Binanızdaki Bu Çatlaklara Dikkat!

Binalarda zaman içerisinde sıva çatlakları, boya kabarmaları veya yüzeysel ayrılmalar görülebiliyor. Ancak çatlağın kolon, kiriş, perde duvar ya da kolon-kiriş birleşiminde bulunması, durumun daha dikkatli değerlendirilmesini gerektiriyor.

Taşıyıcı sistemdeki bir çatlağın yalnızca görüntüsüne bakılarak binanın güvenli veya riskli olduğuna karar verilmesi mümkün değil. Çatlağın yönü ve genişliğinin yanı sıra betonun durumu, donatıda paslanma, binanın yaşı, zemin özellikleri ve çatlağın depremden sonra oluşup oluşmadığı da değerlendirmeye alınıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının teknik çalışmalarında kolon, kiriş, perde ve birleşim bölgelerindeki hasarlar farklı seviyelerde sınıflandırılıyor. Taşıyıcı elemanlarda çatlakla birlikte beton ezilmesi ve kabuk betonunun dökülmesi gibi bulgular, ayrıntılı mühendislik incelemesi gerektirebiliyor.

Kolonun bir köşesinden diğer tarafına doğru ilerleyen eğik veya çapraz çatlaklar, kesme etkisiyle ilişkili olabileceği için önemli kabul ediliyor. Özellikle depremden sonra ortaya çıkan ve kısa sürede belirginleşen çapraz çatlakların görmezden gelinmemesi gerekiyor.

Çatlağın kolonun iki yüzünde birden görülmesi, zamanla genişlemesi veya çatlak çevresindeki betonun parçalanmaya başlaması durumunda binanın ilgili bölümünden uzaklaşılması ve yetkili birimlere haber verilmesi öneriliyor.

Kolondaki çatlak yalnızca sıva tabakasında bulunabileceği gibi betonarme taşıyıcı elemana kadar da ulaşabilir. Bu ayrımın vatandaş tarafından yapılması her zaman mümkün olmadığı için sıvanın gelişigüzel kırılmaması ve çatlağın üzerinin hemen kapatılmaması gerekiyor.

Kolonlarla kirişlerin birleştiği noktalar, deprem sırasında yüksek kuvvetlerin aktarıldığı kritik bölgeler arasında bulunuyor. Bu alanlarda oluşan geniş, çapraz veya birbirini kesen çatlaklar taşıyıcı sistem hasarının işareti olabilir.

Birleşim bölgesinde beton dökülmesi, köşelerin parçalanması veya demirlerin görünür hale gelmesi durumunda yalnızca çatlak tamiri yapılması yeterli olmayabilir. Yapının bütününün inşaat mühendisi tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Bakanlığın afet risk yönetimine ilişkin yayınlarında kolon-kiriş birleşimlerinde görülen belirgin kesme çatlakları ve taşıyıcı eleman yüzeylerindeki beton dökülmeleri, yapısal hasar göstergeleri arasında ele alınıyor.

Kirişlerde görülen her çatlak aynı anlama gelmiyor. Kirişin alt bölümünde oluşan çok ince ve kısa düşey çatlaklar bazı yapılarda yük etkisiyle ortaya çıkabilirken, genişleyen ve kiriş boyunca ilerleyen çatlakların uzman tarafından incelenmesi gerekiyor.

Kiriş uçlarında ve kolonlara yakın bölgelerde oluşan eğik çatlaklar daha fazla önem taşıyor. Çatlakla birlikte betonda ezilme, parçalanma veya sehim olarak adlandırılan gözle görülür bir eğilme bulunması durumunda yapısal sorun ihtimali artıyor.

Kirişteki çatlağın üzerine boya veya sıva uygulanarak kapatılması, hasarın takip edilmesini zorlaştırıyor. Uzman incelemesine kadar çatlağın mevcut haliyle bırakılması ve tarih belirtilerek fotoğraflanması daha doğru bir yaklaşım olarak gösteriliyor.

Kolon ya da kirişte beton parçalarının kopması, içindeki donatı demirlerinin ortaya çıkması veya demirlerde paslanma görülmesi önemli bir uyarı işareti olarak değerlendiriliyor.

