Boynun ön tarafında bulunan ve kelebeğe benzeyen küçük bir organ olan tiroid bezi, vücudun enerji kullanımını düzenleyen hormonlar üretiyor. Tiroid hormonları kalp hızından sindirim sistemine, vücut ağırlığından ruh haline kadar birçok önemli işlev üzerinde etkili oluyor.
Tiroid bezinin ihtiyaçtan az veya fazla hormon üretmesi, vücudun çalışma hızını doğrudan etkileyebiliyor. Tiroid hormonlarının yetersiz üretilmesi hipotiroidi, aşırı üretilmesi ise hipertiroidi olarak adlandırılıyor.
Belirtilerin yavaş gelişebilmesi ve başka sağlık sorunlarıyla benzerlik göstermesi nedeniyle tiroid hastalıkları bazı kişilerde uzun süre fark edilmeyebiliyor. Bu nedenle devam eden şikâyetlerin yalnızca strese, yoğunluğa veya mevsim değişikliğine bağlanmaması gerekiyor.
Tiroid Nedir, Ne İşe Yarar?Tiroid, boynun ön kısmında yer alan ve hormon üreten bir bezdir. Ürettiği hormonlar metabolizma hızının düzenlenmesine yardımcı olurken kalp atışı, vücut sıcaklığı, sindirim, kasların çalışması ve enerji düzeyi üzerinde rol oynuyor.
Tiroid bezinin normalden yavaş çalışması vücuttaki birçok sürecin yavaşlamasına, hızlı çalışması ise metabolizmanın hızlanmasına neden olabiliyor. Ancak yalnızca belirtilere bakılarak tiroid hastalığı tanısı konulamıyor.
Sağlık Bakanlığına bağlı bir sağlık kuruluşunun bilgilendirmesine göre kilo değişimi, saç dökülmesi, halsizlik, terleme ve çarpıntı sık görülen tiroid belirtileri arasında bulunuyor. Kesin tanı için kan testi yapılması gerekiyor.
Tiroid Yavaş Çalışırsa Ne Olur?Tiroid bezinin yeterli miktarda hormon üretememesi hipotiroidi olarak tanımlanıyor. Bu durumda metabolizma yavaşlayabiliyor ve belirtiler genellikle zaman içinde gelişiyor.
Hipotiroidide görülebilecek yaygın belirtiler şöyle sıralanıyor:
- Sürekli yorgunluk ve halsizlik
- Normalden daha fazla üşüme
- Açıklanamayan kilo artışı
- Kabızlık
- Konsantrasyon güçlüğü
- Ciltte kuruluk
- Saçlarda incelme veya dökülme
- Ses kısıklığı
- Ruh halinde düşüş
- Adet düzensizliği veya yoğun kanama
Bu belirtilerin tamamı her hastada görülmeyebilir. Şikâyetlerin hafif olması da tiroid fonksiyonlarının normal olduğu anlamına gelmez.
Tiroid Hızlı Çalışırsa Ne Olur?Tiroid bezinin ihtiyaçtan fazla hormon üretmesi hipertiroidi olarak adlandırılıyor. Bu durumda metabolizma hızlanıyor ve kişinin dinlenme halindeyken bile kalp atışları yükselip enerji tüketimi artabiliyor.
Hipertiroidide görülebilecek belirtiler arasında şunlar yer alıyor:
- Hızlı veya düzensiz kalp atışı
- Çarpıntı
- İştah artmasına rağmen kilo kaybı
- Aşırı terleme
- Sıcağa tahammülsüzlük
- Ellerde titreme
- Sinirlilik ve kaygı
- Uyku problemleri
- Kaslarda güçsüzlük
- Boyunda şişlik
- Bağırsak hareketlerinde artış
Hipertiroidinin belirtileri kişiden kişiye değişebiliyor. Özellikle kalp ritmindeki hızlanma veya düzensizlik, tıbbi değerlendirme gerektiren önemli bulgular arasında bulunuyor.
Tiroid Nodülü Nasıl Anlaşılır?Tiroid bezinde oluşan yumrular tiroid nodülü olarak adlandırılıyor. Bazı nodüller herhangi bir belirti vermeden yapılan muayene veya ultrason sırasında fark edilebiliyor.
Büyüyen ya da çevresindeki yapılara baskı yapan nodüller boyunda şişlik, yutkunma güçlüğü, nefes darlığı, öksürük veya ses değişikliği gibi şikâyetlere yol açabiliyor.
Boyunda yeni fark edilen bir kitle, uzun süren ses kısıklığı, yutma güçlüğü veya boyundaki lenf bezlerinde büyüme bulunması halinde sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşıyor. Bu belirtiler her zaman kanser anlamına gelmese de doktor tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Tiroid Hastalıkları Nasıl Teşhis Edilir?Tiroid hastalıklarının değerlendirilmesinde öncelikle kişinin şikâyetleri ve sağlık geçmişi dinleniyor. Boyun muayenesinin ardından genellikle tiroid hormonlarını değerlendiren kan testlerinden yararlanılıyor.
Hekim gerekli görürse tiroid ultrasonu, antikor testleri veya nodüllerin incelenmesi için ince iğne biyopsisi gibi ek yöntemlere başvurabiliyor. Tedavi ise hastalığın türüne, nedenine, hormon düzeylerine, kişinin yaşına ve genel sağlık durumuna göre planlanıyor.
Tiroid ilacı kullanan kişilerin ilaç dozunu kendi kendine değiştirmemesi veya tedaviyi bırakmaması gerekiyor. İyot içeren ürünlerin ve çeşitli takviyelerin de doktor önerisi olmadan kullanılması tiroid hormonlarını olumsuz etkileyebilir.
Hangi Belirtilerde Doktora Gidilmeli?Uzun süren halsizlik, belirgin kilo değişimi, sürekli çarpıntı, aşırı üşüme veya terleme, boyunda şişlik ve açıklanamayan saç dökülmesi yaşayanların aile hekimi, iç hastalıkları veya endokrinoloji bölümüne başvurması gerekiyor.
Ani ve şiddetli çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma veya bilinç değişikliği gibi belirtilerde ise acil sağlık yardımı alınması önem taşıyor.
Tiroid hastalıklarında erken değerlendirme, hormon dengesizliğinin belirlenmesine ve kişiye uygun tedavinin planlanmasına yardımcı oluyor. Belirtiler benzer olsa da doğru tanının yalnızca sağlık uzmanı tarafından konulabileceği unutulmamalı.
HABER MERKEZİ
