Deprem öncesinde alınacak önlemler, sarsıntı sırasında uygulanacak doğru davranışlar ve deprem sonrasında atılacak güvenli adımlar can kayıplarının azaltılmasında büyük önem taşıyor. Bina güvenliğinden evdeki eşyaların sabitlenmesine, Çök-Kapan-Tutun hareketinden toplanma alanlarına ulaşmaya kadar herkesin bilmesi gereken kurallar bulunuyor.
Türkiye’nin deprem riski yüksek ülkeler arasında yer alması, afetlere karşı hazırlıklı olmayı zorunlu hale getiriyor. Depremin ne zaman meydana geleceği kesin olarak bilinmese de önceden alınan tedbirler, sarsıntı anında soğukkanlı davranmayı ve deprem sonrasında güvenli hareket etmeyi kolaylaştırıyor.
Yerleşim alanları doğru seçilmeli
Depreme karşı alınabilecek en önemli önlemlerden biri, yapıların güvenli zeminler üzerine inşa edilmesi olarak öne çıkıyor. Kaygan, gevşek zeminli, eğimli ve ovalık bölgelerin yerleşime açılmaması gerekiyor.
Konutların dik yarların yakınına, dar vadilerin içine, kaya düşmesi veya çığ riski bulunan yamaçlara yapılmaması önem taşıyor. İmar planlarında konut alanı olarak belirlenmeyen bölgelerde yapılaşmaya izin verilmemesi de afet risklerinin azaltılmasına katkı sağlıyor.
Binaların dayanıklılığı kontrol edilmeli
Yapıların deprem yönetmeliğine ve inşaat tekniklerine uygun şekilde inşa edilmesi gerekiyor. Mevcut binaların dayanıklılığı uzmanlar tarafından kontrol edilmeli, riskli yapılarda güçlendirme veya yenileme çalışmaları yapılmalı.
Konutlara deprem sigortası yaptırılması da olası maddi kayıplara karşı güvence sağlıyor. Bina sakinlerinin acil çıkış yollarını önceden belirlemesi, koridor ve merdivenleri engelleyen eşyaları kaldırması gerekiyor.
Evdeki eşyalar sabitlenmeli
Deprem sırasında meydana gelen yaralanmaların bir bölümü devrilen veya düşen eşyalardan kaynaklanıyor. Bu nedenle dolaplar, raflar, kitaplıklar, soba ve diğer ısıtıcılar duvara ya da zemine sağlam şekilde sabitlenmeli.
Avize, klima ve duvara asılı cihazların bağlantıları kontrol edilmeli. Ağır eşyalar dolapların alt raflarına yerleştirilmeli, dolap kapaklarında mekanik kilit kullanılmalı. Rafların önüne elastik bant veya tel takılarak şişe ve küçük eşyaların düşmesi önlenebilir.
Yanıcı, zehirli ve patlayıcı maddeler kırılmayacak kaplarda, düşmeyecek şekilde saklanmalı. Gaz vanaları ve elektrik sigortalarının mümkünse otomatik kapanma sistemine sahip olması öneriliyor.
Aile afet planı hazırlanmalı
Evde, okulda, apartmanda ve iş yerinde afet hazırlık planı oluşturulması gerekiyor. Planın belirli aralıklarla gözden geçirilmesi ve tatbikatlarla uygulanması önem taşıyor.
Aile bireylerinin deprem sonrasında buluşacağı alternatif noktalar önceden belirlenmeli. Bölge dışında yaşayan bir bağlantı kişisi seçilmeli, kimlik, tapu, sigorta, pasaport ve sağlık belgelerinin kopyaları su geçirmez şekilde saklanmalı.
Deprem anında bina içindeyseniz ne yapmalısınız?
Deprem sırasında öncelikle paniğe kapılmamak gerekiyor. Sabitlenmemiş dolaplardan, pencerelerden, camlardan ve raflardan uzaklaşılmalı.
Güvenli bir noktada diz üstü çökülmeli, baş ve ense ellerle korunarak kapanılmalı ve sağlam bir yere tutunulmalı. Çök-Kapan-Tutun hareketi sarsıntı sona erene kadar sürdürülmeli.
Merdivenlere ve çıkışlara koşulmamalı, balkona çıkılmamalı, pencereden atlanmamalı ve kesinlikle asansör kullanılmamalı. Kibrit veya çakmak yakılmamalı, elektrik düğmelerine dokunulmamalı.
Sarsıntı sona erdikten sonra güvenli olması halinde su, elektrik ve gaz vanaları kapatılmalı, bina belirlenen tahliye yolundan terk edilerek toplanma alanına gidilmeli.
Açık alanda binalardan uzak durulmalı
Açık alanda bulunan kişiler binalardan, duvarlardan, ağaçlardan, enerji hatlarından ve direklerden uzaklaşmalı. Kaya düşmesi veya toprak kayması riski bulunan yamaçların altında beklenmemeli.
Deniz kıyısında bulunanların kıyıdan uzaklaşarak yüksek ve güvenli bölgelere geçmesi gerekiyor.
Araç ve toplu taşımada dikkat edilecekler
Araç kullanan kişiler yolu kapatmadan güvenli bir noktada sağa yanaşarak durmalı. Köprü, tünel, elektrik hattı ve bina yakınında beklenmemeli.
Metro veya tren içerisindeki yolcular görevliler tarafından aksi söylenmedikçe araçtan inmemeli. Sarsıntı sona erene kadar sabit korkuluklara tutunulmalı ve personelin talimatları izlenmeli.
Deprem sonrasında hasarlı binalara girilmemeli
Deprem sonrasında önce kişisel güvenlik kontrol edilmeli, ardından çevrede yardıma ihtiyaç duyanlara destek olunmalı. Gaz kokusu varsa vana kapatılmalı, pencere ve kapılar açılarak bina hemen terk edilmeli.
Artçı sarsıntılar hasarlı yapılarda yeni yıkımlara neden olabileceği için yetkililer izin vermeden binalara girilmemeli. Cadde ve sokaklar acil yardım araçları için boş bırakılmalı, resmi açıklamalar takip edilmeli.
Enkaz altında enerji korunmalı
Yıkıntı altında kalan kişiler paniğe kapılmadan durumlarını kontrol etmeli. Riskli hareketlerden kaçınılmalı ve enerji tasarruflu kullanılmalı.
Boru, duvar veya zemine düzenli aralıklarla vurularak ses duyurulmaya çalışılmalı. Sürekli bağırmak yerine kurtarma ekiplerinin sesleri dinlenmeli ve uygun anlarda yardım çağrısı yapılmalı.
HABER MERKEZİ