Deprem sırasında yaşanan sarsıntının yanı sıra binalardan duyulan çatırdama sesleri de paniği artıran durumlar arasında yer alıyor. Özellikle şiddetli sarsıntılarda duvarlardan, tavanlardan ve yapı elemanlarından gelen sesler, vatandaşların binalarının güvenliği konusunda endişelenmesine neden oluyor.
Ancak deprem sırasında duyulan her çatırdama sesi, binanın yıkılacağı anlamına gelmiyor. Sesin kaynağı, binanın taşıyıcı sistemi, kullanılan yapı malzemeleri ve deprem sırasında oluşan hareketlerle ilişkili olabiliyor.
Neden Sarsıntı Sırasında Ses Çıkıyor?
Deprem meydana geldiğinde yer kabuğundaki hareketler, sismik dalgalar aracılığıyla binalara ulaşıyor. Bu dalgalar nedeniyle yapılar yatay ve düşey yönlerde hareket edebiliyor.
Sarsıntı sırasında binanın farklı bölümlerinde şekil değiştirmeler meydana gelirken duvarlar, kaplamalar, bağlantı noktaları ve diğer yapı elemanları birbirleriyle etkileşime giriyor. Bu hareketler sonucunda çatırdama, sürtünme ve gıcırdama gibi sesler duyulabiliyor.
ABD Federal Acil Durum Yönetim Ajansı (FEMA), deprem sırasında taşıyıcı olmayan yapı elemanlarının bina hareketleri, birbirleriyle etkileşimleri ve oluşan deformasyonlar nedeniyle hasar görebildiğini belirtiyor.
Ses Tehlike İşareti mi?
Deprem sırasında ortaya çıkan çatırdama seslerinin tamamı aynı anlama gelmiyor. Bazı sesler kapı, pencere, dolap, asma tavan ve duvar kaplamalarının hareketinden kaynaklanabiliyor. Ancak taşıyıcı elemanlarda oluşan çatlama ve kırılmalar da ses meydana getirebiliyor.
Bu nedenle yalnızca duyulan sesin şiddetine bakılarak binanın güvenli olup olmadığına karar verilmesi mümkün değil. Özellikle kolon, kiriş ve perde duvarlarda oluşan hasarlar ciddi tehlike oluşturabiliyor. İstanbul AFAD'ın yapı güvenliğine ilişkin bilgilendirme dokümanında, taşıyıcı elemanlarda meydana gelen çatlak, kırılma ve çökmelerin yapısal hasar kapsamında değerlendirildiği belirtiliyor.
Duvarlardan Gelen Sesler Neden Oluşur?
Deprem sırasında duvarlarda meydana gelen hareketler de çatırdama seslerine neden olabiliyor. Bina sallandığında taşıyıcı sistem ile bölme duvarlar arasında farklı hareketler oluşabiliyor. Bu durum sıva tabakalarında, duvar birleşimlerinde ve kaplama malzemelerinde çatlaklara yol açabiliyor.
Ancak duvarda oluşan her çatlak aynı risk seviyesine sahip değil. Sıva çatlakları ile taşıyıcı sistemde meydana gelen hasarlar arasında önemli farklar bulunuyor.
Bir çatlağın tehlikeli olup olmadığının anlaşılması için yetkin uzmanlar tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
HABER MERKEZİ
