Elektrikli otomobillerin yaygınlaşması, Çin’in hava kirliliğini azaltma ve fosil yakıt kullanımını düşürme hedeflerine önemli katkı sağladı. Ancak benzinli araçların yerini alan büyük bataryalı modeller, ağırlıkları nedeniyle yollar üzerindeki yükü artırırken bakım ve onarım için kullanılan vergi gelirlerinin de azalmasına yol açtı.
Elektrikli Araçların Boyutları 5 Metreyi Aştı
Çin Yolcu Otomobilleri Birliği verilerine göre yılın ilk yarısında pazara sunulan yeni otomobillerin yaklaşık yüzde 60’ının uzunluğu 5 metrenin üzerine çıktı. Yerli üreticilerin geniş iç hacim, lüks donanım ve yüksek menzil talebine cevap vermek amacıyla daha büyük SUV ve MPV modellerine yöneldiği belirtiliyor.
Büyük batarya paketleri, güçlü elektrik motorları ve gelişmiş teknolojik donanımlar araçların toplam ağırlığını da yükseltiyor. Bazı elektrikli SUV modellerinde ağırlığın 3 tona yaklaşması, yol yüzeylerindeki aşınmanın daha hızlı gerçekleşmesine neden olabiliyor.
Kompakt otomobillerin pazardaki payı ise hızla azalıyor. Uzunluğu 4,5 metreden kısa modellerin geçtiğimiz yıl yüzde 13 seviyesinde olan pazar payının bu yıl yüzde 2’ye kadar gerilediği ifade ediliyor.
Ağır Araçlar Yolları Daha Fazla Yıpratıyor
Elektrikli otomobiller, benzer boyutlardaki içten yanmalı motorlu araçlardan batarya nedeniyle daha ağır olabiliyor. Araç ağırlığındaki artış; asfalt yüzeyinde deformasyon, çukur oluşumu ve yol altyapısında daha sık bakım ihtiyacı anlamına geliyor.
Özellikle yoğun trafik bulunan kent merkezlerinde ve şehirler arası güzergâhlarda büyük elektrikli araçların oluşturduğu yükün, mevcut yol standartlarını zorladığı değerlendiriliyor.
Yetkililer, araçların giderek büyümesinin yalnızca yol bakım maliyetlerini değil, otopark alanları, köprüler ve şehir içi ulaşım düzenini de etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Akaryakıt Vergisi Gelirleri Hızla Azalıyor
Çin’de otoyol ve yerel yol bakım çalışmalarının önemli bölümü, benzin ve motorin üzerinden alınan vergilerle finanse ediliyor. Elektrikli araç sayısının hızla artmasıyla birlikte akaryakıt tüketimi ve buna bağlı vergi gelirleri düşüyor.
Ulaştırma alanında çalışan araştırma birimlerinin verilerine göre karayolu bakım ve yönetimi için gereken bütçenin yaklaşık yarısının karşılanamadığı belirtiliyor.
Yerel yolların yüzde 40’ının onarım için onay aldığı ancak kaynak yetersizliği nedeniyle çalışmaların gerçekleştirilemediği ifade ediliyor. Yıllık finansman açığının yaklaşık 300 milyar yuana, yani 44 milyar dolara ulaştığı aktarılıyor.
Kilometre Başına Vergi Gündemde
Çin yönetimi, elektrikli araçların da yol bakım maliyetlerine katkı sağlaması için alternatif vergi modellerini değerlendiriyor. Bunların başında kilometre başına ücretlendirme sistemi geliyor.
Bu modelde sürücüler, araçlarıyla yaptıkları toplam mesafeye göre vergi ödeyecek. Ücretin aracın sınıfı, ağırlığı ve kullanım miktarına bağlı olarak değişmesi planlanıyor.
Hainan eyaletinde GPS ve uydu navigasyonu üzerinden araç hareketlerini takip eden kilometre bazlı bir sistemin pilot uygulamasına başlandığı belirtiliyor. Uygulamanın başarılı olması durumunda diğer bölgelerde de hayata geçirilmesi gündeme gelebilir.
Elektrikli Araç Teşvikleri Azaltılıyor
Hükümetin yeni enerjili araçlara sağladığı bazı vergi avantajlarında da değişikliğe gitmeye hazırlandığı aktarılıyor. Elektrikli araç satışlarında uygulanan vergi indiriminin yarı yarıya düşürülerek yüzde 5 seviyesine çekildiği belirtiliyor.
Ayrıca şarj edilebilir hibrit ve menzil artırıcılı elektrikli araçlara sunulan yıllık taşıt vergisi muafiyetlerinin kaldırılması değerlendiriliyor. Böylece elektrikli ve hibrit araç sahiplerinin yol altyapısının finansmanına daha fazla katkı sağlaması hedefleniyor.
Otomotiv Üreticilerine Büyük Araç Uyarısı
Çin’in resmi yayın organları da otomotiv üreticilerinin büyük ve ağır araçlara yönelmesini eleştirmeye başladı. Üreticilere şehir altyapısıyla uyumlu, daha verimli ve makul boyutlarda modeller geliştirme çağrısı yapıldı.
Aşırı büyük elektrikli araçların gerçek bir teknolojik yenilikten çok kısa vadeli pazar rekabetinin sonucu olduğu yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Devasa ekranlar, geniş yaşam alanları ve ağır batarya paketleriyle donatılan modellerin enerji tüketimini ve üretim maliyetlerini de artırdığı belirtiliyor.
Elektrikli Araç Dönüşümünde Yeni Denge Arayışı
Çin’in elektrikli araç dönüşümünden vazgeçmesi beklenmiyor. Ancak mevcut teşvik sisteminin ve yol finansmanı modelinin yeni koşullara göre güncellenmesi gerektiği değerlendiriliyor.
Yetkililerin önündeki temel sorun, elektrikli araçların çevresel avantajlarını korurken ağır modellerin altyapıya verdiği zararı ve azalan vergi gelirlerini dengelemek olacak.
Kilometre bazlı vergi, ağırlığa göre ücretlendirme ve teşviklerin azaltılması gibi adımların önümüzdeki dönemde Çin’in elektrikli araç politikasında daha fazla öne çıkması bekleniyor.
HABER MERKEZİ