Deprem sırasında doğru davranışlar kadar sarsıntı sona erdikten sonra atılacak adımlar da hayati önem taşıyor. Ana sarsıntının ardından binadan kontrolsüz şekilde çıkmak, asansör kullanmak, hasarlı yapıya geri dönmek veya gaz kokusunu önemsememek yeni tehlikeler oluşturabiliyor.
Deprem sonrasında artçı sarsıntılar devam edebilir. İlk sarsıntıda zarar gören binalar, duvarlar ve yapı elemanları artçıların etkisiyle çökebilir. Bu nedenle “Deprem bitti, artık güvendeyiz” düşüncesiyle dikkatsiz hareket edilmemesi gerekiyor.
Merdivenlere Panikle Koşmayın
Sarsıntının sona ermesiyle birlikte insanların aynı anda merdivenlere yönelmesi, izdihama ve düşmelere neden olabilir. Deprem sırasında merdivenler ve bina çıkışları da zarar görmüş olabilir.
Tahliye sırasında sakin olunmalı, çevredeki tehlikeler kontrol edilmeli ve bina güvenli güzergâh kullanılarak terk edilmelidir. Çocuklar, yaşlılar ve hareket kısıtlılığı bulunan kişilere öncelik verilmelidir.
Asansöre Binmek Büyük Risk
Deprem sonrasında asansör kullanmak en tehlikeli hatalardan biridir. Elektrik kesintisi, mekanik arıza veya artçı sarsıntı nedeniyle asansör katlar arasında kalabilir.
Binadan çıkış sırasında mümkünse merdivenler kullanılmalıdır. Ancak merdivenlerde çatlak, kırılma veya çökme belirtisi görülüyorsa zorla ilerlenmemeli ve güvenli bir noktada yardım beklenmelidir.
Hasarlı Binaya Geri Dönmeyin
Telefon, cüzdan, belge veya değerli eşya almak için binaya yeniden girmek hayati risk taşır. Dışarıdan sağlam görünen bir yapı, taşıyıcı sisteminde ciddi hasar almış olabilir.
Artçı sarsıntılar, zayıflayan kolonların, duvarların veya tavanların çökmesine yol açabilir. Yetkililer binanın güvenli olduğunu açıklamadan hiçbir nedenle içeri girilmemelidir.
Gaz Kokusunu Hafife Almayın
Deprem sonrasında doğalgaz boruları ve bağlantılar zarar görebilir. Gaz kokusu fark edildiğinde çakmak, kibrit ve mum yakılmamalıdır.
Elektrik düğmesine basmak, cihaz çalıştırmak veya fiş çekmek de kıvılcım oluşturabilir. Ortam güvenliyse kapı ve pencereler açılmalı, bina hızla terk edilmeli ve ilgili ekiplere haber verilmelidir.
Gaz kokusu yoksa ve vanaya güvenli şekilde ulaşılabiliyorsa doğalgaz, elektrik ve su tesisatı kapatılabilir.
Kopan Elektrik Kablolarından Uzak Durun
Yere düşen veya kopan elektrik kablolarının enerjisiz olduğu düşünülmemelidir. Elektrik kesilmiş görünse bile hatta yeniden enerji verilebilir.
Kablolara, elektrik direklerine, trafolara ve çevresindeki su birikintilerine yaklaşılmamalıdır. Bölge güvenli mesafeden çevrilmeli ve durum yetkililere bildirilmelidir.
Telefon Hatlarını Meşgul Etmeyin
Deprem sonrasında yakınlara ulaşmak isteyen çok sayıda kişi aynı anda telefon hatlarını kullanabilir. Uzun görüşmeler iletişim ağlarında yoğunluk oluşturabilir ve acil yardıma ihtiyacı bulunanların ulaşmasını zorlaştırabilir.
Acil durum yoksa kısa mesaj veya internet tabanlı mesajlaşma uygulamaları tercih edilmelidir. Telefonun şarjı da ilerleyen saatlerde gerekebileceği için dikkatli kullanılmalıdır.