Donatının açığa çıkması, taşıyıcı elemanın çevresel etkilerden daha fazla zarar görmesine neden olabilir. Özellikle paslanma sonucunda demirin hacmi genişleyerek çevresindeki betonun çatlamasına ve dökülmesine yol açabilir.

Bodrum katlardaki yoğun nem ve su yalıtımı sorunları da taşıyıcı sistemdeki demirlerin zamanla paslanmasına neden olabiliyor. Bakanlık, yetersiz yalıtım nedeniyle taşıyıcı sistemde oluşan paslanmanın deprem sırasında binanın hasar görme riskini artırabileceğine dikkat çekiyor.

Daha önce bulunmayan bir çatlağın deprem, tadilat veya yakın çevredeki kazı çalışmasının ardından ortaya çıkması dikkatle değerlendirilmesi gereken bir durum oluşturuyor.

Çatlağın zaman içerisinde uzaması, genişlemesi veya aynı bölgede yeni çatlakların oluşması hareketliliğin devam ettiğini gösterebilir. Kapı ve pencerelerin aniden sıkışmaya başlaması, zeminde eğim hissedilmesi ve duvarla kolon arasında ayrılma görülmesi de çatlaklarla birlikte değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.

Çatlağın üzerine ince bir kalemle tarih atılması veya belirli aralıklarla fotoğrafının çekilmesi değişimin fark edilmesini kolaylaştırabilir. Ancak bu yöntem, mühendislik incelemesinin yerine geçmez.

Boya ve sıva yüzeyinde oluşan kılcal çatlaklar çoğu zaman yapısal olmayan nedenlerden kaynaklanabiliyor. Malzemenin kuruması, sıcaklık değişimleri, nem ve uygulama hataları yüzeysel çatlaklara yol açabiliyor.

Buna karşılık çatlak kolonun veya kirişin betonuna kadar ilerliyorsa, genişliği artıyorsa ya da beton dökülmesiyle birlikte görülüyorsa durumun yalnızca dekoratif bir sorun olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Duvarlarda oluşan çapraz çatlaklar da doğrudan binanın ağır hasarlı olduğunu kanıtlamıyor. Ancak çatlağın taşıyıcı elemanlara uzanması, duvarın kolon veya kirişten ayrılması ve ezilmelerin görülmesi halinde uzman kontrolü önem kazanıyor.

Deprem sonrasında taşıyıcı elemanlarda yeni ve belirgin çatlaklar görüldüğünde binada uzun süre kalınmaması gerekiyor. Artçı sarsıntı ihtimaline karşı güvenli bir alana çıkılmalı ve yetkili kurumların açıklamaları takip edilmeli.

Hasarlı olduğu düşünülen kolon veya kirişe müdahale edilmemeli, beton parçaları sökülmemeli ve çatlakların üzeri kapatılmamalı. Binanın durumu belediyeye, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne veya ilgili hasar tespit ekiplerine bildirilmeli.

İnceleme için yapı konusunda deneyimli bir inşaat mühendisine başvurulması gerekiyor. Bakanlığın hızlı değerlendirme çalışmalarında da kolon, kiriş ve perde gibi taşıyıcı elemanların yerinde belirlenmesi ve uzmanlarca incelenmesi temel aşamalar arasında gösteriliyor.

Çatlağın genişliği önemli bir gösterge olsa da tek başına binanın güvenliği hakkında kesin sonuç vermiyor. Aynı genişlikteki iki çatlak, bulundukları eleman, oluşma nedeni ve binanın taşıyıcı sistemi nedeniyle farklı riskler taşıyabilir.

Binanın dayanıklılığının belirlenebilmesi için proje incelemesi, malzeme testleri, donatı tespiti, zemin bilgileri ve mühendislik hesapları gerekebilir. Görsel inceleme ancak ilk değerlendirme amacıyla kullanılabilir.

Kolon ve kirişlerde görülen çapraz çatlaklar, beton dökülmeleri, açığa çıkan demirler ve büyümeye devam eden ayrılmalar mutlaka ciddiye alınmalı. Çatlakların üzerini kapatmak yerine yetkili kurumlardan ve uzman mühendislerden destek alınması, olası risklerin zamanında belirlenmesi açısından büyük önem taşıyor.

Balıkesir'de Sabah Saatlerinde Su Kesintisi!

İçeriği Görüntüle

HABER MERKEZİ