Türkiye, aktif fay hatları üzerinde yer alan bir ülke olduğundan, deprem anında doğru hareket etmek can güvenliği açısından hayati önem taşıyor. Panik yerine bilinçli davranmak, saniyeler içinde alınan kararlarla birçok hayatı kurtarabiliyor. İşte deprem anında yapılması gerekenler, adım adım açıklamasıyla…
- Sarsıntı Başladığında Panik Yapmayın
Deprem anında en önemli kural, soğukkanlı kalmaktır. Panik halinde kontrolsüz hareket etmek, yaralanma riskini artırır. Bu nedenle bulunduğunuz yerde güvenli bir pozisyon alın ve sakin kalmaya çalışın.
- Çök – Kapan – Tutun Kuralını Uygulayın
Uzmanların sıkça vurguladığı gibi, sarsıntı başladığında hemen “Çök – Kapan – Tutun” pozisyonunu alın.
- Çökün: Dizlerinizin üzerine çökerek dengenizi sağlayın.
- Kapanın: Başınızı ve ensenizi ellerinizle koruyarak vücudunuzu koruma altına alın.
- Tutunun: Yakınınızdaki sağlam bir eşya ya da masa bacağına tutunarak düşmeyi önleyin.
- Camlardan ve Ağır Eşyalardan Uzak Durun
Deprem sırasında cam, pencere ve devrilebilecek mobilyalardan uzak durun. Raflardan düşebilecek eşyalar ciddi yaralanmalara neden olabilir. Bu nedenle duvara sabitlenmiş dolaplar ve masa altları güvenli alanlardır.
- Asansörleri Kesinlikle Kullanmayın
Sarsıntı esnasında veya hemen sonrasında asansör kullanmak büyük tehlike oluşturur. Elektrik kesintisi veya mekanik arızalar nedeniyle asansör içinde mahsur kalabilirsiniz. Bunun yerine merdivenleri tercih edin, ancak sarsıntı durmadan binayı terk etmeyin.
- Bina Dışındaysanız Güvenli Bir Alan Seçin
Deprem sırasında dışarıdaysanız, binalardan, elektrik direklerinden, köprülerden ve ağaçlardan uzak durun. Açık bir alanda, çömelerek sarsıntının geçmesini bekleyin. Deniz kenarındaysanız tsunami riskine karşı yüksek bir bölgeye yönelin.
- Araç Kullanıyorsanız Kenara Çekin
Deprem anında araç kullanıyorsanız, trafiği engellemeyecek bir noktada durun. Araç içinde kalın, kemerinizi çözmeyin ve köprü, viyadük, tünel gibi yapılardan uzak durun. Sarsıntı geçtikten sonra dikkatli bir şekilde ilerleyin.
- Sarsıntı Sonrasında Gaz ve Elektrik Kontrolleri
Sarsıntı sona erdiğinde, gaz, elektrik ve su vanalarını kapatın. Gaz kaçağı ihtimali varsa kibrit ya da çakmak kullanmayın. Pencereleri açarak havalandırın ve binayı kontrollü şekilde terk edin.
- Acil Durum Çantasını Unutmayın
Deprem sonrası oluşabilecek artçılar için acil durum çantanızın her zaman hazır olması gerekir. Çantanızda şu malzemeler bulunmalıdır:
- Su ve kuru gıdalar
- İlk yardım malzemeleri
- El feneri ve pil
- Kimlik fotokopileri
- Battaniye, yedek giysi ve maske
- Güvenli Toplanma Alanına Gidin
Binayı terk ettikten sonra, AFAD tarafından belirlenen toplanma alanlarına yönelin. Asılsız bilgilere itibar etmeyin, yalnızca AFAD ve resmi kurumların açıklamalarını takip edin.
- Yardıma İhtiyacı Olanlara Destek Olun
Deprem sonrası sakinliğinizi koruyun, yardıma ihtiyacı olan yaşlılara, çocuklara ve engellilere destek olun. Enkaz bölgelerinde bilinçsizce hareket etmek yerine, profesyonel ekiplere bilgi verin.
Deprem anında doğru davranmak, hayat kurtaran bir refleks haline gelmelidir. “Çök, Kapan, Tutun” kuralını öğrenmek, acil çanta hazırlamak ve toplanma alanlarını bilmek, deprem bilincinin temel taşlarıdır. Unutmayın; deprem değil, hazırlıksızlık öldürür.
Serpil ADAK