Türkiye’nin deprem riski taşıyan bir coğrafyada bulunması, evlerde afet hazırlığı yapılmasını önemli hâle getiriyor. Uzmanlar, yalnızca binanın dayanıklılığına değil, deprem sırasında devrilebilecek mobilyalar, kırılabilecek camlar ve çıkışı kapatabilecek eşyalar gibi yapısal olmayan tehlikelere de dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Önce Binanın Güvenliğinden Emin Olun
Evde alınacak önlemler önemli olsa da binanın taşıyıcı sistemindeki sorunları ortadan kaldırmaz. Kolon, kiriş ve taşıyıcı duvarlarda görülen çatlaklar, sonradan yapılan müdahaleler veya binanın dayanıklılığına ilişkin şüpheler bulunuyorsa yetkili kurumlara ve alanında uzman mühendislere başvurulması gerekiyor.
Binanın deprem performansının yalnızca dışarıdan bakılarak anlaşılması mümkün değil. Bu nedenle özellikle eski yapılarda oturanların, bina dayanıklılığı konusunda uzman değerlendirmesi alması önem taşıyor.
Kolon ve kirişlere zarar verebilecek tadilatlardan kaçınılmalı, taşıyıcı sisteme müdahale edildiğinden şüpheleniliyorsa konu bina yönetimiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Evde Deprem Tehlike Avı Yapın
Deprem güvenliği için ilk uygulanabilecek adımlardan biri, evin bütün odalarını tek tek kontrol etmek oluyor. AFAD, deprem sırasında insanları yaralayabilecek eşyaların belirlenmesini, oluşturdukları risklerin değerlendirilmesini ve bu tehlikelerin sabitleme ya da yer değiştirme yoluyla giderilmesini öneriyor.
Oturma odası, yatak odası, mutfak ve çocuk odasında şu sorulara yanıt aranabilir:
Bu eşya devrilebilir mi? Camı kırılabilir mi? Yatağın veya koltuğun üzerine düşebilir mi? Kapıyı ya da kaçış yolunu kapatabilir mi? İçindeki ağır malzemeler dışarı savrulabilir mi?
Belirlenen riskler not edilerek en tehlikeli eşyalardan başlanması, hazırlığın daha düzenli yapılmasını sağlayabilir.
Dolap ve Kitaplıkları Duvara Sabitleyin
Gardırop, kitaplık, vitrin, şifonyer ve yüksek raflar deprem sırasında devrilme riski taşıyor. Bu eşyaların uygun bağlantı aparatları kullanılarak sağlam bir duvara sabitlenmesi gerekiyor.
Sabitleme işleminde duvarın yapısına ve mobilyanın ağırlığına uygun dübel, vida ve bağlantı elemanlarının tercih edilmesi önem taşıyor. Yanlış monte edilen bir aparat, sarsıntı sırasında yeterli koruma sağlayamayabilir.
AFAD, rafların duvara güvenli biçimde sabitlenmesini ve ağır eşyaların alt raflara yerleştirilmesini tavsiye ediyor.
Duvara sabitlenemeyen yüksek mobilyaların yatak, kanepe, çalışma masası ve çocukların oyun alanlarından uzaklaştırılması riski azaltabilir.
Ağır Eşyaları Alt Raflara Yerleştirin
Ağır tencere, mutfak robotu, kitap, dekoratif obje ve elektronik cihazların yüksek raflarda tutulması tehlike oluşturabilir. Sarsıntı sırasında bu ürünler düşerek ciddi yaralanmalara neden olabilir.
Ağır ve kırılabilir eşyalar mümkün olduğunca alt bölümlere yerleştirilmeli, üst raflarda daha hafif ürünler muhafaza edilmelidir. Dolap kapaklarına çocuk kilidi, mandal veya uygun kapak sabitleyiciler takılması içindeki malzemelerin dışarı savrulmasını önlemeye yardımcı olabilir.
Cam şişeler, kavanozlar, kimyasal temizlik ürünleri ve yanıcı maddeler kilitli ya da mandallı dolaplarda tutulmalıdır. Yanıcı ve parlayıcı ürünlerin alt raflarda muhafaza edilmesi öneriliyor.
Televizyon ve Elektronik Cihazları Güvenceye Alın
Televizyonlar, bilgisayar ekranları ve büyük ses sistemleri sarsıntı sırasında devrilebilir. Televizyonun duvara monte edilmesi veya mobilyaya uygun emniyet kayışlarıyla bağlanması riski azaltabilir.
Masa üzerinde bulunan bilgisayar kasası, monitör ve diğer elektronik cihazlar kaydırmaz pedler ya da uygun sabitleme aparatlarıyla güvenceye alınabilir.
Elektrik kablolarının geçiş yollarında bulunmaması, çoklu prizlerin aşırı yüklenmemesi ve hasarlı kabloların değiştirilmesi yangın riskinin azaltılması açısından önemlidir.
