Deprem gerçeğiyle yaşayan bir ülkede en kritik zaman dilimi, sarsıntının başladığı ilk dakikalardır. Uzmanlara göre deprem anında yapılan doğru ya da yanlış bir hareket, hayatla ölüm arasındaki farkı belirleyebiliyor. Panik yapmak yerine doğru adımları bilmek, hem sizin hem de sevdiklerinizin güvenliği açısından büyük önem taşıyor. İşte deprem anında ilk 3 dakikada yapılması gereken hayati adımlar…
Sakin Kalın ve Güvenli Bir Noktaya Geçin
Deprem başladığında yapılması gereken ilk şey panik yapmamak ve bulunduğunuz ortamda güvenli bir alan belirlemektir. Koşmaya çalışmak ya da merdivenlere yönelmek en büyük hatalardan biridir. Bunun yerine sağlam bir masa, koltuk yanı veya iç duvar dibi gibi devrilebilecek eşyalardan uzak noktalara geçmek gerekir.
Uzmanların önerdiği “Çök-Kapan-Tutun” hareketi deprem sırasında en güvenli davranış biçimidir. Dizlerinizin üzerine çökerek başınızı ve boynunuzu koruyacak şekilde kapanmalı ve sabit bir yere tutunmalısınız. Bu pozisyon, düşen cisimlerin yaratacağı riskleri önemli ölçüde azaltır.
Pencerelerden ve Devrilebilecek Eşyalardan Uzak Durun
Deprem sırasında camlar, dolaplar, raflar ve aydınlatma ürünleri ciddi tehlike oluşturur. Cam kırıkları yaralanmalara neden olabilirken, sabitlenmemiş eşyalar devrilerek ağır sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle pencerelerden uzak durmak ve başınızı koruyacak şekilde pozisyon almak hayati önem taşır.
Eğer yataktaysanız, yastıkla başınızı koruyarak bulunduğunuz yerde kalmanız genellikle daha güvenlidir. Ayağa kalkmaya çalışmak düşme riskini artırabilir.
Asansör ve Merdivenlerden Kesinlikle Uzak Durun
Deprem sırasında en sık yapılan hatalardan biri binayı hemen terk etmeye çalışmaktır. Ancak sarsıntı devam ederken merdivenlere yönelmek düşme ve ezilme riskini artırır. Asansörler ise elektrik kesintisi nedeniyle mahsur kalma tehlikesi oluşturur.
Bu nedenle sarsıntı tamamen bitene kadar bulunduğunuz güvenli noktada kalmanız gerekir. Deprem durduktan sonra ise kontrollü şekilde binayı terk etmek en doğru davranıştır.
Deprem Sonrası İlk Dakikalarda Ne Yapılmalı?
Sarsıntı sona erdiğinde hızlı ama kontrollü hareket etmek gerekir. Öncelikle kendinizin ve çevrenizdeki kişilerin durumunu kontrol edin. Eğer gaz kokusu alıyorsanız elektrik düğmelerine dokunmadan ortamı terk edin.
Telefon hatlarını gereksiz yere meşgul etmemek, acil durum ekiplerinin iletişimini kolaylaştırır. Ayrıca artçı sarsıntı ihtimaline karşı dikkatli olunmalı ve güvenli alanlarda beklenmelidir.
Depreme Hazırlıklı Olmak Hayat Kurtarır
Deprem anında doğru davranışları bilmek kadar önceden hazırlıklı olmak da büyük önem taşır. Evlerde acil durum çantası bulundurmak, ağır eşyaları sabitlemek ve aile bireyleriyle bir acil durum planı oluşturmak riskleri ciddi ölçüde azaltır.
Unutulmamalıdır ki deprem değil, bilinçsiz davranışlar can kayıplarına yol açar. Bu nedenle doğru bilgiye sahip olmak ve panik yerine bilinçli hareket etmek en güçlü korunma yöntemidir.
Ömer Faruk KARATOSUN