Türkiye’nin deprem kuşağında yer alması, afetlere karşı hazırlıklı olmanın önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Deprem anında yaşanan panik, yanlış hareketler ve önceden önlem alınmaması ciddi sonuçlara yol açabiliyor.
Yalnızca deprem çantası hazırlamak yeterli değil. Binanın güvenliğinden aile afet planına, eşyaların sabitlenmesinden doğru tahliye yöntemine kadar bütün sürecin önceden planlanması gerekiyor.
- Binanızın Güvenliğini Kontrol Ettirin
Depreme hazırlığın en önemli adımı, yaşanılan binanın dayanıklılığından emin olmaktır. Kolonlarda çatlak, beton yüzeylerde dökülme, demirlerde paslanma veya yapıda gözle görülür eğilme fark edilmesi hâlinde uzman incelemesi yaptırılmalıdır.
Binanın depreme dayanıklı olup olmadığı yalnızca dışarıdan bakılarak kesin şekilde anlaşılamaz. Bu nedenle özellikle eski, hasar görmüş veya yapısal değişiklik yapılmış binalarda teknik değerlendirme büyük önem taşır.
Kolon kesilmesi, taşıyıcı duvarların kaldırılması veya izinsiz tadilatlar binanın taşıma gücünü olumsuz etkileyebilir. Riskli olduğu belirlenen yapılarda güçlendirme veya dönüşüm işlemleri geciktirilmemelidir.
- Devrilebilecek Eşyaları Sabitleyin
Deprem sırasında yaralanmaların önemli bir bölümü devrilen dolaplar, düşen televizyonlar, kırılan camlar ve raflardan savrulan eşyalardan kaynaklanabilir.
Kitaplık, gardırop, buzdolabı ve vitrin gibi ağır eşyalar duvara uygun bağlantı aparatlarıyla sabitlenmelidir. Raflardaki ağır malzemeler alt bölümlere yerleştirilmeli, dolap kapaklarında güvenlik mandalları kullanılmalıdır.
Yatakların üzerinde ağır tablo, ayna veya raf bulundurulmaması da riski azaltır.
- Afet ve Acil Durum Çantası Hazırlayın
Deprem sonrasındaki ilk saatlerde elektrik, su, iletişim ve ulaşım hizmetlerinde kesintiler yaşanabilir. Bu nedenle kolay ulaşılabilecek bir noktada afet ve acil durum çantası bulundurulmalıdır.
Çantada içme suyu, dayanıklı gıdalar, ilk yardım malzemeleri, el feneri, yedek pil, düdük, hijyen ürünleri, mevsime uygun giysi ve düzenli kullanılan ilaçlar yer almalıdır.
Kimlik, tapu, sigorta ve sağlık belgelerinin fotokopileri su geçirmeyen bir dosyada saklanabilir. Çantadaki gıda, su, pil ve ilaçların son kullanma tarihleri belirli aralıklarla kontrol edilmelidir.
- Aile Afet Planı Oluşturun
Deprem sırasında aile bireyleri farklı yerlerde bulunabilir. Bu nedenle herkesin önceden belirlenen bir toplanma alanını, tahliye güzergâhını ve iletişim yöntemini bilmesi gerekir.
Çocuklara, yaşlılara, engelli bireylere ve evcil hayvanlara kimin yardımcı olacağı önceden kararlaştırılmalıdır. Şehir dışında yaşayan bir yakının ortak irtibat kişisi olarak belirlenmesi de iletişimin aksadığı durumlarda fayda sağlayabilir.
Aile bireyleriyle düzenli aralıklarla tatbikat yapılması, deprem anında paniği azaltarak doğru hareketlerin daha hızlı uygulanmasını sağlar.
- Sarsıntı Sırasında Çök-Kapan-Tutun
Deprem başladığında panikle koşmak, merdivenlere yönelmek veya balkondan atlamaya çalışmak son derece tehlikelidir. Sarsıntı sırasında sağlam bir masa veya dayanıklı eşyanın yanında diz çökülmeli, baş ve ense korunarak kapanılmalı ve sabit bir noktaya tutunulmalıdır.
Pencere, cam, dış duvar, dolap ve düşebilecek eşyalardan uzak durulmalıdır. Yatakta bulunuluyorsa baş bir yastıkla korunmalı, yakın çevrede ağır eşya yoksa sarsıntı bitene kadar yer değiştirilmemelidir.
