Depremler beklenmedik anlarda meydana geldiği için ilk saniyelerde verilen kararlar büyük önem taşıyor. Ancak korkuyla yapılan bazı yanlış davranışlar, deprem sırasında ve sonrasında riskin daha da büyümesine yol açabiliyor.
“Depremde ne yapılmalı?”, “Deprem sırasında dışarı çıkılır mı?” ve “Depremde en sık yapılan hatalar nelerdir?” soruları yaşanan her sarsıntının ardından yeniden araştırılıyor.
Doğru davranışların önceden öğrenilmesi, aile içinde afet planı hazırlanması ve düzenli tatbikat yapılması panik ihtimalini azaltıyor. İşte depremde en çok yapılan yanlışlar ve bunların yerine uygulanması gereken güvenli davranışlar...
Sarsıntı Sürerken Dışarı Kaçmak
Deprem sırasında yapılan en yaygın hatalardan biri, bina içindeyken hemen dışarı çıkmaya çalışmaktır. Sarsıntı devam ederken koridorlar, merdivenler ve bina çıkışları düşen eşyalar, kırılan camlar ve yapı parçaları nedeniyle tehlikeli hale gelebilir.
Deprem anında koşmak yerine sağlam bir eşyanın yanında veya altında güvenli pozisyon alınmalıdır. Baş ve boyun korunarak “Çök-Kapan-Tutun” hareketi uygulanmalı, sarsıntı tamamen sona ermeden yer değiştirilmemelidir.
Sarsıntı bittikten sonra çevre kontrol edilmeli ve bina sakin biçimde tahliye edilmelidir.
Merdivenlere Koşmak
Deprem sırasında merdivenlere yönelmek ciddi risk taşıyor. Merdivenler binanın hareketinden etkilenebilir, kalabalık nedeniyle düşmeler yaşanabilir ve çıkış yolları kapanabilir.
Panik halinde merdivene koşmak yerine bulunduğunuz noktada güvenli pozisyon almak daha doğrudur. Tahliye işlemi sarsıntı bittikten ve güzergâhın güvenli olduğu anlaşıldıktan sonra gerçekleştirilmelidir.
Merdivenlerde koşulmamalı, diğer kişilerin güvenli şekilde çıkmasına engel olunmamalıdır.
Asansör Kullanmak
Deprem sırasında veya hemen sonrasında asansöre binmek en tehlikeli davranışlardan biridir. Elektrik kesintisi yaşanabilir, asansör katlar arasında kalabilir ya da mekanik sistemler zarar görebilir.
Bina tahliye edilirken asansör yerine güvenli olduğu kontrol edilen merdivenler kullanılmalıdır. Asansörde depreme yakalanılması halinde en yakın katta inilerek güvenli bir noktaya geçilmeye çalışılmalıdır.
Balkona veya Pencereye Yönelmek
Deprem sırasında balkona çıkmak, pencereye yaklaşmak veya dışarı atlamaya çalışmak ağır yaralanma ve ölüm riskini artırıyor.
Camlar kırılabilir, balkon parçaları kopabilir ve dış cepheden beton ya da sıva parçaları düşebilir. Bu nedenle pencere, balkon ve dış duvarlardan uzak durulmalıdır.
Üst katlarda bulunan kişilerin hiçbir koşulda pencereden veya balkondan atlamaya çalışmaması gerekiyor.
Kapı Eşiğini Güvenli Sanmak
Kapı eşiklerinin her binada en güvenli yer olduğu yönündeki inanış doğru değildir. Modern yapılarda kapı boşlukları, diğer iç duvarlardan daha dayanıklı olmayabilir.
Sağlam bir masa, koltuk veya sabit mobilyanın yanında baş ve boynu koruyarak güvenli pozisyon almak daha doğru olabilir. Devrilebilecek dolapların, kitaplıkların ve ağır eşyaların yakınında durulmamalıdır.
Eşyaları Kurtarmaya Çalışmak
Deprem sırasında telefon, para, bilgisayar veya diğer değerli eşyaları almak için odalar arasında dolaşmak büyük bir hatadır.
