Rize’nin Güneysu ilçesinde yaşayan görme engelli Ahmet Turan, çocuk yaşta geçirdiği menenjit hastalığının ardından görme kabiliyetini kaybetmesine rağmen hayata küsmek yerine üretmeyi seçti. Yaklaşık yarım asırdır parmak uçlarıyla ilmekleri tek tek sayarak motifli iskemleler ören Turan, azmi, sabrı ve ustalığıyla çevresindekilere örnek oluyor.
Çocukluk yıllarında geçirdiği rahatsızlığın ardından görme yetisini kaybeden Ahmet Turan, yıllar içinde öğrendiği iskemle örme sanatını bugün de sürdürüyor. Evindeki çalışma alanında tamamen dokunma duyusundan yararlanan Turan, motiflerdeki ilmekleri tek tek hesaplıyor, yaptığı desende hata olması halinde ise örgüyü sökerek yeniden başlıyor.
Menenjit Sonrası Hayatı Değişti
Ahmet Turan’ın hayatındaki en büyük değişim, henüz çocukluk döneminde yakalandığı menenjit hastalığının ardından yaşandı. O yıllarda Rize’de çocuk doktoru bulunmadığını belirten Turan, hastalığına yanlış teşhis konulduğunu ve görme kabiliyetini kaybettiğini anlattı.
Turan, yaşadıklarını şu sözlerle aktardı:
“1961 yılında menenjit hastalığına yakalandım. O tarihte Rize’de çocuk doktoru olmadığından hastalığıma yanlış teşhis konuldu. Neticede böyle oldu. Şimdi gözle beyin arasındaki damarlarda hasar olduğu için tedavisi de mümkün değil.”
İş Bulamayınca Kendi Zanaatını Öğrendi
1981 yılının Sakatlar Yılı ilan edilmesinin ardından İş Bulma Kurumuna başvurduğunu anlatan Turan, kendisine yüzde 100 engelli raporu verilmesi nedeniyle iş sahibi olamadığını söyledi.
Yaşadığı bu gelişmenin ardından kendi imkanlarıyla bir iş yapmanın yollarını arayan Turan, ağabeyinin yardımıyla iskemle örmeye başladı.
Turan, “Müracaat ettik İş Bulma Kurumuna. Bize yüzde 100 sakat raporu verince iş vermediler. Ben de merak ettim, ‘Bunu yapabilir miyim?’ dedim. Ağabeyim biraz gösterdi bana, başladık. Öyle devam ediyor” ifadelerini kullandı.
Parmak Uçlarıyla İlmekleri Tek Tek Sayıyor
İlk dönemlerde sade ve örneksiz modeller hazırlayan Ahmet Turan, zaman içerisinde kendisini geliştirerek farklı motifleri de işlemeye başladı.
Görme kabiliyetini kullanamamasına rağmen dokunma duyusu sayesinde ilmekleri sayan Turan, hazırlayacağı deseni iskemlede bulunan ilmek sayısına göre belirliyor.
Bazı modellerde 64, bazı modellerde ise daha farklı sayıda ilmek bulunduğunu belirten Turan, desenin buna göre şekillendiğini söyledi.
“Yanlış Oldu Mu Mecbur Sökerim”
İskemle örerken yaptığı işi büyük bir dikkatle sürdüren Ahmet Turan, motifte meydana gelen en küçük hatayı dahi dokunarak anlayabildiğini ifade etti.
Turan, işindeki titizliğini şu sözlerle anlattı:
“İlk örneksiz kurdum bir tane. Örnekliye geçince haliyle insan şaşırıyor. Öyle bir hata çıkıyor ki meydana, mecbur sökerim onu. Sayıyorum ilmekleri. Hangi örnek çıkarırsan ona göre yapıyorsun. Mesela bunda 64 tane var. 70 tane olsaydı farklı bir örnek koyacaktım ama yetmediği için bunu yaptım.”
Hataları İkinci Sırada Fark Ediyor
Yılların kazandırdığı tecrübeyle artık örgüdeki hataları kısa sürede fark edebildiğini dile getiren Turan, özellikle ikinci sıraya geldiğinde desenin doğru ilerleyip ilerlemediğini anlayabildiğini söyledi.
Ahmet Usta, “Yaparken ikinci sıraya geldin mi biraz dikkatli ol, hemen anlarsın yanlışı. Örnek giderken bakarsın diğer tarafa geçmiş. Dikkatli oldun mu anlarsın. Yanlış olmasını istemem, mecbur sökerim” dedi.
Yaklaşık Yarım Asırdır Zanaatını Sürdürüyor
Yaklaşık yarım asırdır iskemle örerek yaşamını sürdüren Turan, geçen yıllar içerisinde pek çok zorlukla da mücadele etti.
Özellikle iskemle yapımında kullanılan kasnakları temin etmekte zaman zaman sıkıntı yaşadığını ifade eden usta, istediği ölçü ve kalitede kasnak bulamadığında çalışmalarının aksadığını belirtti.
Ancak tüm zorluklara rağmen üretmekten hiçbir zaman vazgeçmedi.
“Pes Etmeyi Hiç Düşünmedim”
Hayata tutunmasında yaptığı işin önemli bir yeri bulunduğunu vurgulayan Ahmet Turan, karşılaştığı sorunların kendisini zaman zaman yorsa da pes etmeyi düşünmediğini söyledi.
Turan, “Pes etmeyi hiç düşünmedim. Başka yapacağım bir şey yok. Kasnak sıkıntısı oldu; adam yapmadı veya yanlış yaptı, insan tabii beziyor. Kendi istediğin gibi olmayınca biraz zorlanıyorsun” diye konuştu.
Yeni Ustayla Kasnak Sorununu Çözdü
Geçen yıl kasnak yapan bir ustayla tanışmasının ardından yaşadığı sorunun büyük ölçüde çözüldüğünü aktaran Turan, hazırlanan kasnaklardan memnun kaldığını belirtti.
Ahmet Turan, “Geçen sene bana kasnak yapan bir ustayla denk geldik. ‘Biri bana, biri sana yapar mısın?’ dedi. Getirdi, baktım şahane kasnak. Hemen anlaştık” ifadelerini kullandı.
El Emeği İskemlelerini Müşterilerine Satıyor
Yıllardır parmak uçlarıyla ilmek ilmek işlediği iskemleleri talep olması halinde sattığını söyleyen Ahmet Turan, üretmeye devam ediyor.
“Şimdi müşteri oldu mu satıyoruz” diyen Turan’ın hazırladığı motifli iskemleler, yalnızca bir zanaat ürünü değil, aynı zamanda yıllar süren emeğin, sabrın ve kararlılığın da izlerini taşıyor.
Rize’de Azmiyle Çevresine Örnek Oluyor
Görme kabiliyetini çocuk yaşta kaybetmesine rağmen yaşamdan kopmayan Ahmet Turan, yaklaşık yarım asırdır devam ettirdiği iskemle örme sanatıyla Güneysu’da geleneksel bir zanaatı yaşatıyor.
İlmekleri görmeden, yalnızca parmak uçlarıyla sayarak ortaya çıkardığı motifli iskemleler ise Ahmet Usta’nın üretme azminin en somut örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.
İHA