Deprem anında asansör kesinlikle kullanılmamalı, sarsıntı sürerken merdivenlere koşulmamalıdır.
- Kapı Eşiğinde Beklemeyin
Geçmişte deprem sırasında kapı eşiklerinde beklemek önerilse de günümüzde çoğu kapı kasası özel olarak güçlendirilmiş güvenli bir alan değildir.
Kapı bölgesi hareketli olabilir, kapı çarpabilir veya çevredeki eşyalar kişinin üzerine devrilebilir. Bu nedenle sağlamlığı önceden doğrulanmamış kapı eşiklerine yönelmek yerine Çök-Kapan-Tutun hareketi uygulanmalıdır.
Güvenli alanlar depremden önce belirlenmeli ve ailedeki herkesin bu noktaları bilmesi sağlanmalıdır.
- Dışarıdaysanız Binalardan Uzaklaşın
Depreme açık alanda yakalananların bina cephelerinden, balkonlardan, camlardan, enerji hatlarından, direklerden ve ağaçlardan uzaklaşması gerekir.
Mümkünse boş ve açık bir alana geçilmeli, sarsıntı sona erene kadar yere çömelerek çevredeki tehlikeler gözlemlenmelidir. Deniz kıyısında bulunanlar, güçlü veya uzun süren sarsıntının ardından olası tsunami riskine karşı yüksek bölgelere yönelmelidir.
Araç kullanırken güvenli bir noktada durulmalı; köprü, tünel, üst geçit ve enerji hatlarının altında beklenmemelidir.
- Sarsıntı Bitmeden Binayı Terk Etmeyin
Deprem devam ederken merdivenlerden inmeye veya dışarı çıkmaya çalışmak düşme, ezilme ve üzerine parça düşmesi riskini artırabilir.
Sarsıntı sona erdikten sonra çevre kontrol edilmeli, ayakkabı giyilmeli ve güvenli çıkış güzergâhı kullanılarak bina terk edilmelidir. Asansör kullanılmamalı ve artçı depremlere karşı dikkatli olunmalıdır.
Afet çantası güvenli ve kolay ulaşılabilir durumdaysa alınarak önceden belirlenen toplanma alanına gidilmelidir.
- Gaz, Elektrik ve Su Hatlarını Kontrol Edin
Sarsıntı sonrasında gaz kokusu alınması hâlinde elektrik düğmelerine dokunulmamalı, çakmak veya kibrit yakılmamalıdır. Güvenli şekilde yapılabiliyorsa gaz vanası kapatılmalı, kapı ve pencereler açılarak bina terk edilmelidir.
Elektrik kabloları, su boruları ve ısıtıcılar da kontrol edilmelidir. Yangın veya ciddi hasar varsa acil yardım ekiplerine bilgi verilmelidir.
Hasarlı tesisata müdahale edilmemeli, yetkili ekiplerin gelmesi beklenmelidir.
- Toplanma Alanına Gidin ve Doğru Bilgiyi Takip Edin
Binadan çıktıktan sonra hasarlı yapılardan, duvarlardan ve enerji hatlarından uzaklaşılmalıdır. Yetkililer güvenli olduğunu açıklamadan binaya geri girilmemelidir.
Telefon hatlarının yoğunlaşmaması için gereksiz aramalardan kaçınılmalı, mümkün olduğunda kısa mesaj veya internet tabanlı iletişim tercih edilmelidir. Sosyal medyada kaynağı belli olmayan iddialar yayılmamalı, yalnızca resmi açıklamalar takip edilmelidir.
Yolların arama kurtarma, ambulans ve itfaiye ekiplerine açık kalması için zorunlu olmadıkça özel araç kullanılmamalıdır.
Deprem Hazırlığı Son Güne Bırakılmamalı
Depreme hazırlık, sarsıntı meydana geldikten sonra değil, günlük yaşamın olağan bir parçası olarak yapılmalıdır. Binanın güvenliğini kontrol ettirmek, ağır eşyaları sabitlemek, afet çantası hazırlamak ve aile planı oluşturmak olası riskleri önemli ölçüde azaltabilir.
Doğru bilgi ve düzenli tatbikat, deprem anında paniğin önüne geçebilir. Her bireyin yaşadığı evde, çalıştığı iş yerinde ve sık bulunduğu alanlarda güvenli noktaları önceden belirlemesi hayati önem taşır.
HABER MERKEZİ