Sarsıntı sırasında mobilyalar devrilebilir, raflardaki eşyalar düşebilir ve camlar kırılabilir. Öncelik her zaman insan hayatı olmalıdır.
Güvenli bir noktaya geçildikten sonra sarsıntı sona erene kadar hareket edilmemelidir.
Baş ve Boynu Korumamak
Deprem anında yalnızca çömelmek yeterli değildir. Düşen eşya ve yapı parçalarına karşı başın ve boynun korunması gerekir.
Kollar başın üzerine alınmalı, ense kapatılmalı ve mümkünse sağlam bir eşyanın yanında hedef küçültülmelidir. Masa altında bulunuluyorsa masanın ayağına tutunarak hareket etmesi engellenmelidir.
Yastık, kitap veya benzeri bir eşya da başı korumak için kullanılabilir.
Camların Yanında Beklemek
Pencere camları, aynalar, vitrinler ve camlı dolaplar deprem sırasında kırılarak ciddi yaralanmalara yol açabilir.
Sarsıntı başlar başlamaz camlardan uzaklaşılmalı ve iç bölümlerde güvenli bir noktaya geçilmelidir. Özellikle yatakların ve oturma alanlarının pencere önünde bulunmamasına dikkat edilmelidir.
Evdeki büyük aynaların ve camlı mobilyaların sabitlenmesi de deprem öncesinde alınabilecek önlemler arasında yer alıyor.
Ağır Mobilyaların Yanında Durmak
Sabitlenmemiş dolap, kitaplık, buzdolabı ve raflar deprem sırasında devrilebilir. Bu eşyaların yakınında beklemek sık yapılan tehlikeli hatalardan biridir.
Ağır mobilyalar önceden duvara sabitlenmeli, üzerlerine ağır ve kırılabilir eşyalar yerleştirilmemelidir. Yatak ve oturma alanları yüksek dolaplardan uzak tutulmalıdır.
Çıkış yollarının büyük mobilyalar tarafından kapanmaması için ev düzeni buna göre planlanmalıdır.
Deprem Biter Bitmez Binaya Geri Girmek
Sarsıntının sona ermesi, tehlikenin tamamen geçtiği anlamına gelmez. Artçı depremler, ilk sarsıntıda hasar gören yapıların çökmesine neden olabilir.
Unutulan eşya veya evcil hayvan için hasarlı binaya kontrolsüz biçimde geri dönülmemelidir. Yetkililer güvenli olduğunu açıklayana kadar ağır hasarlı yapılardan uzak durulmalıdır.
Bina çevresinde beklemek de dış cepheden parça düşme riski nedeniyle tehlikelidir.
Gaz Kokusunda Elektrik Düğmesine Basmak
Deprem sonrasında gaz kokusu alınmasına rağmen lambayı açmak, elektrik düğmesine basmak, çakmak veya kibrit yakmak patlamaya neden olabilir.
Gaz kokusu hissedildiğinde kıvılcım çıkarabilecek hiçbir cihaz kullanılmamalıdır. Güvenli olması halinde gaz vanası kapatılmalı, kapı ve pencereler açılarak bina terk edilmelidir.
Durum yetkili birimlere açık alandan bildirilmelidir.
Telefon Hatlarını Meşgul Etmek
Deprem sonrasında herkesin aynı anda yakınlarını araması iletişim hatlarında yoğunluğa yol açabilir. Bu durum acil yardım çağrılarının ulaşmasını zorlaştırabilir.
Hayati bir durum yoksa uzun telefon görüşmelerinden kaçınılmalıdır. Kısa mesaj veya internet tabanlı mesajlaşma uygulamaları tercih edilebilir.
Acil çağrı numaraları yalnızca gerçek bir yardım ihtiyacı bulunduğunda aranmalıdır.
Bina Önünde Beklemek
Depremden sonra apartmanın veya iş yerinin hemen önünde beklemek de önemli bir hatadır. Hasarlı binalardan cam, sıva, kiremit ve beton parçaları düşebilir.
Bina güvenli biçimde terk edildikten sonra yapıların çevresinden uzaklaşılmalı ve önceden belirlenen resmî toplanma alanına gidilmelidir.
