Yeni doğan sarılığı, kandaki bilirubin adı verilen maddenin yükselmesiyle ortaya çıkıyor. Bebeğin cildi ve gözlerinin beyaz kısmında sararma görülmesi en belirgin bulgu olarak öne çıkıyor.
Doğumdan sonraki ilk günlerde bebeklerin karaciğeri bilirubini vücuttan uzaklaştırmakta henüz yeterince hızlı çalışamayabildiği için sarılık oldukça yaygın görülüyor. Ancak her sarılık aynı şekilde seyretmiyor.
Bebeklerde sarılık neden olur?
Bilirubin, kırmızı kan hücrelerinin doğal olarak parçalanması sırasında oluşuyor. Yetişkinlerde karaciğer tarafından işlenerek vücuttan uzaklaştırılırken, yeni doğan bebeklerde bu sistem henüz tam olgunlaşmamış olabiliyor.
Bu nedenle doğumdan sonraki birkaç gün içerisinde bilirubin seviyesinin yükselmesi görülebiliyor.
Prematüre doğum, yeterince beslenememe, anne ve bebek arasında kan grubu uyuşmazlığı, aşırı morarma ve bazı enfeksiyonlar ise sarılığın daha belirgin veya daha uzun sürmesine neden olabiliyor.
Bebeklerde sarılık ne zaman tehlikeli?
Sarılığın doğumdan sonraki ilk 24 saat içerisinde ortaya çıkması özellikle önem taşıyor. Bu kadar erken başlayan sarılığın doktor tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Sarılığın kısa sürede belirgin şekilde artması da dikkat edilmesi gereken durumlardan biri.
Bebeğin yalnızca yüzünde değil göğüs, karın, kol ve bacaklarında da yoğun sararma görülmesi bilirubin seviyesinin yükseldiğini düşündürebilir. Ancak sarılığın derecesi yalnızca cilt rengine bakılarak güvenilir biçimde belirlenemez; gerektiğinde bilirubin ölçümü yapılması gerekir.
Bu belirtiler varsa acil değerlendirme gerekebilir
Sarılığı bulunan bir bebekte emmeme veya çok az emme, aşırı uyku hali, uyandırmakta güçlük, belirgin halsizlik, ateş, alışılmadık tiz ağlama, vücudunu geriye doğru kasma, nöbet veya solunumda sorun gibi belirtiler görülüyorsa gecikmeden tıbbi yardım alınmalı.
Bu belirtiler yüksek bilirubin seviyesinin veya başka bir ciddi sağlık sorununun işareti olabilir.
Özellikle yenidoğan döneminde bebeğin genel durumunda hızlı değişiklik olması beklenmeden sağlık kuruluşuna başvurulmasını gerektirir.
Sarılığın hızla artması neden önemli?
Bilirubin çok yüksek seviyelere ulaştığında bebeğin sinir sistemi açısından risk oluşturabilir.
Tedavi edilmemiş çok yüksek bilirubin seviyeleri nadir de olsa beyni etkileyebilen ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle yenidoğan sarılığı yalnızca “birkaç güne geçer” düşüncesiyle takip edilmemeli.
Bilirubin değerinin güvenli olup olmadığı; bebeğin kaç saatlik olduğu, gebelik haftası, kilosu ve diğer risk faktörleri birlikte değerlendirilerek belirleniyor.
Bu yüzden tüm bebekler için geçerli tek bir “tehlikeli bilirubin değeri” bulunmuyor.
Bebek yeterince beslenmiyorsa dikkat
Yenidoğan döneminde yeterli beslenememe, bilirubinin vücuttan uzaklaştırılmasını zorlaştırabiliyor.
Bebeğin memeyi almakta zorlanması, emdikten kısa süre sonra bırakması, idrar ve dışkısının azalması veya kilo kaybının beklenenden fazla olması durumunda sağlık profesyoneline danışılması gerekiyor.
Özellikle ilk günlerde emzirme güçlüğü yaşayan ailelerin profesyonel destek alması sarılık takibi açısından da önem taşıyor.
Koyu idrar ve açık renkli dışkı önemli bir işaret olabilir
Yenidoğanlarda idrarın belirgin biçimde koyu olması veya dışkının çok açık, beyazımsı ya da kil renginde görülmesi normal kabul edilmez.
Bu bulgular karaciğer ve safra yollarıyla ilgili sorunların belirtisi olabileceğinden doktor değerlendirmesi gerekiyor.
Sarılığın iki haftadan uzun sürmesi de özellikle zamanında doğmuş bebeklerde yeniden değerlendirme gerektirebilir.
Prematüre bebeklerde risk daha yüksek olabilir
Erken doğan bebeklerin karaciğerleri daha olgunlaşmamış olduğundan bilirubin seviyelerinin yükselme riski daha fazla olabilir.
Kan grubu uyuşmazlığı, doğum sırasında ciddi morarma, kardeşlerinde yenidoğan sarılığı nedeniyle tedavi öyküsü veya bazı kalıtsal kan hastalıkları bulunan bebekler de daha yakından takip edilebilir.
Bebeklerde sarılık nasıl tedavi edilir?
Tedavi gerekip gerekmediğine bilirubin düzeyi ve bebeğin yaşı dikkate alınarak karar veriliyor.
Hafif sarılık vakalarında yakın takip ve yeterli beslenmenin sağlanması yeterli olabiliyor. Bilirubin düzeyi belirli sınırların üzerine çıktığında ise fototerapi, yani özel ışık tedavisi uygulanabiliyor.
Çok daha ağır ve özel durumlarda farklı tedavi yöntemlerine ihtiyaç duyulabiliyor.
Sarılık için güneşe çıkarmak doğru mu?
Bebeği doğrudan güneş ışığına bırakmak, tıbbi fototerapinin yerine geçmez. Yenidoğanların doğrudan güneş ışığına maruz bırakılması ayrıca cilt ve vücut ısısı açısından risk oluşturabilir.
Sarılığın tedavisi için evde uygulanan yöntemlere güvenmek yerine bilirubin seviyesinin sağlık kuruluşunda değerlendirilmesi gerekiyor.
Bebeklerde sarılıkta en önemli nokta erken takip
Yenidoğan sarılığı sık görülse de sarılığın ne zaman başladığı, ne kadar hızlı arttığı ve bebeğin genel durumunun nasıl olduğu büyük önem taşıyor.
İlk 24 saatte başlayan sarılık, giderek koyulaşan sarı renk, beslenme güçlüğü, aşırı uyku hali, ateş, koyu idrar veya çok açık renkli dışkı gibi belirtiler varsa bebeğin kısa sürede çocuk doktoru tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
HABER MERKEZİ
