Türkiye, aktif fay hatları üzerinde yer alan bir ülke olduğu için deprem gerçeği ile yaşamayı öğrenmek zorundadır. Uzmanlar, özellikle riskli bölgelerde yaşayan vatandaşların deprem öncesinde gerekli önlemleri almasının hayati önem taşıdığını vurguluyor. Depreme hazırlıklı olmak yalnızca bireysel değil, toplumsal bir sorumluluktur.
Öncelikle yaşadığınız ya da çalıştığınız binanın güncel deprem yönetmeliklerine uygun şekilde inşa edildiğinden emin olmalısınız. Eğer yapının güvenliğinden şüphe duyuyorsanız, ilgili kamu kurumlarına başvurarak teknik inceleme talep edebilirsiniz. Riskli yapı tespiti, olası bir depremde can kaybını önlemenin en önemli adımlarından biridir.
Doğal afetlere karşı sigorta yaptırmak da kritik bir önlemdir. Zorunlu deprem sigortası (DASK) başta olmak üzere konut sigortası gibi güvenceler, maddi kayıpların telafisinde büyük rol oynar.
Aile bireyleriyle birlikte bir acil durum planı hazırlanmalıdır. Deprem anında ve sonrasında kimlerin ne yapacağı, nerede buluşulacağı önceden belirlenmelidir. Ayrıca acil durum telefon numaraları hem cüzdanda taşınmalı hem de evin görünür bir yerine asılmalıdır.
İletişim planı oluşturmak da önemlidir. Telefon hatlarının kilitlenmemesi için şehir dışında yaşayan bir yakın “iletişim sorumlusu” olarak belirlenebilir. Böylece herkes bu kişi aracılığıyla birbirinden haberdar olabilir.
AKUT Arama Kurtarma Derneği ile Genel Bilgi Teknolojileri Ltd. Şti. tarafından geliştirilen “Güvendeyim” uygulaması da deprem sonrası iletişim açısından önemli bir araçtır. Uygulama sayesinde tek tuşla konum bilgisi paylaşılabilir ve yakınlara güvende olunduğu bildirilebilir.
Ev içerisinde devrilme riski bulunan dolap, kitaplık ve beyaz eşyalar sabitlenmelidir. Kimyasal maddeler ayrı ayrı muhafaza edilmeli, birbirleriyle temas etmeleri engellenmelidir. Pencerelerin kırılma riskine karşı perde kullanımı ihmal edilmemeli ve ev içinde terlik giyilmelidir.
Ayrıca en az 72 saat yetecek şekilde hazırlanan bir acil durum çantası mutlaka hazır bulundurulmalıdır. Bu çantada su, kuru gıda, el feneri, pil, ilk yardım malzemeleri ve önemli belgelerin fotokopileri yer almalıdır.
Deprem Anında Doğru Davranış Hayati Önem Taşır
Deprem sırasında panik yapmak en büyük tehlikelerden biridir. Sakin kalmak ve çevredeki insanları da sakinleştirmek gerekir. Yapılması gerekenler bulunulan ortama göre değişiklik gösterir.
Kapalı alandaysanız “Yat-Korun-Tutun” hareketi uygulanmalıdır. Yere yatıp bacaklar karına çekilmeli, baş bir yastık ya da benzeri bir cisimle korunmalıdır. Koltuk gibi büyük ve sabit eşyaların yanında pozisyon alarak onlara tutunmak güvenliği artırır.
Deprem sırasında kesinlikle merdiven ve asansör kullanılmamalıdır. Pencerelerden ve balkonlardan uzak durulmalı, tehlikeli cihaz ve maddelerden mümkün olduğunca uzaklaşılmalıdır. Telefonlar yalnızca acil durumlar için kullanılmalıdır.
Açık alanda depreme yakalananlar ise “Çök-Kapan” yöntemini uygulamalıdır. Bir diz yerde, diğeri yukarıda olacak şekilde çömelip baş kollar arasına alınmalıdır. Ağaçlar, elektrik direkleri ve devrilme riski bulunan yapılardan uzak durulmalıdır. Toprak kayması riski olan bölgelerden de hızla uzaklaşmak gerekir.
Deprem Sonrası Soğukkanlılık Şart
Deprem sona erdiğinde tehlike tamamen geçmiş sayılmaz. Artçı sarsıntılar risk oluşturmaya devam eder. Bu nedenle sakin kalmak ve planlı hareket etmek gerekir.
Kapalı alandaysanız önce kendi güvenliğinizi sağlayın, ardından çevrenizdeki kişilerin durumunu kontrol edin. Acil durum planına uygun şekilde binayı tahliye edin ve acil durum çantanızı yanınıza alın. Çıkarken doğal gaz, elektrik ve su bağlantılarını kapatmayı unutmayın.
Sokaklar acil yardım ekipleri için boş bırakılmalıdır. Yetkililerin yönlendirmelerine mutlaka uyulmalıdır.
Açık alanda bulunanlar ise yaralı olup olmadığını kontrol etmeli, ihtiyaç halinde 112 Acil Çağrı Merkezi’ni aramalıdır. Binalardan ve enerji hatlarından uzak durulmalı, yıkılma riski bulunan yapılara yaklaşılmamalıdır.
Deprem Bilinci Toplumsal Güvencedir
Deprem öncesi hazırlık, deprem anında doğru davranış ve deprem sonrası bilinçli hareket etmek; can ve mal kaybını en aza indirmek için hayati öneme sahiptir. Türkiye gibi deprem kuşağında yer alan bir ülkede afet bilinci oluşturmak, yalnızca bireysel değil toplumsal bir zorunluluktur.
HABER MERKEZİ