Deprem gerçeğiyle yaşayan bir ülkede, doğru davranışları bilmek kadar yapılan hataları da tanımak büyük önem taşıyor. Uzmanlara göre deprem anında yapılan küçük bir hata bile hayatı tehlikeye atabiliyor. Özellikle ani panik, yanlış yönlendirmeler ve yapısal risklerin göz ardı edilmesi, zemin sarsıntısından çok daha ölümcül sonuçlara yol açabiliyor. İşte deprem sırasında vatandaşların en sık yaptığı 10 kritik hata…
- Panikle Balkona veya Merdivene Koşmak
Depremde en fazla can kaybı, yapıların en zayıf noktaları olan merdiven boşlukları, balkonlar ve çıkış kapılarında yaşanıyor. Balkona çıkmak ya da merdivene koşmak, çökmeye en açık alanlarda bulunmak anlamına geliyor.
- Kapıya Geçerek Kendini Koruduğunu Sanmak
“Kapı eşiklerinde beklemek güvenlidir” algısı artık bilimsel olarak geçerli değil. Modern yapılarda kapı eşikleri ekstra güvenlik sağlamıyor. Aksine kapı kanatlarının üzerinize düşmesi ya da sıkışmanız mümkün.
- Pencere Kenarlarında Durmak
Pencereler deprem sırasında ilk kırılan bölümler arasında yer alıyor. Cam kırıkları ciddi yaralanmalara yol açtığından deprem anında pencerelerden uzak durmak hayati önem taşıyor.
- Üst Kata veya Alt Kata İnme Çabası
Sarsıntı sürerken kat değiştirerek koşmak, düşme, devrilme ve çökme riski nedeniyle oldukça tehlikeli. Deprem anında bulunduğunuz yerde, çök–kapan–tutun pozisyonunu almak en doğru yöntem.
- Asansöre Binmek
Deprem sırasında asansörler sıkışabilir, serbest düşme riski oluşabilir veya elektrik kesilmesiyle katlar arasında kalabilirsiniz. Asansör kesinlikle kullanılmamalı.
- Eşya ve Dolapların Altından Geçmek
Bazı vatandaşlar masa yerine dolap, vitrin veya ağır mobilyaların altına giriyor. Bu durum devrilme riskini artırarak hayatı tehdit ediyor. Dayanıklı ve sabitlenmiş bir masa tercih edilmeli.
- Asılsız Bilgilere Kanarak Harekete Geçmek
Deprem anında sosyal medya üzerinden yayılan bilgi kirliliği panik yaratabiliyor. “Yeni büyük deprem geliyor” gibi teyitsiz mesajlar gereksiz korkuya ve yanlış yönlendirmelere neden oluyor.
- Deprem Çantasının Hazır Olmaması
Deprem anında çıkabilecek bir yangın, çökme veya artçı sarsıntılar nedeniyle acil çıkış gerekebilir. Bu nedenle bir acil durum çantasının her zaman hazır ve ulaşılabilir olması gerekiyor.
- Araçla Kaçmaya Çalışmak
Deprem sırasında trafiğe çıkmak; yolların kapanması, köprü ve viyadüklerde hasar oluşması gibi riskler nedeniyle büyük tehlike yaratıyor. Araçtayken güvenli bir noktada durup beklemek daha doğru.
- Binadan Kontrolsüz Şekilde Dışarı Fırlamak
Sarsıntı devam ederken binadan koşarak çıkmak; düşen sıvalar, camlar ve kopan parçalar nedeniyle riskli. Binayı terk etmek gerekiyorsa bu işlem sadece sarsıntı bittikten sonra ve kontrollü şekilde yapılmalı.
“Doğru Bilgi Hayat Kurtarır”
Deprem riskinin yüksek olduğu Türkiye’de eğitim ve hazırlık, can kayıplarını önlemenin en etkili yolu olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, vatandaşların bilinçlenmesi için mahalle bazlı deprem tatbikatlarının artırılması gerektiğini belirtiyor.
Ömer Faruk KARATOSUN
