Diş tartarı, dişlerin üzerinde biriken bakteriyel plağın zamanla sertleşmesi sonucu ortaya çıkan mineralize bir tabakadır.
Diş plağı başlangıçta yumuşak bir yapıdadır ve düzenli diş fırçalama ile diş arası temizliği sayesinde uzaklaştırılabilir. Ancak yeterince temizlenmeyen plak zamanla sertleşerek tartara dönüşebilir.
Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA), sertleşen diş tartarının sıradan diş fırçalama veya diş ipiyle uzaklaştırılamadığını belirtiyor.
DİŞ TARTARI NASIL GEÇER? Diş tartarının etkili şekilde giderilmesinin temel yöntemi diş hekimi veya diş hijyenisti tarafından gerçekleştirilen profesyonel diş taşı temizliğidir.Cleveland Clinic'e göre sertleşmiş tartar, diş fırçası ve diş ipiyle çıkarılamıyor. Diş taşı temizliği sırasında özel aletler kullanılarak diş yüzeyinde ve gerektiğinde diş eti çizgisinin altında bulunan tartarlar uzaklaştırılıyor.
NHS de profesyonel “scaling” işleminin dişlerde biriken plak ve tartarın dikkatli biçimde temizlenmesini içerdiğini belirtiyor.
DİŞ TARTARI EVDE TEMİZLENİR Mİ? Dişlerdeki yumuşak plak tabakası düzenli ağız bakımıyla azaltılabilir. Ancak sertleşmiş diş tartarını evde tamamen temizlemek mümkün değildir.İnternette karbonat, sirke, limon veya çeşitli sert cisimlerle diş taşını kazımaya yönelik yöntemler önerilebiliyor. Ancak özellikle keskin veya metal aletlerle diş taşını kazımaya çalışmak diş minesine ve diş etlerine zarar verebilir.
Cleveland Clinic de tartarı kişinin kendi başına kazımaya çalışmasının diş ve diş etlerine zarar verebileceği konusunda uyarıyor.
DİŞ TAŞI TEMİZLİĞİ NASIL YAPILIR?
Diş taşı temizliği genellikle diş hekimi veya diş hijyenisti tarafından özel el aletleri ya da uygun profesyonel cihazlarla gerçekleştirilir.
İşlem sırasında diş yüzeyindeki sertleşmiş tartar uzaklaştırılır. Gerektiğinde dişlerin arasındaki ve diş eti çizgisine yakın bölgelerdeki birikimler de temizlenir.
Tartarın diş eti altında yoğun şekilde birikmesi ve diş eti hastalığı bulunması halinde daha kapsamlı periodontal tedavi gerekebilir. ADA, periodontitis tedavisinde diş yüzeyindeki ve diş eti altındaki plak, biyofilm ve diş taşının profesyonel olarak uzaklaştırılmasının temel amaçlardan biri olduğunu bildiriyor.
DİŞ TARTARI NEDEN OLUŞUR?Dişlerin üzerinde gün boyunca bakteri içeren plak tabakası oluşur. Bu plak yeterince uzaklaştırılmadığında tükürükte bulunan minerallerle birleşerek zaman içerisinde sertleşebilir.
Düzenli fırçalanmayan bölgeler, diş araları ve diş eti çizgisi tartar oluşumunun sık görüldüğü noktalardır.
Sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanımı, ağız kuruluğu ve ağız hijyeninin yetersiz olması da tartar birikimini artırabilecek faktörler arasında gösteriliyor.
DİŞ TARTARI HANGİ BELİRTİLERLE ORTAYA ÇIKAR?Diş taşı bazen gözle fark edilebilecek kadar belirgin hale gelebilir. Dişlerde sarı veya kahverengiye çalan sert tabakalar görülebilir.
Tartar birikimine şu belirtiler eşlik edebilir:
- Dişlerin üzerinde sert ve pürüzlü tabaka
- Diş eti çizgisinde sarı veya kahverengi birikim
- Diş eti kanaması
- Kızarıklık veya şişlik
- Ağız kokusu
- Diş eti çekilmesi
- Diş hassasiyeti
Bu belirtiler özellikle diş eti hastalığıyla birlikte görülüyorsa diş hekimi değerlendirmesi önem taşır.
DİŞ TARTARI AĞIZ KOKUSU YAPAR MI?Diş taşı, bakterilerin tutunabileceği pürüzlü bir yüzey oluşturabilir. Bu durum plak birikiminin artmasına ve ağız kokusunun ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.
Cleveland Clinic, tedavi edilmeyen tartar birikiminin ağız kokusunun yanı sıra diş eti şişmesi, kanama ve çürük riskinde artışla ilişkili olabileceğini belirtiyor.
DİŞ TARTARI DİŞ ETLERİNE ZARAR VERİR Mİ?Diş taşı yalnızca estetik bir problem olarak değerlendirilmemeli.
Diş eti çevresinde oluşan plak ve tartar, diş etlerinin tahriş olmasına yol açabilir. Bunun sonucunda diş eti kızarıklığı, şişlik ve fırçalama sırasında kanama ortaya çıkabilir.
