Deprem sona erdiği anda artçı sarsıntı riski devam eder. Bu nedenle ilk dakikalarda binaya girmek son derece tehlikelidir. Yapı hasar almış olabilir, taşıyıcı sistem zayıflamış ya da gaz ve elektrik tesisatlarında sızıntı meydana gelmiş olabilir. Uzmanlara göre, depremden hemen sonra binaya dönmek hayati risk oluşturur.
Artçı Depremler Büyük Tehlike Oluşturuyor
Ana depremin ardından yaşanan artçı sarsıntılar, hasarlı binaların tamamen çökmesine neden olabilir. Bu nedenle “deprem bitti” düşüncesiyle eve dönmek ciddi sonuçlara yol açabilir. Özellikle kolon, kiriş ve duvarlarda çatlak bulunan yapılar artçılar sırasında büyük risk taşır.
Eve Girmeden Önce Mutlaka Kontrol Edilmesi Gerekenler
Deprem sonrası eve girmeden önce şu işaretler mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır:
- Binanın dış cephesinde büyük çatlaklar veya eğilme
- Kolon ve kirişlerde kırık, çatlak veya beton dökülmesi
- Kapı ve pencerelerin sıkışması
- Merdivenlerde çökme veya ayrılma
- Gaz, su ya da elektrik kokusu ve sesleri
Bu belirtilerden biri bile varsa binaya kesinlikle girilmemelidir.
Resmi Kurumlardan Açıklama Beklenmeli
Deprem sonrası eve girme konusunda en güvenilir bilgi, resmi kurumlardan gelir. AFAD, belediyeler ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan “binaya girilebilir” açıklaması beklenmelidir. Hasar tespit ekipleri tarafından incelenmeyen yapılara girilmesi önerilmez.
Hasar Tespit Raporu Neden Önemli?
Hasar tespit çalışmaları, binanın oturulabilir olup olmadığını belirler. Yapılar genellikle şu şekilde sınıflandırılır:
- Hasarsız / Az Hasarlı: Eve kontrollü şekilde girilebilir
- Orta Hasarlı: Güçlendirme yapılmadan girilmemeli
- Ağır Hasarlı / Acil Yıkılacak: Kesinlikle girilmemeli
Resmi rapor olmadan “bina sağlam görünüyor” düşüncesiyle hareket etmek büyük bir hatadır.
Eve Girilmesine İzin Verildiyse Nelere Dikkat Edilmeli?
Yetkililer tarafından eve girilmesine izin verildiyse bile dikkatli olunmalıdır. Öncelikle gaz, su ve elektrik vanaları kontrol edilmeli, gerekiyorsa kapalı tutulmalıdır. Binaya girerken baret, eldiven gibi temel koruyucu ekipman kullanılması önerilir. Asansör kesinlikle kullanılmamalı, merdivenler dikkatle çıkılmalıdır.
Geceyi Evde Geçirmek Güvenli mi?
Depremden sonraki ilk günlerde, bina az hasarlı olsa bile geceyi evde geçirmek önerilmez. Artçı sarsıntı riski devam ettiği için açık alanlar, çadırlar veya güvenli toplanma alanları tercih edilmelidir.
Uzmanlardan Net Uyarı
Uzmanlar, deprem sonrası en sık yapılan hatanın “kısa süreliğine gireyim” düşüncesi olduğunu belirtiyor. Hasarlı bir binaya kısa süreli girmek bile can kaybına yol açabilecek sonuçlar doğurabilir. Güvenlik, her zaman eşya ve konforun önünde tutulmalıdır.
Deprem Sonrası Güvenlik Hayat Kurtarır
Deprem sonrası eve girme kararı aceleye getirilmemeli, resmi açıklamalar ve teknik incelemeler beklenmelidir. Unutulmamalıdır ki doğru zamanda doğru karar almak, deprem sonrası yaşanabilecek yeni felaketlerin önüne geçebilir.
Serpil ADAK