Deprem sırasında ve sonrasında yaşanan en büyük risklerden biri, bina içi tesisatlarda meydana gelen hasarlardır. Elektrik, doğalgaz ve su sistemlerinde oluşabilecek kırılma, sızıntı ve kaçaklar; yangın, patlama ve su baskını gibi ikincil felaketlere yol açabilir. Bu nedenle deprem anında ve hemen sonrasında tesisatlarla ilgili doğru adımların atılması hayati önem taşır. İşte depremde mutlaka bilinmesi gereken beş temel kural.
Elektrik Düğmelerine Müdahale EtmeyinDeprem anında veya sarsıntı sona erer ermez elektrik düğmelerine dokunmak ciddi tehlike yaratabilir. Tesisatta meydana gelen hasar nedeniyle oluşabilecek bir kıvılcım, yangına ya da elektrik çarpmasına neden olabilir. Özellikle karanlıkta kalmamak adına ışık açma refleksi, deprem sonrası en sık yapılan hatalar arasında yer alıyor.
Elektrik sisteminde hasar olduğundan şüpheleniliyorsa, daire içindeki ana sigortanın kapatılması en güvenli yöntem olarak öneriliyor. Islak zeminlerde ve su birikintisi bulunan alanlarda elektrikli cihazlardan kesinlikle uzak durulması gerekiyor.
Doğalgaz Kokusu Alındığında Ana Vanayı KapatınDeprem sonrası en tehlikeli durumlardan biri doğalgaz sızıntısıdır. Gaz kokusunun hissedilmesi halinde elektrikli cihazların kullanılmaması, ışık anahtarlarına dokunulmaması ve ateş yakılmaması büyük önem taşır. En küçük bir kıvılcım, ciddi patlamalara yol açabilir.
Böyle bir durumda doğalgaz ana vanası kapatılmalı, pencereler açılarak ortam havalandırılmalı ve bina hızla terk edilmelidir. Yetkili kurumlara haber verilmeden doğalgaz yeniden kullanılmamalıdır.
Su Vanasını Kontrol Etmeden Musluk Açmayın
Deprem sırasında su tesisatlarında kırılma ve çatlaklar meydana gelebilir. Kontrol edilmeden açılan musluklar, bina içinde su baskınlarına neden olabilir. Bu durum hem yapısal hasarı artırır hem de elektrik tesisatıyla temas halinde hayati risk oluşturur.
Tesisatta hasar olduğundan şüpheleniliyorsa ana su vanası kapatılmalı ve yetkililerden kontrol talep edilmelidir. Özellikle bodrum ve zemin katlarda su birikmesine karşı dikkatli olunması gerekiyor.
Hasarlı Binalarda Elektrik ve Doğalgaz KullanmayınDeprem sonrası hasar görmüş binalarda elektrik ve doğalgaz kullanımı büyük tehlike taşır. Dışarıdan sağlam gibi görünen tesisatlar, iç kısımlarda ciddi hasar almış olabilir. Bu durum yangın ve patlama riskini önemli ölçüde artırır.
Yetkililer tarafından bina ve tesisat kontrolü yapılmadan kombi, ocak ve elektrikli cihazların çalıştırılmaması gerektiği vurgulanıyor. Binada çatlaklar, eğilmeler ya da yoğun koku varsa vakit kaybetmeden tahliye edilmesi gerekiyor.
Deprem Sonrası Kaynakları Kontrollü Kullanın
Deprem sonrası altyapı sistemleri yoğun baskı altına girer. Elektrik, su ve doğalgazın gereksiz kullanımı genel arızalara yol açabilir ve müdahaleleri zorlaştırabilir. Bu nedenle ilk saatlerde kontrollü ve tasarruflu davranmak büyük önem taşır.
Zorunlu olmadıkça elektrikli cihazlar kullanılmamalı, su tüketimi sınırlandırılmalı ve acil durumlar dışında doğalgaz devreye alınmamalıdır. Bu yaklaşım hem bireysel güvenliği artırır hem de altyapı sistemlerinin daha hızlı toparlanmasına katkı sağlar.
Deprem Gerçeği ve Bilinçli Davranışın ÖnemiDeprem anında ve sonrasında alınacak basit ama bilinçli önlemler, büyük felaketlerin önüne geçebilir. Elektrik, doğalgaz ve su tesisatlarının doğru yönetilmesi, can ve mal kayıplarını önemli ölçüde azaltır. Uzmanlar, her hanenin ana vanaların ve sigortaların yerini önceden öğrenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Ömer Faruk KARATOSUN




