Türkiye’nin aktif fay hatları üzerinde yer alması, deprem gerçeğini her geçen gün daha da görünür kılıyor. Uzmanlara göre deprem anında yaşanan panik, güvensiz kaçışlar ve hazırlıksız yakalanmak, can kayıplarının en büyük nedenleri arasında. Bu nedenle ailelerin önceden oluşturacağı basit ama etkili bir afet planı, hem hayatta kalma şansını artırıyor hem de deprem sonrası iletişim ve hareket sürecini kolaylaştırıyor. “Aile Afet Planı” olarak adlandırılan bu hazırlık, sadece birkaç adımdan oluşmasına rağmen kritik anlarda hayat kurtaran bir kalkan görevi görüyor. İşte uzmanların tüm ailelere önerdiği 12 adımlık güvenli yaşam rehberi…
- Aile Toplanma Planı Oluşturun
Deprem sonrası telefon hatları kesilebilir, internet erişimi zayıflayabilir. Bu nedenle aile bireylerinin buluşacağı güvenli bir dış alan belirlemek ilk adım. Mahalledeki toplanma alanlarının önceden bilinmesi büyük avantaj sağlıyor.
- Evin İçinde Güvenli Noktaları Belirleyin
Sağlam koltuk kenarları, iç duvar dipleri ve devrilmeyecek eşyaların yanları güvenli alan olarak öneriliyor. Aile bireylerine bu noktalar pratik olarak gösterilmeli.
- Riskli Eşyaları Sabitleyin
Dolaplar, raflar ve televizyon gibi eşyaların sabitlenmesi; deprem anında ciddi yaralanmaların önüne geçiyor. Uzmanlar özellikle mutfak dolaplarının kilitli sistemlerle korunmasını öneriyor.
- Deprem Çantası Hazırlayın
En az 72 saatlik ihtiyaçları karşılayacak bir afet çantasında su, konserve gıdalar, güç bankası, ilaçlar, fener, pilli radyo ve hijyen malzemeleri bulunmalı. Çanta kapıya en yakın noktada tutulmalı.
- Aile İçi Görev Dağılımı Yapın
Her aile bireyinin belirli bir görevi olmalı: Çantayı almak, kapıyı kontrol etmek, çocuk veya evcil hayvanı yönlendirmek gibi…
- Acil Durum İletişim Kartları Hazırlayın
Telefonlar çalışmasa bile kartlarda yazılı bilgiler hayati önem taşıyor. Yakın akraba numaraları, kan grupları ve sağlık bilgileri tüm bireylerde bulunmalı.
- Çocuklara Uygulamalı Eğitim Verin
“Çök–Kapan–Tutun” hareketi çocukların anlayacağı basit bir dille öğretilmeli. Aile içinde mini tatbikatlar yapmak paniği azaltıyor.
- Mahalle Toplanma Alanlarını Kontrol Edin
AFAD’ın belirlediği toplanma alanları önceden yerinde görülmeli. Bu alanlara giden en hızlı ve güvenli yol mutlaka belirlenmeli.
- Gaz, Su ve Elektrik Vanalarını Kullanmayı Öğrenin
Deprem sonrası oluşabilecek yangın veya su baskını riskine karşı vanaların nasıl kapatıldığı mutlaka öğretilmeli.
- Evcil Hayvanlar İçin Mini Afet Çantası Hazırlayın
Mama, su, tasma, yedek ilaçlar ve battaniye içeren küçük bir çanta hem hayvanın hem de sahibinin güvende olmasını sağlar.
- Aile Afet Planını Yılda Bir Güncelleyin
Taşınma, okul değişikliği veya yeni aile bireyleri planı etkileyebilir. Uzmanlar planın yılda en az bir kez gözden geçirilmesini öneriyor.
- Deprem Sonrası İlk 10 Dakika Senaryosu Hazırlayın
Evden çıkış yolu, buluşma noktası, çanta kontrolü ve iletişim adımları yazılı hâle getirilip aile içinde paylaşılmalı.
Uzmanlar Uyarıyor: “Hazırlık Hayat Kurtarır”
Deprem uzmanları, bu 12 adımın uygulanmasının aileleri yüzde 70 oranında daha hazırlıklı hâle getirdiğini belirtiyor. “Afet planı lüks değil, zorunluluktur” diyen uzmanlar, Türkiye’de hâlâ pek çok ailenin bu adımlardan habersiz olduğuna dikkat çekiyor.
Ömer Faruk KARATOSUN