Türkiye’nin aktif fay hatları üzerinde yer alması, deprem gerçeğini her zaman gündemde tutuyor. Uzmanlar, can ve mal kayıplarının azaltılmasının ancak doğru yerleşim planlaması, sağlam yapılaşma ve bireysel hazırlıkla mümkün olabileceğine dikkat çekiyor. Deprem öncesinde alınacak önlemler, deprem anında doğru davranışlar ve deprem sonrasında yapılması gerekenler, hayatta kalma şansını büyük ölçüde artırıyor.
Deprem Öncesinde Alınması Gereken Yapısal Önlemler
Yerleşim alanlarının belirlenmesi büyük önem taşıyor. Kaygan, gevşek ve ovalık zeminler ile meyilli araziler iskâna açılmamalı, dik yamaçların, vadilerin ve boğazların yakınına bina yapılmamalıdır. Çığ riski bulunan ve yoğun kar alan yamaçlarda yapılaşmadan kaçınılmalıdır.
Konutlar, yürürlükteki yapı tekniği ve inşaat yönetmeliklerine uygun, deprem etkilerine dayanıklı şekilde inşa edilmelidir. İmar planında konut alanı olarak belirlenmeyen yerlere ev ve bina yapılmaması gerekir. Mevcut yapıların dayanıklılığı artırılmalı, güçlendirme çalışmaları ihmal edilmemelidir. Ayrıca tüm konutlar için zorunlu deprem sigortası yaptırılması hayati bir güvence sağlar.
Ev İçinde Yapısal Olmayan Risklere Karşı Alınacak Tedbirler
Deprem sırasında yaralanmaların önemli bir bölümü, sabitlenmemiş eşyaların devrilmesiyle meydana geliyor. Dolap üstlerine konulan eşyalar plastik tutucu veya yapıştırıcılarla sabitlenmelidir. Dolaplar, raflar ve devrilebilecek tüm eşyalar duvara sağlam şekilde monte edilmelidir.
Avizeler, klimalar ve tavan askılı cihazlar ağırlıklarını taşıyacak kancalarla sabitlenmeli, pencere ve yataklardan uzak yerlere yerleştirilmelidir. Ağır eşyaların bulunduğu dolap kapakları mekanik kilitlerle güvence altına alınmalıdır. Zehirli, yanıcı ve patlayıcı maddeler düşmeyecek biçimde saklanmalı, üzerlerine belirleyici etiketler konulmalıdır.
Gaz vanaları ve elektrik sigortalarının otomatik sistemlerle donatılması, yangın ve gaz kaçağı riskini azaltır. Acil çıkış yolları açık tutulmalı, engelleyici eşyalar kaldırılmalı ve bu yollar net biçimde işaretlenmelidir.
Afet Hazırlık Planı ve Aile İletişimi Hayat Kurtarıyor
Ev, iş yeri, apartman ve okul bazında afet hazırlık planları hazırlanmalı, bu planlar en geç altı ayda bir gözden geçirilmelidir. Aile bireyleri için alternatif buluşma noktaları belirlenmeli, bölge dışı bir irtibat kişisi mutlaka kararlaştırılmalıdır.
Önemli evrakların kopyaları hazırlanarak su geçirmez dosyalarda saklanmalı, bir nüshası da bölge dışındaki bağlantı kişisine verilmelidir. Binalarda uygun yangın söndürme cihazları bulundurulmalı, düzenli bakımları yaptırılmalıdır. Asansör kapılarına “Deprem Sırasında Kullanılmaz” uyarıları asılmalıdır.
Deprem Anında Bina İçindeyseniz Ne Yapmalısınız?
Deprem sırasında panik yapılmamalıdır. Sabitlenmemiş dolap ve raflardan uzak durulmalı, sağlam masa altına veya hacimli koltuk ve kanepelerin yanına çömelerek hayat üçgeni oluşturulmalıdır. Baş ve boyun korunmalı, sarsıntı geçene kadar bu pozisyonda kalınmalıdır.
Merdivenlere ve çıkışlara koşulmamalı, balkonlara çıkılmamalı, asansör kesinlikle kullanılmamalıdır. Elektrik düğmelerine dokunulmamalı, kibrit ve çakmak yakılmamalıdır. Sarsıntı sona erdiğinde gaz, su ve elektrik vanaları kapatılmalı, bina önceden belirlenen güvenli yoldan terk edilmelidir.
Deprem Anında Açık Alandaysanız
Enerji hatları, ağaçlar, bina ve duvar diplerinden uzak durulmalıdır. Açık arazide çömelerek çevreden gelebilecek tehlikelere karşı hazırlıklı olunmalıdır. Toprak kayması ve kaya düşmesi riski olan yamaçlardan hızla uzaklaşılmalıdır. Deniz kıyısında bulunuluyorsa sahilden uzaklaşmak gerekir.
Araçta, Metroda ve Toplu Taşımada Deprem Anı
Araç kullanırken güvenli bir noktadaysanız, yolu kapatmadan sağa yanaşıp araç içinde beklenmelidir. Köprü, tünel, enerji hattı yakınındaysanız araç terk edilerek açık alana geçilmelidir. Metro ve trenlerde sarsıntı bitmeden inilmemeli, tutunarak görevlilerin talimatları beklenmelidir.
Deprem Sonrasında Yapılması Gerekenler
Önce kendi güvenliğinizden emin olun, ardından çevrenizde yardıma ihtiyacı olanları kontrol edin. Gaz kokusu varsa vanayı kapatıp binayı terk edin. Hasarlı binalara artçı depremler bitene kadar girilmemelidir. Acil durum çantası alınarak mahalle toplanma alanına gidilmeli, resmi uyarılar takip edilmelidir.
HABER MERKEZİ