Son yıllarda özellikle 13-18 yaş arasındaki gençler arasında spor salonlarına yazılma ve hızlı kas geliştirme isteği oldukça yaygınlaştı. Ancak Dr. Ayça Kaya, YouTube kanalında yaptığı açıklamada bu hevesin kontrolsüz protein tozu tüketimiyle birleştiğinde hayati riskler doğurabileceğini söyledi. Kaya, aşırı kullanımın böbrek fonksiyonlarını bozarak geri dönüşü zor hastalıklara yol açtığını vurguladı.
Gerçek Bir Vaka: Böbrek Nakline Giden Süreç
Dr. Kaya’nın paylaştığı en çarpıcı örneklerden biri, 15 yaşında spor yapmaya başlayan bir gence ait. Yoğun antrenmanlarla birlikte her gün yüksek miktarda protein tozu tüketen genç, 17 yaşına geldiğinde böbrek yetmezliği tanısı aldı. Dr. Kaya, “Genç delikanlı sonunda böbrek nakline gitmek zorunda kaldı. Annesi böbreğini vermek için ameliyata girerken, babası üzüntüden kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti. Bu olay kontrolsüz kullanımın ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor” dedi.
Bilim Ne Diyor?
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, sağlıklı bir bireyin günlük enerji ihtiyacının %55’i karbonhidratlardan, %17-20’si proteinden, %25-30’u ise yağlardan karşılanmalı. Normal bireylerde kilogram başına 0,8 gram protein yeterliyken, spor yapanlarda bu miktar antrenman şiddetine bağlı olarak 1,2–1,6 grama kadar çıkabiliyor. Dr. Kaya, “Bunun üzerindeki protein miktarları karaciğer ve böbreklere aşırı yük bindiriyor. Vücut fazla proteini atmakta zorlandığında organ fonksiyonları bozuluyor” açıklamasında bulundu.
Karaciğer ve Böbrek Üzerindeki Yıkıcı Etkiler
Proteinlerin sindirimi sonrası ortaya çıkan amonyak, karaciğerde ürik aside dönüştürülüyor ve böbrekler aracılığıyla vücuttan atılıyor. Aşırı protein tüketildiğinde bu sistem zorlanıyor, yeterli sıvı alımı da olmazsa böbrek taşları ve fonksiyon bozuklukları başlıyor. Kaya, “Böbreklerin süzme yeteneği zarar görürse süreç kronikleşir ve son dönem böbrek yetmezliğine kadar gider” dedi. Ayrıca fazla protein alımının kemikten kalsiyum çekerek kemik erimesine yol açabileceğini de hatırlattı.
Bir Başka Vaka: Karaciğer Enzimleri 5 Kat Arttı
Dr. Kaya, yine genç bir sporcuda gördüğü durumu şu sözlerle aktardı: “Günde beş yumurta, haşlanmış tavuklar, üzerine üç-dört ölçek protein tozu… Çocuk yüzü şişmiş halde bana geldi. İlk etapta kabakulak düşündük ama yapılan testlerde karaciğer enzimlerinin beş kat arttığını gördük. Hemen protein tozlarını kestik, beslenmesini düzelttik ve kısa sürede toparladı.”
Sağlıklı Yaşam Bilinçli Beslenmeyle Mümkün
Dr. Ayça Kaya’nın YouTube kanalındaki açıklamaları, protein tozlarının bilinçsiz kullanımının gençlerin hayatını tehlikeye atabileceğini net bir şekilde ortaya koydu. Sağlıklı yaşam için protein elbette gerekli ancak ölçüsü kadar tüketilmeli.
Sıla Solaklar VERİM