Saç kıran nedir?
Saç kıran, bağışıklık sisteminin normalde koruması gereken kıl köklerini yanlışlıkla hedef almasıyla ortaya çıkan otoimmün bir hastalıktır. Bu durum çoğunlukla saçlı deride bir veya birden fazla yuvarlak, düzgün sınırlı saç kaybı alanıyla kendini gösterir. Bununla birlikte sakal, kaş, kirpik ve vücudun diğer kıllı bölgeleri de etkilenebilir.
Saç kıran bulaşıcı değildir. Bir kişiden diğerine temasla geçmez.
Saç kıran neden olur?
Saç kıranın temel nedeni, bağışıklık sisteminin kıl foliküllerine saldırmasıdır. Ancak bağışıklık sisteminin neden böyle bir tepki verdiği her hastada kesin olarak belirlenemeyebilir.
Araştırmalara göre genetik yatkınlık önemli bir rol oynayabilir. Ailesinde alopecia areata bulunan kişilerde hastalığın görülme olasılığı daha yüksek olabilir. Bununla birlikte genetik yatkınlığı bulunan herkesin saç kıran yaşayacağı anlamına gelmez.
Stres saç kırana neden olur mu?
Yoğun stres ile saç dökülmesi arasında ilişki bulunuyor. Amerikan Dermatoloji Akademisi, bazı kişilerin saç kıran başlamadan önce yoğun stres veya ciddi bir yaşam olayı yaşadığını bildirdiğini belirtiyor. Bunun doğrudan tek başına neden olduğu söylenemese de stres, yatkın kişilerde bağışıklık sisteminin tepkisini etkileyen faktörlerden biri olabilir.
Bu nedenle “Saç kıran sadece stresten olur” düşüncesi doğru kabul edilmiyor. Hastalığın oluşumunda bağışıklık sistemi ve genetik yatkınlık daha temel faktörler arasında bulunuyor.
Hangi hastalıklarla birlikte görülebilir?
Alopecia areata bazı diğer otoimmün hastalıklarla birlikte daha sık görülebiliyor. Özellikle tiroid hastalıkları, sedef hastalığı ve vitiligo bulunan kişilerde saç kıran riskinin arttığı belirtiliyor.
Astım, saman nezlesi ve atopik dermatit gibi alerjik hastalıkları bulunan kişilerde de riskin bir miktar yüksek olabileceği bildiriliyor.
Saç kıranın belirtileri nelerdir?
Saç kıranın en karakteristik belirtisi, saçlı deride veya sakal bölgesinde aniden oluşan yuvarlak ya da oval saçsız alanlardır.
Bazı kişilerde dökülme başlamadan önce bölgede hafif kaşıntı, hassasiyet veya karıncalanma görülebilir. Hastalık tırnakları da etkileyebilir. Tırnaklarda küçük çukurcuklar, incelme veya yüzey değişiklikleri oluşabilir.
Saç kıran kalıcı mı?
Saç kıran her zaman kalıcı saç kaybına yol açmaz. Bağışıklık sisteminin saldırısı çoğu zaman kıl köklerini tamamen yok etmediği için saçların yeniden çıkması mümkün olabilir.
Bazı kişilerde saçlar kendiliğinden yeniden uzarken bazı hastalarda tedavi gerekebilir. Hastalığın seyri kişiden kişiye değişebilir ve dökülme zaman içerisinde tekrarlayabilir.
Saç kıran ile normal saç dökülmesi aynı mı?
Hayır. Normal saç dökülmesi genellikle saçların genelinde seyrelme şeklinde ortaya çıkarken saç kıranda daha çok belirgin, yuvarlak veya oval açıklıklar görülür.
Saç dökülmesinin genetik faktörler, hormonal değişiklikler, tiroid hastalıkları, enfeksiyonlar, stres veya bazı ilaçlar gibi birçok farklı nedeni bulunabilir. Bu nedenle her saç dökülmesini saç kıran olarak değerlendirmek doğru değildir.
Saç kıran şüphesinde ne yapılmalı?
Saçta aniden oluşan bölgesel açıklıklar fark edildiğinde dermatoloji uzmanına başvurmak önem taşıyor. Doktor, saç dökülmesinin görüntüsünü ve diğer belirtileri değerlendirerek tanıya ulaşabilir, gerektiğinde ek testler isteyebilir.
Özellikle saç dökülmesinin hızla yayılması, kaş ve kirpiklere ulaşması ya da tırnaklarda değişikliklerin ortaya çıkması durumunda tıbbi değerlendirme geciktirilmemeli.
Saç kıran için uygulanacak tedavi yöntemi ise hastalığın yaygınlığına, yaşa ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebiliyor. Erken değerlendirme, saç dökülmesinin gerçek nedeninin belirlenmesi ve uygun tedavi planının oluşturulması açısından önem taşıyor.
Ümmühan TERZİOĞLU
