Deprem anında en çok merak edilen konuların başında, evin veya iş yerinin en güvenli bölümünün neresi olduğu geliyor. Ancak her bina ve oda farklı özelliklere sahip olduğu için bütün yapılar için geçerli tek bir güvenli nokta bulunmuyor.
Deprem sırasında korunulacak alanın pencere, ayna, kitaplık, dolap, televizyon, avize ve ağır eşyalardan uzak olması gerekiyor. Baş ve boynun korunabileceği sağlam bir masa altı ya da güçlü bir eşyanın yanı güvenli alan olarak değerlendirilebilir.
Sarsıntı başladığında dışarı çıkmaya çalışmak yerine en yakın güvenli noktada korunmak büyük önem taşıyor.
Evde en güvenli yer neresi?
Evde güvenli alanlar deprem olmadan önce belirlenmelidir. Sağlam bir masa veya sıranın altı, devrilmeyecek güçlü bir mobilyanın yanı ve iç duvarlara yakın bölümler tercih edilebilir.
Bu alanların üzerinde ağır raf, tablo, ayna veya avize bulunmaması gerekir. Yakında camlı dolap, televizyon ya da sabitlenmemiş kitaplık varsa farklı bir nokta seçilmelidir.
Mutfaklar, dolaplardan düşebilecek tabaklar, bardaklar ve kesici aletler nedeniyle daha riskli olabilir. Bu nedenle deprem sırasında mutfağa koşmak yerine bulunulan yerde güvenli bir alan oluşturulmalıdır.
Çök-Kapan-Tutun nasıl yapılır?
Deprem sırasında ayakta kalmaya çalışmak düşme ve yaralanma riskini artırabilir. Güvenli bir noktaya geçildikten sonra Çök-Kapan-Tutun hareketi uygulanmalıdır.
Çök: Dizlerin üzerine çökerek hedef küçültülmelidir.
Kapan: Baş ve ense kollarla, yastıkla veya uygun bir cisimle korunmalıdır.
Tutun: Sağlam bir masa veya eşyanın altındaysanız ayağına tutunarak sarsıntı bitene kadar konum korunmalıdır.
Masa hareket ederse onunla birlikte hareket edilmeli, sarsıntı tamamen sona ermeden ayağa kalkılmamalıdır.
Kapı eşiği güvenli mi?
Kapı eşiklerinin her zaman güvenli olduğu düşüncesi doğru değildir. Günümüzde birçok binada kapı kasaları, yapının diğer bölümlerinden daha dayanıklı olmayabilir.
Kapıya koşmak sırasında kırılan camlardan, düşen eşyalardan veya devrilen mobilyalardan yaralanma riski vardır. Bu nedenle deprem sırasında kapı eşiğine yönelmek yerine en yakın güvenli noktada korunmak daha doğru olacaktır.
Kolon yanında durmak güvenli mi?
Kolonların yanında durmanın her koşulda güvenli olduğu söylenemez. Binanın taşıyıcı sisteminin durumu ve yapım kalitesi gözle anlaşılmayabilir.
Deprem başladığında kolon aramak için odalar arasında koşulmamalıdır. Camlardan ve devrilebilecek eşyalardan uzaklaşılarak bulunulan yerde Çök-Kapan-Tutun hareketi uygulanmalıdır.
Bir binanın güvenli olup olmadığı ancak uzmanlar tarafından yapılacak teknik incelemeyle belirlenebilir.
Yatak odasında ne yapılmalı?
Deprem gece meydana gelirse ve yatağın çevresinde düşebilecek ağır bir eşya yoksa yataktan kalkmadan baş ve boyun yastıkla korunabilir.
Yatağın üzerinde raf, büyük tablo, ayna veya dolap bulunuyorsa bunlar önceden kaldırılmalı ya da sağlam şekilde sabitlenmelidir.
Yatak odasında terlik ve el feneri bulundurmak, deprem sonrasında kırılan cam parçalarına ve elektrik kesintisine karşı faydalı olabilir.
Mutfak ve banyo güvenli mi?
Mutfaklarda cam eşyalar, sıcak tencereler, kesici aletler ve üst dolaplar ciddi tehlike oluşturabilir. Sarsıntı sırasında ocağı veya vanaları kapatmak için hareket edilmemeli, öncelikle can güvenliği sağlanmalıdır.
Doğal gaz, elektrik ve su vanaları ancak deprem sona erdikten ve ortam güvenli hale geldikten sonra kapatılmalıdır.
