Deprem gerçeğiyle yaşayan Türkiye'de afetlere hazırlıklı olmak, bireylerin ve ailelerin güvenliği açısından hayati önem taşıyor. Depremin ne zaman meydana geleceği kesin olarak tahmin edilemese de önceden alınacak tedbirlerle olası zararların azaltılması mümkün.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), deprem öncesinde evlerin güvenli hale getirilmesi, acil durum planlarının hazırlanması ve doğru davranışların öğrenilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Özellikle evlerde yapılan küçük düzenlemeler, sarsıntı sırasında devrilebilecek eşyalardan kaynaklanan yaralanmaları önlemeye yardımcı olabiliyor.
1. Oturduğunuz binanın depreme dayanıklılığını kontrol ettirin
Depreme hazırlığın en önemli adımlarından biri yaşanılan binanın güvenliğinden emin olmak.
Binanın yapım yılı, kullanılan malzemeler, zemin özellikleri ve taşıyıcı sistemin durumu, deprem güvenliği açısından önem taşıyor.
Ancak yalnızca binanın yaşına ya da dış görünümüne bakılarak depreme dayanıklı olup olmadığı belirlenemiyor.
Bu nedenle bina güvenliğiyle ilgili şüphe bulunan durumlarda yetkin inşaat mühendislerinden profesyonel değerlendirme alınması gerekiyor.
Özellikle taşıyıcı kolon ve kirişlere izinsiz müdahalelerden kaçınılması büyük önem taşıyor.
2. Evdeki dolapları ve ağır eşyaları sabitleyin
Deprem sırasında yalnızca binaların hasar görmesi değil, ev içerisindeki eşyaların devrilmesi de ciddi yaralanmalara neden olabiliyor.
Kitaplıklar, gardıroplar, televizyonlar ve yüksek dolaplar sarsıntı sırasında düşme riski taşıyor.
AFAD, devrilebilecek eşyaların uygun bağlantı elemanlarıyla duvara sabitlenmesini öneriyor.
Ayrıca ağır eşyaların yüksek raflara yerleştirilmemesi, yatakların pencere ve devrilebilecek dolaplardan uzak tutulması gerekiyor.
3. Deprem çantanızı önceden hazırlayın
Deprem sonrasında temel ihtiyaçlara ulaşmak her zaman mümkün olmayabiliyor. Bu nedenle evde kolay ulaşılabilecek bir noktada afet ve acil durum çantası bulundurulması öneriliyor.
Deprem çantasında şu malzemelerin bulunması önem taşıyor:
- İçme suyu ve dayanıklı gıdalar
- İlk yardım malzemeleri
- El feneri ve yedek piller
- Düdük
- Pilli veya kurmalı radyo
- Düzenli kullanılan ilaçlar
- Hijyen malzemeleri
- Mevsime uygun kıyafetler ve battaniye
- Önemli belgelerin kopyaları
- Telefon şarjı için taşınabilir güç kaynağı
Deprem çantasının içeriği, ailedeki kişi sayısına, bebeklerin, yaşlıların ve özel ihtiyaçları bulunan bireylerin durumuna göre hazırlanmalı.
4. Ailenizle birlikte afet ve acil durum planı oluşturun
Deprem sırasında aile bireylerinin farklı yerlerde bulunması, iletişim sorunlarına yol açabiliyor.
Bu nedenle deprem öncesinde aile afet planı hazırlanması gerekiyor.
Aile bireylerinin deprem sırasında nasıl davranacağı, sarsıntı sonrasında nerede buluşacağı ve birbirleriyle nasıl iletişim kuracağı önceden belirlenmeli.
Özellikle çocukların, yaşlıların ve desteğe ihtiyaç duyan bireylerin güvenliği için planın tüm aile tarafından bilinmesi önem taşıyor.
AFAD, aile afet planlarının düzenli olarak gözden geçirilmesini ve tatbikat yapılmasını öneriyor.
5. Deprem anında Çök-Kapan-Tutun hareketini uygulayın
Deprem sırasında doğru davranış biçimini bilmek, yaralanma riskinin azaltılmasında önemli rol oynuyor.
AFAD'ın önerdiği Çök-Kapan-Tutun hareketi, sarsıntı sırasında baş ve boynun korunmasını amaçlıyor.
Güvenli bir yerde dizler üzerine çökülmeli, baş ve ense korunacak şekilde kapanılmalı ve sağlam bir noktaya tutunulmalı.
Deprem sırasında merdivenlere koşulmamalı, asansör kullanılmamalı ve pencerelerden uzak durulmalı.
Sarsıntı devam ederken binayı terk etmeye çalışmak da ciddi tehlikeler oluşturabiliyor.
6. En yakın deprem toplanma alanını öğrenin
Deprem sonrasında nereye gidileceğini önceden bilmek, afet yönetimi açısından büyük önem taşıyor.
