İsrail’in ilk F-35I “Adir” uçağını ABD’den teslim almasının üzerinden yaklaşık on yıl geçti. Beşinci nesil görünmez savaş uçakları, özellikle İran’la yaşanan son 12 günlük çatışmada Tel Aviv’e belirgin bir üstünlük sağlayarak sahadaki etkisini bir kez daha gösterdi. Ancak Washington’ın F-35 satışını bölgedeki diğer ülkelere açmaya hazırlanması, İsrail’in yıllardır elinde tuttuğu “tek hayalet uçak işletmecisi” olma avantajını sona erdirebilir.
Trump Suudi Arabistan’a F-35 Satışına Yeşil Işık Yaktı
Forbes’un aktardığına göre, ABD eski Başkanı Donald Trump, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın 18 Kasım’daki Washington ziyaretinde Riyad’a F-35 satma konusundaki isteğini açık şekilde dile getirdi. Görüşme sırasında düzenlenen özel uçuş gösterisi de bu mesajı pekiştirdi. Trump ayrıca Suudi Arabistan’ın teslim alacağı F-35’lerin, İsrail’e verilenlerden daha düşük kapasiteli olmayacağını söyledi.
İsrail ise her koşulda ABD’den bölgede kendisine avantaj sağlayacak daha gelişmiş silah sistemlerini almaya devam etmesi gerektiğini hatırlatarak geleneksel politikasını sürdürdü.
Suudi Arabistan’a F-35 Ama “Block 4” Olmadan
Askeri uzmanlara göre Washington, Suudi Arabistan’a F-35A’nın standart versiyonunu verebilir. Bu varyant, ABD Hava Kuvvetleri ve birçok ülkenin kullandığı Block 4 yükseltmesine sahip olmayacak. Böylece Suudi Arabistan kayda değer bir hava gücü kazanırken, İsrail’in teknolojik üstünlüğü teknik olarak korunmuş olacak.
Zaten İsrail’in kullandığı F-35I Adir modeli, standart F-35A’dan daha gelişmiş sensörlere ve tamamen İsrail tarafından geliştirilen özel sistemlere sahip. Tel Aviv, ABD’nin modifikasyona izin verdiği tek ülke konumunda ve elindeki tüm teknolojiyi Washington ile bile paylaşmıyor.
Türkiye’nin F-35’e Dönüş Şansı Zayıf
Forbes’un hatırlattığı bir diğer konu ise Türkiye’nin F-35 programından çıkarılışı. Ankara, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın aldığı için 2019’da programdan atılmıştı. Türkiye hâlâ projeye geri dönmek ve en az 40 F-35A satın almak istiyor ancak şu aşamada geri dönüşün düşük bir ihtimal olduğu belirtiliyor.
Trump’ın geçmişte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a, Rus enerji bağımlılığının azaltılması halinde F-35 satışına sıcak bakabileceğini söylediği de analizin satırlarında yer aldı.
Bölgedeki Yeni Trend: Hayalet Jetler
Sadece F-35 değil, tüm bölgede görünmez uçakların sayısı hızla artıyor. Güney Kore’nin KF-21 Boramae uçağı BAE’nin radarına yeniden girdi. Abu Dabi’nin uzun vadede KF-21 parçalarının ortak üretimine katılabileceği ve uçağı envantere dahil edebileceği değerlendiriliyor.
Türkiye ise F-35 yerine kendi milli savaş uçağı TF KAAN’a odaklanmış durumda. İlk aşamada F110 motorları nedeniyle tam anlamıyla beşinci nesil görünmezlik sağlayamayacak olan KAAN, tıpkı Kore’nin KF-21’i gibi “4.5+ nesil” sınıfında değerlendiriliyor. Her iki uçağın da 2030’lu yıllarda çok daha gelişmiş versiyonlara geçerek tam gizlilik seviyesine yaklaşması bekleniyor.
Önümüzdeki 10 Yılda Ortadoğu’nun Hava Gücü Haritası Şöyle Şekillenecek:
- Suudi Arabistan: Standart F-35A filosuna sahip olabilir.
- BAE: KF-21’i ortak üretimle envantere katma ihtimali yüksek.
- Türkiye: KAAN’ın ilk versiyonlarını uçurmaya başlayacak.
- İsrail: En gelişmiş F-35 varyantını kullanmayı sürdürürken ABD’nin 2030’larda tanıtacağı altıncı nesil Boeing F-47’nin ilk yabancı kullanıcısı olmaya aday.
Sonuç olarak, İsrail’in F-35 üzerindeki tekelinin sonuna gelinse de Tel Aviv’in bölgedeki en gelişmiş savaş uçaklarını kullanma üstünlüğünü yakın vadede kaybetmesi beklenmiyor.
HABER MERKEZİ