Ayna ve Tabloların Yerini Kontrol Edin
Yatak, koltuk ve çalışma masasının üzerinde bulunan büyük tablolar, aynalar ve ağır dekoratif ürünler deprem sırasında düşebilir. Bu eşyaların insanların uzun süre bulunduğu alanlardan uzak duvarlara taşınması gerekiyor.
Ayna ve çerçeveler yalnızca çiviye asılmamalı, ağırlıklarına uygun güvenli bağlantı elemanlarıyla sabitlenmelidir. AFAD da tablo ve aynaların yatak, kanepe ve oturma alanlarından uzakta bulunan duvarlara güvenli biçimde monte edilmesini öneriyor.
Avizeler, sarkıt lambalar ve tavana monte edilen ağır ürünlerin bağlantıları da düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Yatak Çevresini Güvenli Hâle Getirin
Depremin gece meydana gelme ihtimali nedeniyle yatak çevresindeki riskler özellikle önem taşıyor. Yatağın üzerinde ağır raf, büyük tablo, ayna veya duvara sabitlenmemiş dolap bulunmamalıdır.
Yatağın yanında kırılabilecek cam eşyaların bulundurulmaması, pencereye yakın yatılıyorsa cam kırılmasına karşı perde kullanılması riski azaltabilir.
Yatağın yakınında tabanı sert bir terlik, el feneri ve düdük tutulabilir. Deprem sonrasında yere saçılabilecek cam parçaları çıplak ayakla hareket etmeyi tehlikeli hâle getirebilir.
Çıkış Yollarını Açık Tutun
Koridorlar, oda kapıları, bina çıkışları ve merdiven boşlukları eşya bırakılarak daraltılmamalıdır. Ayakkabılık, bisiklet, bebek arabası ve dolap gibi ürünler tahliye sırasında geçişi engelleyebilir.
Kapıların arkasında devrilerek çıkışı kapatabilecek eşyalar bulunmamalı, aile üyeleri evden çıkmak için kullanılabilecek alternatif yolları önceden belirlemelidir.
AFAD, aile afet planı hazırlanırken evin krokisinin çizilmesini, güvenli ve riskli alanlarla alternatif çıkış yollarının belirlenmesini öneriyor.
Doğal Gaz, Elektrik ve Su Vanalarını Öğrenin
Evde yaşayan herkes doğal gaz, elektrik ve suyun nereden kapatıldığını öğrenmelidir. Ancak sarsıntı devam ederken vanalara veya elektrik panosuna ulaşmaya çalışmak tehlikeli olabilir.
Deprem sona erdikten sonra güvenli koşullar oluştuğunda elektrik, gaz ve su vanaları kapatılabilir. Gaz kokusu alınması hâlinde elektrik düğmelerine dokunulmamalı, kıvılcım oluşturabilecek cihazlar çalıştırılmamalı, kapı ve pencereler açılarak bina terk edilmelidir. AFAD, gaz kokusu durumunda gaz vanasının kapatılmasını ve binadan çıkılmasını tavsiye ediyor.
Vanaların yanında uygun anahtar bulundurulabilir. Aile üyelerine bu sistemlerin nasıl kapatılacağı önceden gösterilmelidir.
Afet ve Acil Durum Çantası Hazırlayın
Deprem sonrasında temel ihtiyaçlara hemen ulaşılamayabilir. Bu nedenle kolay erişilebilir bir yerde afet ve acil durum çantası bulundurulması gerekiyor.
Çantada içme suyu, bozulmayan gıdalar, ilk yardım malzemeleri, kişisel ilaçlar, el feneri, yedek pil, düdük, pilli radyo, hijyen ürünleri, mevsime uygun kıyafet, bir miktar nakit para ve önemli belgelerin kopyaları bulunabilir.
AFAD, afet çantasında dayanıklı gıdalar ile kimlik, tapu, sigorta, ruhsat ve diğer önemli belgelerin fotokopilerinin yer almasını öneriyor.
Çantanın içeriği bebekler, yaşlılar, engelliler, kronik hastalığı bulunanlar ve evcil hayvanların ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmelidir. Son kullanma tarihi bulunan yiyecek, ilaç ve piller belirli aralıklarla kontrol edilmelidir.
Aile Afet Planı Oluşturun
Deprem sırasında aile üyeleri farklı yerlerde bulunabilir. Bu nedenle herkesin anlayabileceği basit bir iletişim ve buluşma planı hazırlanmalıdır.
Ev içinde güvenli alanlar belirlenmeli, evin dışında buluşulacak bir nokta kararlaştırılmalı ve mahallenin afet toplanma alanı önceden öğrenilmelidir. Şehir dışında yaşayan bir yakının ortak iletişim kişisi olarak belirlenmesi de aile üyelerinin birbirinden haber almasını kolaylaştırabilir.