Özel Araçla Hemen Yola Çıkmayın
Depremden sonra herkesin araçla trafiğe çıkması ambulans, itfaiye, polis ve arama kurtarma araçlarının geçişini engelleyebilir.
Özel araç yalnızca zorunlu sağlık veya tahliye durumlarında kullanılmalıdır. Bina girişleri, ana yollar ve acil geçiş noktaları açık bırakılmalıdır.
Bina Önünde Beklemeyin
Binadan çıkan kişilerin kapı önünde, duvarların yanında veya balkonların altında beklemesi tehlikelidir. Artçı sarsıntılarda cam, sıva, tabela, baca ve çatı parçaları düşebilir.
Binalardan, elektrik direklerinden, ağaçlardan ve yüksek duvarlardan uzak açık bir alana geçilmelidir. Ardından daha önceden belirlenen afet toplanma alanına gidilmelidir.
Çıplak Ayakla Dolaşmayın
Deprem sonrasında zeminde kırık camlar, metal parçaları ve keskin molozlar bulunabilir. Panikle çıplak ayakla hareket etmek ciddi yaralanmalara yol açabilir.
Sağlam tabanlı ayakkabı giyilmeli, mümkünse eldiven ve maske kullanılmalıdır. Tozlu alanlarda ağız ve burun korunmalıdır.
Yaralıları Bilinçsizce Taşımayın
Yangın, çökme veya başka bir acil tehlike yoksa ağır yaralı kişiler gelişigüzel hareket ettirilmemelidir. Boyun ve omurga yaralanmalarında yanlış taşıma kalıcı hasara neden olabilir.
Yaralının bilinci ve solunumu kontrol edilmeli, acil yardım ekiplerine bilgi verilmelidir. İlk yardım eğitimi bulunmuyorsa riskli müdahalelerden kaçınılmalıdır.
Artçı Sarsıntıları Küçümsemeyin
Artçı depremler ana sarsıntıdan daha küçük olabilir ancak hasarlı binalarda ciddi sonuçlar doğurabilir. Açık alanda artçıya yakalanıldığında bina, duvar ve enerji hatlarından uzak durulmalıdır.
Kapalı bir alanda artçı sarsıntı başlarsa koşmak yerine yeniden çök-kapan-tutun hareketi uygulanmalı, baş ve boyun korunmalıdır.
Sosyal Medyadaki Her İddiaya İnanmayın
Deprem sonrasında kaynağı belirsiz ses kayıtları, sahte uyarılar ve “daha büyük deprem olacak” şeklindeki paylaşımlar hızla yayılabilir. Bu içerikler paniğe ve yanlış kararlar alınmasına neden olabilir.
Yalnızca yetkili kurumların ve yerel yönetimlerin resmi açıklamaları takip edilmelidir. Depremin kesin zamanını önceden bildirdiğini iddia eden paylaşımlara itibar edilmemelidir.
Deprem Sonrası İlk Yapılması Gerekenler
Sarsıntı sona erdiğinde önce kişinin kendisini ve çevresindekileri kontrol etmesi gerekir. Yaralı varsa acil yardım çağrılmalı, güvenli koşullarda tesisatlar kapatılmalı ve afet çantası alınarak bina terk edilmelidir.
Dışarı çıkıldıktan sonra yapıdan uzaklaşılmalı, toplanma alanına gidilmeli ve resmi açıklamalar takip edilmelidir. Hasarlı binalara girilmemeli ve yollar acil müdahale ekiplerine açık bırakılmalıdır.
Depremin sona ermesi, bütün risklerin bittiği anlamına gelmez. Sarsıntı sonrasındaki ilk dakikalarda yapılacak küçük bir hata bile büyük sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle panikle değil, bilinçli ve planlı hareket edilmesi gerekir.
HABER MERKEZİ