Sağlıklı bir yaşam sürdürebilmek için vücuttaki kırmızı kan hücrelerinin ve hemoglobin seviyesinin normal aralıkta bulunması büyük önem taşıyor. Dokulara oksijen taşınmasını sağlayan hemoglobin üretiminde demir minerali önemli görev üstlenirken, B12 vitamini ve folat gibi besin öğeleri de kan hücrelerinin oluşumunda rol oynuyor.
Özellikle demir eksikliği nedeniyle gelişen kansızlık, günlük yaşamı olumsuz etkileyen yorgunluk, solukluk, çarpıntı ve nefes darlığı gibi belirtilerle kendisini gösterebiliyor.
Uzmanlar, yeterli ve dengeli beslenmenin demir eksikliğini önlemede önemli olduğunu ancak mevcut kansızlığın yalnızca beslenmeyle her zaman düzeltilemeyeceğini belirtiyor.
1. YEŞİL YAPRAKLI SEBZELER KAN YAPIMINI DESTEKLİYOR
Demir ve folat içeren besinler arasında yeşil yapraklı sebzeler öne çıkıyor.
Ispanak, pazı ve kara lahana gibi sebzeler, vücudun normal kan hücresi üretiminde ihtiyaç duyduğu çeşitli vitamin ve mineralleri içeriyor.
Özellikle folat, kırmızı kan hücrelerinin sağlıklı şekilde oluşmasında önemli görev üstleniyor.
Ancak yeşil yapraklı sebzelerde bulunan bitkisel demirin emilimi, hayvansal kaynaklı demire göre daha düşük olabiliyor.
Bu nedenle sebzelerin C vitamini içeren yiyeceklerle birlikte tüketilmesi, demirden yararlanmayı artırabiliyor.
2. KIRMIZI ET DEMİR AÇISINDAN ÖNEMLİ BİR KAYNAK
Kırmızı et, vücudun daha kolay emebildiği hem demiri içermesi nedeniyle demir kaynakları arasında dikkat çekiyor.
Dana ve kuzu eti gibi besinler, demirin yanında protein, çinko ve B12 vitamini de sağlıyor.
B12 vitamini, normal kırmızı kan hücresi oluşumunda önemli rol oynarken, eksikliği bazı kansızlık türlerine neden olabiliyor.
Ancak kırmızı et tüketiminde porsiyon kontrolüne dikkat edilmesi ve işlenmiş et ürünlerinin sınırlandırılması öneriliyor.
3. DENİZ ÜRÜNLERİ KAN DEĞERLERİNE KATKI SAĞLAYABİLİYOR
Balık ve kabuklu deniz ürünleri de demir ve B12 vitamini içerebilen besinler arasında yer alıyor.
Özellikle midye ve istiridye gibi bazı kabuklu deniz ürünleri, demir açısından zengin olabiliyor.
Balık çeşitleri ise türüne göre farklı miktarlarda demir, protein ve B12 vitamini sağlıyor.
Bu besinlerin dengeli bir beslenme programına dahil edilmesi, vücudun ihtiyaç duyduğu besin öğelerinin karşılanmasına yardımcı olabiliyor.
4. KURU KAYISI DEMİR VE LİF İÇERİYOR
Kuru kayısı, içerdiği demir, potasyum ve lif sayesinde beslenmede değerlendirilebilecek kuru meyvelerden biri.
Kurutma işlemi sırasında meyvenin su içeriği azaldığı için bazı besin öğeleri 100 gram üzerinden değerlendirildiğinde daha yoğun hale gelebiliyor.
Ancak kuru kayısının içerdiği demir miktarı tek başına kansızlığı tedavi etmek için yeterli değil.
Ayrıca kurutulmuş meyvelerin şeker ve enerji yoğunluğunun daha yüksek olabileceği unutulmamalı.
Bu nedenle kuru kayısının dengeli miktarlarda tüketilmesi önem taşıyor.
5. KABAK ÇEKİRDEĞİ DEMİR BAKIMINDAN ZENGİN
Kabak çekirdeği, bitkisel demir içeren besinler arasında dikkat çeken seçeneklerden biri.
Demirin yanı sıra magnezyum, çinko ve çeşitli mineraller de içeren kabak çekirdeği, sağlıklı beslenme programlarında yer alabiliyor.
Özellikle bitkisel kaynaklardan demir almaya çalışan kişiler için alternatif oluşturabiliyor.
Ancak kabak çekirdeği enerji bakımından yoğun bir besin olduğu için tüketim miktarına dikkat edilmesi öneriliyor.
6. PORTAKAL VE LİMON DEMİR EMİLİMİNİ ARTIRABİLİYOR
Portakal, limon ve greyfurt gibi turunçgiller, C vitamini içermeleri nedeniyle demir emilimini destekleyen besinler arasında bulunuyor.
C vitamini, özellikle bitkisel kaynaklı demirin bağırsaklardan emilimini artırabiliyor.
Örneğin demir içeren bir sebze yemeğinin yanında limonlu salata tüketmek, vücudun bu demirden daha iyi yararlanmasına yardımcı olabiliyor.
Ancak turunçgillerin doğrudan kan ürettiği düşünülmemeli. Bu besinlerin temel katkısı, demir emilimini desteklemeleri.
KANSIZLIK BELİRTİLERİ NELER?
Demir eksikliği anemisi yaşayan kişilerde farklı belirtiler ortaya çıkabiliyor.
En sık karşılaşılan şikâyetler arasında sürekli halsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi, solukluk ve efor sırasında nefes darlığı bulunuyor.
Bazı kişilerde kalp çarpıntısı, baş ağrısı ve dikkat toplamakta güçlük de görülebiliyor.
Bu belirtiler başka sağlık sorunlarında da ortaya çıkabileceğinden, yalnızca şikâyetlere bakılarak kansızlık tanısı konulamıyor.
HAFTADA 3 KEZ TÜKETMEK KANSIZLIĞI GİDERİR Mİ?
Demir açısından zengin besinlerin düzenli tüketilmesi, sağlıklı beslenmeye katkı sağlasa da herhangi bir sebzeyi haftada üç kez yemenin kansızlığı kesin olarak giderdiğini gösteren bilimsel bir kural bulunmuyor.
Kansızlığın nedeni demir eksikliği olabileceği gibi B12 veya folat eksikliği, kan kaybı ya da farklı hastalıklar da olabiliyor.
Bu nedenle kansızlık şüphesi bulunan kişilerin kan sayımı ve gerekli görülen diğer testlerle değerlendirilmesi önem taşıyor.
Demir eksikliği saptanan bazı hastalarda beslenme düzenlemesinin yanında hekim kontrolünde demir tedavisi gerekebiliyor.
Sonuç olarak ıspanak, kırmızı et, deniz ürünleri, kuru kayısı, kabak çekirdeği ve C vitamini içeren meyveler normal kan yapımını destekleyen bir beslenme düzeninin parçası olabilir. Ancak hiçbir besin tek başına “ünite ünite kan yapmaz” ve kansızlık tanısı ile tedavisinin yerini tutmaz.