Toplanma alanına mümkün olduğunca yürüyerek ulaşılmalı, yollar acil yardım araçları için açık bırakılmalıdır.
Araçla Trafiğe Çıkmak
Deprem sonrasında zorunlu olmadığı halde özel araçla yola çıkmak trafik yoğunluğuna neden olabilir. Bu durum ambulans, itfaiye ve arama kurtarma araçlarının geçişini engelleyebilir.
Araç kullanılması gerekiyorsa ana yollar kapatılmamalı ve acil müdahale güzergâhlarına girilmemelidir. Güvenli toplanma alanına yakın mesafedeyseniz yürümek daha doğru bir tercih olacaktır.
Sosyal Medyadaki Her Paylaşıma İnanmak
Deprem sonrasında doğrulanmamış bilgiler hızla yayılabiliyor. Yeni bir deprem olacağı, barajın yıkıldığı veya belirli bir bölgenin tahliye edileceği yönündeki asılsız iddialar paniğe neden olabilir.
Yalnızca resmî kurumların ve yetkililerin açıklamaları takip edilmelidir. Kaynağı belli olmayan içerikler paylaşılmamalı, teyit edilmemiş bilgilerle hareket edilmemelidir.
Toplanma Alanını Önceden Bilmemek
Deprem sonrasında nereye gidileceğini bilmemek, aile üyelerinin birbirini bulmasını zorlaştırabilir. Bu nedenle ev, okul ve iş yerine yakın toplanma alanları önceden belirlenmelidir.
Aile bireyleri ortak buluşma noktası konusunda bilgilendirilmeli ve alana giden alternatif yollar öğrenilmelidir. Toplanma alanının adresi afet çantasında yazılı olarak bulundurulabilir.
Deprem Çantası Hazırlamayı Ertelemek
Afet çantasını deprem yaşandıktan sonra hazırlamaya çalışmak önemli bir hazırlık eksikliğidir.
Çantada içme suyu, dayanıklı gıda, el feneri, pil, düdük, ilk yardım malzemeleri, hijyen ürünleri, önemli belgelerin kopyaları ve düzenli kullanılan ilaçlar bulunmalıdır.
Hazırlanan çanta kolay ulaşılabilir bir yerde tutulmalı ve içindeki malzemelerin son kullanma tarihleri düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Artçı Depremleri Önemsememek
Ana depremden sonra meydana gelen artçı sarsıntılar hasarlı yapılar için büyük tehlike oluşturabilir. İlk depremden sonra binanın güvenli olduğu düşünülerek içeri girmek yanlış bir davranıştır.
Artçı depremler devam ederken hasarlı yapılardan, duvarlardan, elektrik direklerinden ve dış cephelerden uzak durulmalıdır. Yetkililerin yönlendirmeleri takip edilmelidir.
Tatbikat Yapmamak
Deprem anında doğru davranışı bilmek tek başına yeterli olmayabilir. Bilgilerin uygulamaya dönüşmesi için evde, okulda ve iş yerinde düzenli tatbikat yapılması gerekir.
Aile afet planı hazırlanmalı, güvenli noktalar belirlenmeli, tahliye yolları kontrol edilmeli ve görev dağılımı yapılmalıdır.
Çocuklara deprem sırasında nasıl davranmaları gerektiği korkutmadan ve yaşlarına uygun biçimde anlatılmalıdır.
Depremde Doğru Davranış Hayat Kurtarır
Deprem sırasında temel kural paniğe kapılmamak, koşmamak, merdivene veya asansöre yönelmemek ve baş ile boynu koruyarak “Çök-Kapan-Tutun” hareketini uygulamaktır.
Sarsıntı sona erdikten sonra çevre kontrol edilmeli, bina güvenli biçimde terk edilmeli ve resmî toplanma alanına gidilmelidir. Hasarlı yapılara geri dönülmemeli, telefon hatları gereksiz yere meşgul edilmemeli ve yalnızca doğrulanmış bilgilere göre hareket edilmelidir.
HABER MERKEZİ