Banyolar ise ayna, duşakabin ve kaygan zemin nedeniyle riskli olabilir. Deprem başladığında başka bir odaya koşmak yerine en yakın güvenli noktada korunmak gerekir.
Merdiven ve asansörden uzak durun
Sarsıntı devam ederken merdivenlere yönelmek tehlikelidir. Merdivenlerde düşme, ezilme ve panik nedeniyle yaralanma riski artabilir.
Asansörler elektrik kesintisi veya mekanik arıza nedeniyle katlar arasında kalabilir. Bu nedenle deprem sırasında ve hemen sonrasında asansör kullanılmamalıdır.
Bina tahliye edilecekse sarsıntının tamamen sona ermesi beklenmeli ve merdivenler dikkatli biçimde kullanılmalıdır.
Balkona çıkmak güvenli mi?
Deprem sırasında balkona çıkmak, pencereye yaklaşmak veya aşağı atlamaya çalışmak ağır yaralanmalara neden olabilir.
Binaların dış cephesinden cam, sıva, tabela ve çeşitli yapı parçaları düşebilir. Bu nedenle pencerelerden, balkon kapılarından ve dış duvarlardan uzak durulmalıdır.
Sarsıntı bitene kadar binanın iç bölümündeki güvenli noktada beklenmelidir.
Dışarıdaysanız ne yapmalısınız?
Açık alanda bulunan kişiler binalardan, duvarlardan, balkonlardan, tabelalardan, ağaçlardan ve elektrik direklerinden uzaklaşmalıdır.
Mümkünse geniş bir alana geçilmeli, yere çömelerek baş ve boyun korunmalıdır. Binaların hemen önünde veya dar sokaklarda beklenmemelidir.
Deniz kıyısında güçlü ve uzun süren bir deprem hissedilirse resmi uyarılar takip edilmeli ve gerekli görülmesi halinde kıyıdan uzak, yüksek bölgelere geçilmelidir.
Araç içindeyken ne yapılmalı?
Araç kullanırken deprem hissedilirse hız azaltılmalı ve trafik güvenliğini bozmadan yolun sağına çekilmelidir.
Araç; köprü, viyadük, tünel, bina, ağaç, enerji hattı ve direklerin yakınında durdurulmamalıdır. Güvenli bir yerde araç içinde kalınmalı ve sarsıntının sona ermesi beklenmelidir.
Yol kapanmış veya hasar görmüşse zorlanmadan alternatif güzergâhlar değerlendirilmelidir.
Deprem öncesinde güvenli alan belirleyin
Deprem sırasında doğru hareket edebilmenin en etkili yolu önceden hazırlık yapmaktır. Evdeki her oda incelenerek düşebilecek veya devrilebilecek eşyalar belirlenmelidir.
Dolaplar, kitaplıklar, raflar ve televizyonlar duvara sabitlenmeli, ağır eşyalar üst raflardan kaldırılmalıdır. Yatakların üzerinde ağır tablo, ayna veya raf bulundurulmamalıdır.
Aile bireyleriyle güvenli alanlar belirlenmeli ve düzenli aralıklarla Çök-Kapan-Tutun tatbikatı yapılmalıdır.
Toplanma alanına ne zaman gidilmeli?
Toplanma alanı, deprem sırasında koşarak ulaşılacak bir yer değildir. Önce sarsıntının tamamen sona ermesi beklenmeli, ardından bina dikkatli şekilde terk edilmelidir.
Tahliye sırasında asansör kullanılmamalı, hasarlı yapılardan ve enerji hatlarından uzak durulmalıdır. Önceden belirlenen toplanma alanına mümkünse yürüyerek gidilmelidir.
Aile bireyleriyle deprem sonrasında buluşulacak yerin önceden belirlenmesi iletişim sorunlarının azaltılmasına yardımcı olabilir.
En güvenli yer dayanıklı binadır
Deprem sırasında doğru noktada korunmak yaralanma riskini azaltabilir. Ancak asıl güvenlik, binanın depreme dayanıklı olmasına bağlıdır.
Binanın yaşı tek başına güvenli olup olmadığını göstermez. Zemin yapısı, taşıyıcı sistem, kullanılan malzemeler, proje uygunluğu ve sonradan yapılan değişiklikler birlikte değerlendirilmelidir.
Yapının güvenliği konusunda şüphe varsa uzman inşaat mühendislerinden destek alınmalıdır. Depreme karşı en etkili önlem, güvenli bir binada yaşamak ve hazırlıkları deprem meydana gelmeden tamamlamaktır.
HABER MERKEZİ