Deprem Sonrası Deniz Neden Çekilir?
Deprem sonrasında denizin çekilmesinin olası nedenlerinden biri, deniz tabanında meydana gelen ani yer değiştirme sonucunda tsunami dalgalarının oluşmasıdır.
Deniz altında gerçekleşen bazı depremler sırasında deniz tabanı yükselip alçalabiliyor. Bu hareket, üzerindeki büyük su kütlesinin dengesini bozarak dalgaların farklı yönlere yayılmasına neden olabiliyor.
Tsunami dalgaları kıyıya yaklaştığında bazen dalganın çukur bölümü önce ulaşıyor. Böyle bir durumda deniz seviyesi aniden düşüyor ve normal şartlarda su altında kalan alanlar açığa çıkabiliyor.
Deniz tabanının görünür hale gelmesi, balıkların karada kalması veya suyun alışılmadık biçimde uzaklaşması bu durumun belirtileri arasında bulunuyor.
Ancak her deprem denizin çekilmesine neden olmuyor. Ayrıca deniz seviyesindeki her düşüş de tsunami anlamına gelmiyor.
Denizin Çekilmesi Tsunami Habercisi mi?
Bilim insanlarına göre denizin aniden ve olağan dışı şekilde çekilmesi, tsunaminin doğal uyarı işaretlerinden biri olabiliyor.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), tsunami dalgalarının bazı durumlarda önce deniz seviyesini düşürdüğünü, ardından suyun güçlü şekilde kıyıya ilerleyebildiğini belirtiyor.
Bu nedenle depremden sonra denizin beklenmedik biçimde geri çekilmesi, kıyıda bulunan kişilerin dikkatle değerlendirmesi gereken ciddi bir tehlike işareti olarak kabul ediliyor.
Öte yandan tsunami her zaman deniz çekilmesiyle başlamıyor. Bazı olaylarda ilk belirti, deniz seviyesinin hızla yükselmesi olabiliyor.
Hemen Tsunami Olur mu?
Deniz çekildikten sonra tsunami dalgasının kıyıya ulaşması için kesin bir süre vermek mümkün değil. Dalgaların ulaşma zamanı, depremin meydana geldiği bölgeye, deniz tabanının özelliklerine ve kıyıya olan uzaklığa göre değişiyor. Kıyıya yakın kaynaklı tsunamilerde tehlikeli dalgalar birkaç dakika içinde ulaşabiliyor.
Bu nedenle denizin çekildiğini gören vatandaşların dalgaların gelmesini beklemeden kıyıdan uzaklaşması gerekiyor.
Deniz Çekilirse Ne Yapmak Gerek?
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ile uluslararası tsunami uyarı merkezlerinin önerilerine göre, kıyı bölgelerinde ani deniz çekilmesi görülmesi halinde şu önlemler alınmalı:
- Derhal kıyıdan uzaklaşın. Deniz suyunun çekildiği alanlara doğru ilerlemeyin.
- Yüksek kesimlere yönelin. Mümkün olan en kısa sürede güvenli ve yüksek bölgelere ulaşın.
- Deniz tabanını incelemeye çalışmayın. Açığa çıkan alanlar kısa süre içinde yeniden su altında kalabilir.
- Fotoğraf ve video çekmek için beklemeyin. Tsunami dalgaları çok kısa sürede kıyıya ulaşabilir.
- Resmî uyarıları takip edin. AFAD ve yerel yetkililerin açıklamalarını dikkate alın.
- İlk dalgadan sonra geri dönmeyin. Sonraki dalgalar ilkinden daha büyük olabilir.
- Yetkililer güvenli olduğunu açıklayana kadar kıyıya yaklaşmayın. Tehlikeli akıntılar saatler boyunca devam edebilir.
Her Deprem Tsunamiye Neden Olur mu?
Her depremin tsunami oluşturması beklenmiyor. Tsunami meydana gelebilmesi için denizdeki su kütlesinin önemli ölçüde yer değiştirmesine yol açan bir hareketin oluşması gerekiyor.
Özellikle deniz tabanında dikey yer değiştirmeye neden olan büyük depremler tsunami oluşturabiliyor.Bununla birlikte su altı heyelanları ve denize doğru gerçekleşen büyük kütle hareketleri de tsunamiye yol açabiliyor.
Dolayısıyla yalnızca depremin tsunamiye neden olacağını kesin olarak söylemek mümkün değil.
Haber Merkezi
