Deprem sırasında en kritik konu panik yapmamaktır. Sarsıntı başladığı anda sabitlenmemiş dolap, raf, pencere ve benzeri eşyalardan uzak durulması büyük önem taşır. Güvenli bir alan bulunarak diz üstü çökülmeli, baş ve ense korunmalı ve düşmemek için sabit bir noktaya tutunulmalıdır. Bu yöntem, uluslararası standartlarda önerilen “Çök-Kapan-Tutun” hareketinin temelini oluşturur.
Masa altı, koltuk yanı, sandık gibi hacimli eşyaların yanında oluşturulan hayat üçgeni sarsıntı sırasında ciddi koruma sağlar. Yatakta yakalanan kişilerin ise üzerlerine düşecek eşya yoksa yatakta kalması, başını yastıkla koruması önerilmektedir.
Kapı eşikleri, dayanıklı bir taşıyıcı sistem parçası olmadıkları için korunma alanı olarak tercih edilmemelidir. Öte yandan merdivenlere veya çıkışlara koşmak, araştırmalara göre yaralanmaların en büyük nedenleri arasındadır. Balkona ya da pencere kenarına yönelmek, atlamaya teşebbüs etmek ise ölümcül riskler taşır.
Asansörlerin deprem sırasında kesinlikle kullanılmaması gerekir. Elektrik kesintileri yaşanabileceği gibi kabinler katlar arasında sıkışabilir. Ayrıca yangın riski nedeniyle elektrik düğmelerine dokunulmamalı, kibrit ve çakmak kullanılmamalıdır.
Sarsıntı durduktan sonra binada gaz kaçağı, su sızıntısı veya elektrik arızası olup olmadığı kontrol edilmeli; vanalar kapatılarak bina önceden belirlenen çıkış güzergâhından terk edilmelidir. Artçı sarsıntılar tamamen bitene kadar hasarlı yapılara kesinlikle girilmemesi hayati önem taşır.
Açık Alandaysanız Dikkat Edilmesi Gerekenler
Depreme açık alanda yakalanan kişilerin dışarıda kalmaları önerilmektedir. Ancak çevredeki tehlike oluşturan binalardan, enerji hatlarından, ağaçlardan, direklerden ve duvar diplerinden uzaklaşılmalıdır. Açık bir arazide çömelerek etraftan gelebilecek tehlikelere karşı tedbirli durmak gerekir.
Toprak kayması riskinin bulunduğu yamaç altlarında durmak son derece tehlikelidir. Aynı şekilde deniz kıyısından uzaklaşmak, özellikle tsunami riski bulunan bölgelerde zorunludur. Bina dış cephelerinden düşebilecek sıva, cam ve baca parçaları deprem sırasında ciddi yaralanmalara yol açabilir.
Araç Kullanırken Depreme Yakalanırsanız
Seyir halinde bir araç deprem anında güvenli bir noktaya çekilerek durdurulmalıdır. Araç bina, ağaç veya direklerin yakınında ise bu noktalardan hemen uzaklaşmak gerekir. Kontak anahtarı araçta bırakılmalı, pencereler kapalı şekilde sarsıntının geçmesi beklenmelidir.
Deprem nedeniyle hasar gören yol, köprü ve rampalar kullanılmamalıdır. Eğer araç meskun mahaldeyse ya da güvenli bir konumda değilse, sürücü ve yolcular aracı terk ederek açık bir alana geçmelidir.
Tünel içerisinde bulunan sürücüler, çıkışa yakın değillerse araçlarından inerek yanına yatmalı; kapalı otoparkta yakalananlar ise aracın yanına uzanarak tavan çökmesine karşı kendilerini koruma altına almalıdır.
Metro ve Toplu Taşıma Araçlarında Doğru Davranış
Metro veya tren içindeyken kesinlikle araçtan inmemek gerekir. Elektrik hatları veya başka bir tren ciddi risk oluşturabilir. Yolcuların sıkıca tutunması ve personelin yönlendirmelerine uyması önerilir.
Enkaz Altında Kalanların Yapması Gerekenler
Enkaz altında kalan kişilerin kibrit veya çakmak yakmaması, hareket ederek toz kaldırmaması gerekir. Ağız ve burun bir kıyafet veya mendil ile kapatılarak hava kontrolü sağlanmalıdır. Arama kurtarma ekiplerine yer bildirmek için boru veya duvarlara vurmak, ıslık çalmak etkili yöntemlerdir. Bağırmak ise yalnızca son çare olmalıdır; çünkü bağırmak gereksiz toz yutmaya yol açabilir.
HABER MERKEZİ