Prof. Dr. Canan Karatay’a göre ayakta aylarca kapanmayan, zaman zaman kabuk bağlayıp tekrar açılan yaralar en sık diyabetik ayak tablosuna işaret ediyor. Karatay, bu durumun şeker hastalığının en ciddi komplikasyonlarından biri olduğunu belirterek, “Diyabetik ayak, şeker hastalığının uzun süredir kontrol altına alınmadığını gösterir” ifadelerini kullandı.
Diyabetik Ayak Nedir, Neden Tehlikelidir?
Diyabetik ayak; uzun süre yüksek seyreden kan şekeri ve insülin direnci nedeniyle ayaktaki sinirlerin ve damarların zarar görmesiyle ortaya çıkıyor. Bu süreçte ayakta his kaybı gelişiyor, dolaşım bozuluyor ve en küçük yara bile iyileşmeden derinleşebiliyor. Karatay, ilerleyen vakalarda gangren geliştiğini ve bunun amputasyona kadar gidebildiğini vurguladı.
“Türkiye’nin Yüzde 80’i Diyabetik Olduğunu Bilmiyor”
Karatay, diyabetin çoğu zaman fark edilmeden ilerlediğine dikkat çekerek çarpıcı bir değerlendirmede bulundu. Açlık kan şekeri normal çıksa bile kişinin diyabetten tamamen uzak olduğu düşüncesinin yanlış olduğunu belirten Karatay, “Türkiye’de diyabeti olup bunu bilmeyen çok büyük bir kesim var. Sadece glikoza bakarak ‘şekerim yok’ demek aldatıcıdır” dedi.
Asıl Tehlike: İnsülin Yüksekliği
Canan Karatay’a göre tip 2 diyabetin temelinde yüksek insülin seviyesi yatıyor. İnsülinin uzun süre yüksek seyretmesi, hücrelerde karamelizasyon adı verilen bir süreci başlatıyor ve bu durum sinir hasarı, damar bozukluğu ve bağışıklık sisteminin çökmesine neden oluyor. Karatay, “İnsülin yüksekliği obezite, hipertansiyon, kronik iltihap, unutkanlık ve hatta kanser gibi pek çok hastalığın temelinde yer alır” diye konuştu.
Hangi Tahliller Yol Gösterici?
Karatay, diyabet şüphesinde yalnızca açlık glikozuna bakılmasının yetersiz olduğunu belirterek şu tahlillerin önemine dikkat çekti:
Hemoglobin A1C: Son 3 aylık şeker ortalamasını gösterir
Açlık insülin düzeyi: 5’in altında olmalıdır
Tokluk kan şekeri: 140’ın altında olmalıdır
İnsülinin 20–25 seviyelerinde olmasının, pankreasın hâlâ insülin ürettiğini ancak hücrelerin bu hormona cevap vermediğini gösterdiğini ifade eden Karatay, sorunun insülin eksikliği değil, insülin direnci olduğunu söyledi.
“Ayakta Yara Varsa Diyabet Düşünülmeli”
Egzama, mantar ya da böcek ısırığı gibi nedenlerin de ayakta yaraya yol açabileceğini belirten Karatay, diyabeti olan kişilerde başka bir sebep aramanın çoğu zaman gereksiz olduğunu dile getirdi. “Ayakta aylarca geçmeyen yara, diyabetik ayağın en net işaretidir” diyen Karatay, sadece ayakta değil, vücuttaki tüm yaraların geç iyileşmesinin de şeker hastalığına işaret edebileceğini vurguladı.
Evde Takip Hayat Kurtarabilir
Karatay, diyabet riski taşıyan ya da diyabet tanısı olan kişilerin evde parmak ucundan ölçüm yapan cihazlarla kendi kontrollerini yapmalarını önerdi. Aç ve tok ölçümlerin düzenli not edilmesi gerektiğini belirten Karatay, “140’ın üzerine çıkan besinler beslenmeden çıkarılmalı. Kişi kendi vücudunu tanımalı” ifadelerini kullandı.
Sıla Solaklar VERİM