Tedavi edilmeyen diş eti hastalığı bazı kişilerde ilerleyerek dişleri destekleyen dokuları etkileyebilir. NHS, diş eti hastalığının temel nedenlerinden birinin dişlerde plak birikmesi olduğunu bildiriyor.
DİŞ TARTARI OLUŞUMU NASIL ÖNLENİR?Diş tartarını oluştuktan sonra evde çıkarmaya çalışmak yerine plak henüz sertleşmeden önce uzaklaştırmak çok daha önemlidir.
Tartar oluşumunu azaltmak için dişlerin florürlü diş macunuyla günde en az iki kez fırçalanması, diş aralarının her gün diş ipi veya uygun diş arası fırçasıyla temizlenmesi ve düzenli diş hekimi kontrollerinin yapılması öneriliyor.
ADA, diş ipi ve diğer diş arası temizleyicilerin diş fırçasının ulaşamadığı bölgelerdeki plağın uzaklaştırılmasına yardımcı olduğunu belirtiyor.
NHS de diş eti hastalıklarının önlenmesi için florürlü diş macunuyla günde en az iki kez fırçalama ve diş aralarının her gün temizlenmesini öneriyor.
KARBONAT DİŞ TARTARINI TEMİZLER Mİ? Karbonat içeren bazı diş bakım ürünleri yüzey lekeleri ve plak kontrolü açısından kullanılabilse de oluşmuş ve sertleşmiş diş tartarını evde karbonatla ortadan kaldırmak mümkün değildir.Özellikle yoğun şekilde karbonat, limon veya asitli maddeler kullanarak dişleri ovalamak diş yüzeyinde tahrişe yol açabileceğinden bu tür yöntemler profesyonel diş taşı temizliğinin alternatifi olarak görülmemelidir.
LİMON VE SİRKE DİŞ TAŞINI ERİTİR Mİ?Limon ve sirke gibi asitli ürünlerin diş tartarını gidermek amacıyla doğrudan dişlere uygulanması önerilen bir yöntem değildir.
Asitli maddelere sık veya uzun süreli maruz kalmak diş minesinin zarar görmesine katkıda bulunabilir. Bu nedenle diş taşını eritmek amacıyla evde asitli maddeler kullanılmamalıdır.
DİŞ TAŞI TEMİZLİĞİ DİŞE ZARAR VERİR Mİ?Diş taşı temizliği uygun şekilde ve profesyonel kişiler tarafından gerçekleştirildiğinde ağız ve diş sağlığının korunmasına yönelik standart uygulamalardan biridir.
Diş taşı temizliği sonrasında bazı kişilerde kısa süreli hassasiyet görülebilir. Özellikle yoğun tartar birikiminin bulunduğu kişilerde temizliğin ardından dişlerin aralarının açılmış gibi hissedilmesi mümkündür. Bu durum çoğu zaman daha önce boşlukları dolduran tartarların temizlenmesiyle ilişkilidir.
DİŞ TARTARI TEMİZLENDİKTEN SONRA TEKRAR OLUŞUR MU?Evet. Diş plağı sürekli oluştuğu için ağız bakımının aksatılması halinde tartar yeniden meydana gelebilir.
Bu nedenle diş taşı temizliği yaptırmak tek başına kalıcı çözüm değildir. Düzenli diş fırçalama, diş arası temizliği ve kişinin ihtiyacına göre belirlenen diş hekimi kontrolleri sürdürülmelidir.
Kontrol ve temizlik sıklığı herkeste aynı olmayabilir. Diş eti hastalığı veya sık tartar oluşumu bulunan kişilerin daha yakın takip edilmesi gerekebilir.
NE ZAMAN DİŞ HEKİMİNE BAŞVURULMALI?Dişlerde belirgin sert tartar tabakası bulunuyorsa, diş etlerinde sürekli kanama, şişlik, kötü koku, diş eti çekilmesi veya dişlerde sallanma fark ediliyorsa diş hekimine başvurmak gerekir.
Özellikle kendiliğinden geçmeyen diş eti kanaması ve ilerleyen diş eti problemleri yalnızca diş taşı temizliği değil, ayrıntılı periodontal değerlendirme gerektirebilir.
DİŞ TARTARININ EN ETKİLİ ÇÖZÜMÜ PROFESYONEL TEMİZLİK “Diş tartarı nasıl geçer?” sorusunun en net yanıtı, sertleşmiş tartarın diş hekimi tarafından profesyonel olarak temizlenmesidir. Evde düzenli fırçalama ve diş arası temizliği mevcut tartarı tamamen ortadan kaldırmasa da yeni plakların sertleşerek diş taşına dönüşmesini önlemede büyük önem taşır.Diş taşı oluşumunu azaltmanın temelinde düzenli ağız hijyeni, florürlü diş macunu kullanımı, diş aralarının temizlenmesi ve kişinin ihtiyaçlarına uygun aralıklarla diş hekimi kontrolünden geçmesi bulunuyor.
HABER MERKEZİ