Vatandaşlar, yaşadıkları bölgedeki afet ve acil durum toplanma alanlarını e-Devlet üzerinden sorgulayabiliyor.
Toplanma alanlarının yalnızca yerini öğrenmek değil, bu noktalara ulaşılabilecek güvenli güzergâhları da önceden belirlemek gerekiyor.
Ayrıca aile bireyleriyle alternatif buluşma noktalarının kararlaştırılması, iletişim kesintilerinde fayda sağlayabiliyor.
7. Elektrik, su ve doğalgaz vanalarının yerini öğrenin
Deprem sonrasında hasar gören elektrik ve doğalgaz tesisatları yangın ve diğer tehlikelere yol açabiliyor.
Bu nedenle evdeki elektrik sigortasının, su vanasının ve doğalgaz vanasının nerede bulunduğu önceden öğrenilmeli.
Güvenli koşullarda ve gerektiğinde bu sistemlerin nasıl kapatılacağı bilinmeli.
AFAD, hasarlı elektrik kabloları ve gaz bağlantılarının uzman kişiler tarafından onarılması gerektiğini belirtiyor.
Gaz kokusu alınması durumunda elektrik düğmelerine dokunulmamalı, kıvılcım oluşturabilecek işlemlerden kaçınılmalı ve güvenli şekilde bina terk edilerek yetkili birimlere haber verilmeli.
8. Evde güvenli alanları önceden belirleyin
Deprem sırasında evin her noktası aynı düzeyde güvenli olmayabilir.
Pencereler, camlı dolaplar, devrilebilecek eşyalar ve ağır aydınlatmalar risk oluşturabiliyor.
Bu nedenle evin her odasında baş ve boynun korunabileceği, düşebilecek eşyalardan uzak güvenli noktalar önceden belirlenmeli.
Özellikle yatak odası, salon ve mutfakta tehlike oluşturabilecek eşyalar kontrol edilmeli.
Güvenli alanların tüm aile bireyleri tarafından bilinmesi ve belirli aralıklarla deprem tatbikatı yapılması öneriliyor.
9. Acil çıkış yollarını açık tutun
Deprem sonrasında binadan güvenli şekilde çıkabilmek için koridorların, merdivenlerin ve acil çıkış yollarının kullanılabilir durumda olması gerekiyor.
Apartman merdivenlerine bırakılan ayakkabılıklar, bisikletler, dolaplar ve diğer eşyalar tahliyeyi zorlaştırabiliyor.
AFAD, acil çıkış yollarının önceden belirlenmesini ve bu alanlarda geçişi engelleyen eşyaların bulundurulmamasını öneriyor.
Sarsıntı tamamen durduktan sonra çevredeki tehlikeler kontrol edilerek güvenli tahliye gerçekleştirilmesi önem taşıyor.
10. Deprem sonrasında artçı sarsıntılara karşı hazırlıklı olun
Büyük depremlerin ardından artçı sarsıntılar meydana gelebiliyor. Bu sarsıntılar özellikle hasar görmüş yapılarda ilave tehlikelere neden olabiliyor.
Bu nedenle deprem sonrasında hasarlı binalara girilmemesi ve yetkili kurumların açıklamalarının takip edilmesi gerekiyor.
Acil durumlar dışında telefon görüşmelerinin kısa tutulması, iletişim hatlarının gereksiz yere meşgul edilmemesi açısından önem taşıyor.
Deprem sonrasında güvenli toplanma alanlarına gidilmesi ve resmi kurumların yönlendirmelerine uyulması öneriliyor.
Deprem çantası ve aile afet planı neden önemli?
Deprem sonrasındaki ilk saatlerde elektrik, su, iletişim ve ulaşım gibi temel hizmetlerde aksaklıklar yaşanabiliyor.
Bu nedenle önceden hazırlanan deprem çantası ve aile afet planı, kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi ve güvenli hareket edebilmesi açısından önem taşıyor.
AFAD, afet sonrasındaki ilk 72 saat için acil durum hazırlığı yapılmasına dikkat çekiyor.
Bu kapsamda su, gıda, ilaç ve temel ihtiyaç malzemelerinin önceden hazırlanması öneriliyor.
Depreme hazırlık yalnızca deprem çantasıyla sınırlı değil
Depreme karşı alınabilecek önlemler arasında en önemli konulardan biri, yaşanılan yapıların güvenliği ve vatandaşların afet bilincinin artırılması.
Deprem çantası hazırlamak, eşyaları sabitlemek ve afet planı oluşturmak önemli olsa da bunlar güvenli bir binanın yerini tutmuyor.
Yapı güvenliğinin uzmanlar tarafından değerlendirilmesi, deprem yönetmeliklerine uygun yapılaşma ve afet eğitimlerinin yaygınlaştırılması, deprem risklerinin azaltılmasında önemli rol oynuyor.
Depremin ne zaman gerçekleşeceği bilinmese de bugün alınacak önlemler, yarın yaşanabilecek bir afette hayat kurtarabilir.
