksikliğinde uygun takviye, bel fıtığında fizik tedavi veya farklı yöntemler uygulanabilir.

Sinir ağrısı için kullanılan ilaçlar yalnızca doktor tarafından reçete edilmelidir. Bu ilaçlar uyku hali, baş dönmesi ve denge kaybı gibi yan etkilere yol açabilir.

Başkasına yazılan ilaçları kullanmak veya tedaviyi kendi kendine değiştirmek ciddi risk oluşturur.

Zencefil, elma sirkesi, bitkisel çaylar veya farklı yağlarla yapılan masajların ayak yanmasını tamamen geçirdiği yönünde çeşitli öneriler bulunuyor. Ancak bu yöntemler sinir hasarını, damar tıkanıklığını veya diyabeti tedavi etmez.

Özellikle ayaklarında his kaybı bulunan kişilerin sıcak suya veya ısıtılmış ürünlere dikkat etmesi gerekir. Kişi sıcaklığı yeterince hissedemediği için farkında olmadan yanık oluşabilir.

Diyabet hastaları ayaklarına bilinmeyen bitkisel karışımlar sürmemeli ve açık yaraları evde tedavi etmeye çalışmamalıdır.

Ayağı sıkmayan, rahat ve hava alan ayakkabılar tercih edilebilir. Uzun süre bacak bacak üstüne atılmamalı ve aynı pozisyonda hareketsiz kalınmamalıdır.

Gün içerisinde kısa yürüyüşler yapmak, ayakları kontrol etmek ve yeterli su tüketmek faydalı olabilir. Diyabeti bulunan kişiler kan şekeri takibini düzenli yapmalıdır.

Ancak şikâyetlerin nedeni belirlenmeden yalnızca evde uygulanan yöntemlere güvenilmemelidir.

Uyuşma ve karıncalanma aniden başladıysa ve beraberinde yüz kayması, konuşma bozukluğu, kol veya bacakta güç kaybı, baş dönmesi ya da bilinç değişikliği varsa acil yardım çağrılmalıdır.

Tek bacakta aniden gelişen şişlik ve renk değişikliği, ayakta soğukluk, morarma, iyileşmeyen yara veya hızla artan kas güçsüzlüğü de acil değerlendirme gerektirir.

Ayaklarda yanma, iğne batması, uyuşma ve karıncalanma her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak belirtiler uzun sürüyor, giderek artıyor veya günlük yaşamı etkiliyorsa nedenin belirlenmesi için doktor muayenesi ihmal edilmemelidir.

HABER MERKEZİ