Azerbaycan’ın Gebele kentinde “Bölgesel Barış ve Güvenlik” temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 12. Zirvesi, Türk dünyasının birlik ve dayanışma mesajlarının verildiği önemli bir buluşmaya sahne oldu. Zirveye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yanı sıra üye ve gözlemci ülkelerin liderleri katıldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvede yaptığı konuşmada, Türk dünyasının ortak tarih, kültür ve değerler etrafında güçlenerek küresel barışta etkin bir rol üstlenebileceğini belirtti.
“Teşkilatımız Kararlı Duruş Sergilemeli”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türk dünyasının bölgemizin istikrarında ve güvenliğinde birçok anlamda daha etkin rol üstlenebileceğine inanıyoruz” diyerek, Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) sadece ekonomik ve kültürel değil, güvenlik alanında da iş birliğini artırması gerektiğini ifade etti.
“Bugün pek çok uluslararası kuruluş, halkların vicdanını temsil edemiyor. Teşkilatımızın, değişen koşullara ayak uyduran, haklının yanında duran ve sözüne güvenilen bir yapıya dönüşmesi büyük önem arz ediyor” diyen Erdoğan, zirve temasının “bölgesel barış ve güvenlik” olarak belirlenmesinin isabetli olduğunu söyledi.
“İçine Kapanık Bir Yapılanma Görmüyoruz”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, TDT’nin sadece üye ülkeler arasında değil, diğer uluslararası kuruluşlarla da diyalog geliştirmesi gerektiğini vurguladı: “Teşkilatımızı içine kapanık bir yapılanma olarak asla görmüyoruz. Üçüncü taraflarla iş birliğini artırmalı, sesimizi ve gücümüzü küresel platformlarda daha etkili biçimde ortaya koymalıyız.”
Bu kapsamda, zirvede TDT Plus formatı oluşturularak teşkilatın üçüncü ülkelerle iş birliğini kurumsal zemine taşıyacak yeni bir adım atıldı.
“Kendi Gök Kubbeniz Altında Güvenliğimizi Güçlendirebiliriz”
Erdoğan, Türk devletlerinin ortak güvenlik tehditlerine karşı dayanışma içinde hareket etmesi gerektiğini belirterek, “Terörizmden yasa dışı göçe, siber tehditlerden iklim değişikliğine kadar birçok meselede ortak bir duruş sergileyebiliriz” dedi.
Temmuz ayında gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı Savunma Sanayii Kurumları Birinci Toplantısı’nı bu anlamda önemli bir gelişme olarak gördüğünü söyleyen Erdoğan, “Yakaladığımız ivmenin sürmesi için bu alandaki çalışmalarımızı kararlılıkla devam ettirmeliyiz” ifadelerini kullandı.
Gazze ve Ortadoğu Vurgusu
Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasında, İsrail’in bölgedeki saldırılarını da sert sözlerle eleştirdi.
“İsrail hükûmetinin Lübnan, Suriye, Yemen, İran ve son olarak Katar’a yönelik saldırıları, bölge istikrarına en büyük tehdidin bu ülkenin mevcut yönetiminden kaynaklandığını gösteriyor.”
Gazze’de 66 bin masumun hayatını kaybettiğini hatırlatan Erdoğan, “Filistin halkının meşru hakları temelinde iki devletli çözüm dışında kalıcı barış mümkün değildir” dedi.
Suriye ve Kafkasya’da Barış Mesajı
Suriye’de istikrarın tesisinin bölgesel güvenlik için zorunlu olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, son dönemde Şam yönetiminin attığı adımların umut verici olduğunu belirtti.
Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki 8 Ağustos ortak bildirisine de değinen Erdoğan, bu gelişmeyi “bölgesel barış için önemli bir adım” olarak nitelendirdi.
Ortak Alfabe ve Türkçe Büyük Dil Modeli
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk devletleri arasındaki kültürel birlikteliği güçlendirmek amacıyla ortak alfabe çalışmalarının hız kazanacağını duyurdu.
“Türkiye olarak ilk adımı atıyoruz. Cengiz Aytmatov’u anlatan bir eser ile Oğuznameleri ortak alfabeyle basıyoruz. Bugün de liderlere birer nüsha takdim ediyoruz.”
Ayrıca, Türkçe Büyük Dil Modeli projesiyle yapay zekâ alanında da Türk dünyasının ortak bir dijital vizyon oluşturmasının hedeflendiğini açıkladı.
Türkmenistan’a Tam Üyelik Çağrısı
Erdoğan, konuşmasında Türkmenistan’ın Türk Devletleri Teşkilatı’na tam üye olarak katılmasını istediklerini belirterek, “Türkmen kardeşlerimizi yakında aile meclisimizde tam üye olarak görmek istiyoruz” dedi.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ın da zirvede yer almasından duyduğu memnuniyeti dile getiren Erdoğan, Türk dünyasının Kıbrıs Türkü kardeşlerini yalnız bırakmadığını vurguladı.
Zirvede Üç Önemli Karar İmzalandı
Zirve kapsamında liderler, üç önemli karara imza attı:
- TDT Gebele Zirve Bildirisi
- TDT+ Formatı Kurulmasına Dair Karar
- TÜRKSOY’un Güçlendirilmesi ve Geliştirilmesine Dair Karar
İmza töreninin ardından liderler, Azerbaycan ve Türkmenistan ortaklığıyla Fuzuli’de inşa edilecek caminin temel atma törenine video konferans aracılığıyla katılarak temele ilk betonu döktüler.
“Geleceğe Emin Adımlarla Yürüyoruz”
Zirvenin sonunda Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk dünyasının dayanışma ruhuna vurgu yaparak şu sözlerle konuşmasını tamamladı: “Bugün bir kez daha Türk devletleri olarak kardeşlik ruhuyla geleceğe emin adımlarla yürüdüğümüzü gösterdik. Büyük Türk dünyasını güçlendirerek çocuklarımıza onurlu bir miras bırakacağız.”
Haber Merkezi
Kaynak: Cumhurbaşkanlığı Web Sitesi