Çocuklara ev adresi, aile bireylerinin telefon numaraları ve acil durumda kimden yardım isteyebilecekleri yaşlarına uygun biçimde öğretilmelidir.
Plan yalnızca kâğıt üzerinde bırakılmamalı, belirli aralıklarla ailece tatbikat yapılmalıdır.
Deprem Anında Ne Yapılmalı?
Sarsıntı başladığında panikle merdivene, balkona veya asansöre yönelmek tehlike oluşturabilir. Pencerelerden, cam eşyalardan, yüksek dolaplardan ve düşebilecek ürünlerden uzaklaşılması gerekiyor.
Güvenli bir noktada dizlerin üzerine çökülmeli, baş ve boyun kollarla korunarak kapanılmalı ve sağlam bir eşyanın yanında ya da altında tutunulmalıdır. AFAD, deprem anında “Çök-Kapan-Tutun” hareketinin uygulanmasını ve camlardan uzak durulmasını öneriyor.
Sarsıntı sırasında binadan çıkmaya çalışılmamalı, camdan veya balkondan atlanmamalıdır. Mutfaktaysanız ocak, fırın, sıcak sıvılar, bıçaklar ve devrilebilecek dolaplardan uzaklaşılmalıdır.
Sarsıntı Bittikten Sonra Ne Yapılmalı?
Deprem sona erdiğinde önce kişinin kendisini ve çevresindekileri kontrol etmesi gerekiyor. Güvenli şekilde hareket edilebiliyorsa afet çantası alınmalı ve önceden belirlenen çıkış kullanılarak bina terk edilmelidir.
Asansör kullanılmamalı, merdivenlerde koşulmamalı ve hasarlı bölümlere yaklaşılmamalıdır. Artçı depremler yaşanabileceği için güvenli bir alana geçilmeli ve yetkililerin açıklamaları takip edilmelidir.
AFAD, sarsıntı sona erdikten sonra güvenlik kontrollerinin yapılmasını, binanın terk edilmesini ve afet çantasıyla toplanma bölgesine gidilmesini öneriyor.
Hasarlı binaya resmî izin verilmeden geri girilmemeli, telefon hatları gereksiz yere meşgul edilmemelidir.
Çocuklar, Yaşlılar ve Evcil Hayvanlar İçin Plan Yapın
Çocukların deprem anında ne yapacaklarını bilmeleri için korkutmadan, yaşlarına uygun eğitim verilmelidir. Çök-Kapan-Tutun hareketi oyunlaştırılarak düzenli biçimde uygulanabilir.
Yaşlılar, engelliler ve hareket kısıtlılığı bulunan kişilerin tahliyesine kimin yardım edeceği önceden belirlenmelidir. Tekerlekli sandalye, baston, işitme cihazı pili ve düzenli kullanılan ilaçlar kolay ulaşılabilir bir yerde tutulmalıdır.
Evcil hayvanlar için taşıma çantası, tasma, mama, su ve sağlık belgeleri hazırlanmalıdır. Hayvanın korku nedeniyle saklanabileceği veya kaçabileceği göz önünde bulundurularak tahliye planına dâhil edilmesi gerekir.
Yangın Söndürücü Bulundurun
Deprem sonrasında doğal gaz kaçağı, elektrik arızası veya devrilen ısıtıcılar nedeniyle yangın çıkabilir. Evde uygun özellikte bir yangın söndürücü bulundurulması ve kullanımının öğrenilmesi önem taşıyor.
Yangın söndürücünün kolay erişilebilir bir noktada tutulması, son kullanma ve bakım tarihlerinin düzenli biçimde kontrol edilmesi gerekiyor. AFAD, konutun özelliğine uygun yangın söndürme cihazı bulundurulmasını ve bakımının yaptırılmasını tavsiye ediyor.
Yangın büyümüşse müdahale etmeye çalışmak yerine güvenli şekilde uzaklaşılmalı ve acil yardım ekiplerine haber verilmelidir.
Hazırlıkları Düzenli Olarak Yenileyin
Deprem güvenliği tek seferlik bir düzenleme olarak görülmemelidir. Yeni alınan mobilyalar sabitlenmeli, oda düzeni değiştirildiğinde riskler yeniden değerlendirilmelidir.
Afet çantasındaki su, gıda, ilaç ve pillerin kullanım tarihleri kontrol edilmeli; aile iletişim bilgileri ve toplanma alanı bilgileri güncel tutulmalıdır.
Evde yapılan kısa tatbikatlar sayesinde aile üyeleri deprem anında daha hızlı ve doğru hareket edebilir. Depremi engellemek mümkün olmasa da hazırlıklı olmak, ev içindeki riskleri önemli ölçüde azaltabilir.
HABER MERKEZİ