Apple’ın yeni modeli iPhone 17 Türkiye’de satışa çıktı. Fiyatlar ortada: 80 bin liradan başlayan modeller, 220 bin liraya kadar uzanıyor. Lüks, ihtişam ve “prestij” kelimeleriyle süslenen bir ürün… Peki bu fiyat etiketi bizim gerçeğimizle örtüşüyor mu?
Bir çiftçi için tablo ibretlik. En düşük model için 20 ton domates, 2 ton zeytin ya da 8 ton biber satmak gerekiyor. En yüksek model içinse rakamlar adeta uçurum: 55 ton domates, 15 ton buğday veya tam 733 ton karpuz… Yani 30 tır dolusu ürün!
Bütün bunlar üreticinin emeğini, alın terini gözler önüne seriyor. Yalnızca bir telefon için tonlarca ürün satmak zorunda kalmak, aslında tarımın geldiği noktayı, emeğin değerini ve gelir adaletsizliğini sorgulamamız gerektiğini söylüyor.
Lüks Tüketim mi, Emek Değeri mi?
Bugün milyonlarca insan iPhone 17’nin tanıtımını heyecanla izliyor, sosyal medyada paylaşıyor. Oysa bir çiftçi için bu telefon sadece bir “hayal”. Çünkü tarladan çıkış fiyatıyla ürün sattığında eline geçen para, bir cep telefonunun gölgesinde kalıyor.
Burada eleştirilmesi gereken yalnızca Apple’ın yüksek fiyat politikası değil. Asıl mesele, Türkiye’de tarımsal üretimin emeğe karşılık vermemesi. Domatesi, zeytini, buğdayı üreten köylü neden tonlarca ürün satmasına rağmen emeğinin karşılığını alamıyor?
Çelişkinin Adı
Bir yanda elinde son model telefonu ile fotoğraf çektiren şehir insanı, diğer yanda tarlasını satmadan o telefona ulaşamayan çiftçi… İşte en büyük çelişki bu. Teknolojiye erişimde uçurum, emeğin değerinde uçurum, gelir dağılımında uçurum…
Apple her yıl yeni modelini tanıtıyor, fiyatları da katlanarak artıyor. Bizde ise çiftçinin ürettiği ürünün değeri yerinde sayıyor, hatta bazen geriye gidiyor. Karpuzun kilosu 30 kuruşa düşüyor, ama bir telefon için 733 ton karpuz gerekiyor.
Bugün iPhone 17 üzerinden yaptığımız bu hesaplar aslında tarım politikalarımızın, emeğe verilen değerin ve tüketim alışkanlıklarımızın aynası. Çiftçi için bir telefonun bedeli tonlarca ürünse, biz hâlâ emeği, üretimi ve adil geliri konuşamıyoruz demektir.
Sorun telefonun pahalı olması değil. Sorun, emeğin ucuz kalmasıdır.
YORUMLAR