Prof. Dr. Canan Karatay, Karatay Sözü YouTube Kanalı’nda yayınlanan “Sağlıklı Pazar Sohbetleri” programında stresin insan sağlığı üzerindeki etkilerini kapsamlı şekilde değerlendirdi. Karatay, özellikle kronik stresin, günümüzde pek çok hastalığın görünmeyen temel nedeni olduğunu vurgulayarak, stresin “teşhisi konulamayan hastalıkların bahanesi” haline getirildiğine dikkat çekti.
Akut Stres ile Kronik Stres Arasındaki Fark
Stresin her zaman zararlı olmadığını belirten Karatay, akut stresin vücudun doğal bir savunma mekanizması olduğunu ifade etti. “Savaş ya da kaç” tepkisi olarak bilinen bu durumun kısa süreli olduğunda vücut için gerekli olduğunu söyleyen Karatay, asıl tehlikenin uzun süre devam eden kronik stres olduğunu belirtti. Kronik stresin, hormon dengesini bozarak birçok hastalığa zemin hazırladığını vurguladı.
Kortizol, İnsülin ve Bozulan Hormon Dengesi
Kronik stres altında böbrek üstü bezlerinden sürekli kortizol salgılandığını ifade eden Karatay, bu durumun insülin seviyelerini yükselttiğini söyledi. İnsülinin artmasıyla birlikte kan şekerinin yükseldiğini, bunun da vitamin ve mineral kayıplarına yol açtığını belirtti. Karatay’a göre bu süreç, obezite, diyabet ve hormonal bozukluklara uzanan bir kısır döngü oluşturuyor.
“Diyabet Kader Değil, Yaşam Tarzı Sonucu”
Programda diyabet konusuna da değinen Karatay, diyabetin genetik ve ömür boyu süren bir hastalık olduğu algısına karşı çıktı. Diyabetin; yanlış beslenme, sağlıksız yaşam tarzı ve kronik stresin bir sonucu olduğunu ifade eden Karatay, bu görüşlerini daha önce yayımladığı kitaplarında da ayrıntılı biçimde anlattığını hatırlattı.
Kaliteli Uyku Stresle Mücadelede İlk Adım
Stresi azaltmanın en önemli yollarından birinin kaliteli uyku olduğunu belirten Karatay, uykusuzluğun vücutta ciddi hormonal bozuklukların göstergesi olduğunu söyledi. Uzun süreli uykusuzluğun beyin, kalp, böbrek, karaciğer, pankreas ve tiroid başta olmak üzere birçok organı olumsuz etkilediğini vurguladı.
Hareketsizlik Stresi Derinleştiriyor
Hareketsiz yaşam tarzının stresi artıran en önemli faktörlerden biri olduğunu ifade eden Karatay, açık havada yapılan yürüyüşlerin önemine dikkat çekti. Özellikle ağaç gölgesinde, deniz kenarında veya yeşillikler içinde yapılan kısa yürüyüşlerin bile stres seviyesini düşürdüğünü söyledi. Karatay, doğayla temasın insan psikolojisi üzerinde güçlü bir iyileştirici etkisi olduğunu belirtti.
Güneş, Su ve Doğanın İyileştirici Gücü
Güneş doğarken ve batarken oluşan kızıl ışığın stres azaltıcı etkisine değinen Karatay, sabah erken saatlerde yürüyüş yapmanın ya da suyla temas etmenin rahatlatıcı olduğunu ifade etti. Deniz, nehir ve şelale gibi doğal su kaynaklarının insan üzerinde sakinleştirici bir etki oluşturduğunu dile getirdi.
Sosyal İlişkiler, Müzik ve Paylaşmanın Önemi
Sevilen müziklerin dinlenmesi, dans edilmesi ve sosyal ilişkilerin güçlendirilmesinin stresle mücadelede etkili olduğunu söyleyen Karatay, dedikodudan uzak durulması gerektiğini vurguladı. Yardım etmenin ve paylaşmanın insanı mutlu ettiğini belirten Karatay, bu duygunun stresi doğal yollarla azalttığını ifade etti.
Bitki Çayları ve Omega-3 Desteği
Papatya, melisa, nane ve sarı kantaron gibi bitkilerin çaylarının gevşetici etkisine değinen Karatay, omega-3 yağ asitlerinin de stres ve depresyon üzerinde olumlu etkileri olduğunu söyledi. Soğuk sıkım zeytinyağı ve saf omega-3 kaynaklarının, kronik inflamasyonu azaltarak vücudun stres yükünü hafiflettiğini belirtti.
Sıla Solaklar VERİM
