Deprem sırasında yaşanan korku ve panik, sarsıntının sona ermesinin ardından yerini belirsizliğe bırakabiliyor. Vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında ise depremden sonra evlerine ne zaman dönebilecekleri geliyor.
Deprem sonrasında binaların dışarıdan sağlam görünmesi, mutlaka güvenli oldukları anlamına gelmiyor. Özellikle güçlü sarsıntıların ardından taşıyıcı sistemlerde meydana gelebilecek hasarlar, yeni tehlikeleri beraberinde getirebiliyor.
Bu nedenle deprem bittikten hemen sonra, özellikle hasar şüphesi bulunan binalara yeniden girilmemesi gerekiyor.
Uzmanların deprem güvenliği konusunda üzerinde durduğu en önemli konulardan biri, artçı sarsıntılar devam ederken hasarlı yapılardan uzak durulması.
DEPREM SONRASI BİNALARA GİRMEK NEDEN TEHLİKELİ?
Deprem sırasında binalar, yer hareketlerinin oluşturduğu kuvvetlere maruz kalıyor. Sarsıntının büyüklüğü, süresi, zeminin özellikleri ve binanın yapısal durumu meydana gelebilecek hasarın boyutunu etkileyebiliyor.
Özellikle kolon, kiriş ve taşıyıcı duvarlarda oluşan hasarlar, binanın güvenliğini tehlikeye atabiliyor.
Deprem sonrasında bazı binalarda dışarıdan fark edilmeyen yapısal sorunlar da meydana gelebiliyor. Bu nedenle yalnızca gözle yapılan değerlendirmelerle bir yapının güvenli olduğuna karar verilmesi doğru kabul edilmiyor.
Hasarlı bir binaya yeniden girilmesi, olası bir artçı deprem sırasında yaralanma veya göçük altında kalma riskini artırabiliyor.
ARTÇI DEPREMLER BÜYÜK TEHLİKE OLUŞTURABİLİR!
Ana depremin ardından meydana gelen ve artçı deprem olarak adlandırılan sarsıntılar, özellikle hasar görmüş binalar açısından risk oluşturuyor.
Artçı depremler günler, haftalar, aylar ve bazı durumlarda daha uzun süre devam edebiliyor.
Bu sarsıntıların büyük bölümü ana depremden daha küçük olsa da önceden hasar görmüş bir yapıda yeni hasarlara veya yıkıma neden olabiliyor.
Bu nedenle depremden sonra çatlaklar, eğilmeler, kısmi çökmeler ya da belirgin yapısal bozulmalar görülen binalardan uzak durulması gerekiyor.
Vatandaşların, yetkili ekiplerin değerlendirmesi yapılmadan hasarlı yapılara girmemeleri hayati önem taşıyor.
DEPREMDEN SONRA EVİN HASARLI OLDUĞU NASIL ANLAŞILIR?
Deprem sonrasında bazı belirtiler, binada hasar meydana gelmiş olabileceğine işaret edebiliyor.
Özellikle şu durumlar dikkatle değerlendirilmeli:
- Kolon veya kirişlerde belirgin çatlaklar oluşması
- Beton parçalarının dökülmesi ve donatıların görünür hale gelmesi
- Binada gözle fark edilen eğilme veya oturma meydana gelmesi
- Duvarlarda geniş ve derin çatlakların oluşması
- Merdivenlerde kırılma veya ayrılmalar görülmesi
- Kapı ve pencerelerin deprem sonrasında belirgin şekilde sıkışması
- Binanın bazı bölümlerinde kısmi çökme meydana gelmesi
Ancak bu belirtilerin bulunmaması, binanın kesinlikle güvenli olduğu anlamına gelmiyor.
Bir binanın deprem sonrasındaki güvenliği, yalnızca yetkili teknik uzmanların yapacağı değerlendirmelerle belirlenebilir.
DEPREM SONRASI EVE NE ZAMAN DÖNÜLMELİ?
Depremden sonra eve dönüş konusunda belirleyici olan unsur, binanın güvenliğinin doğrulanması.
Özellikle ağır hasarlı, acil yıkılacak veya girilmesi yasaklanan yapılara kesinlikle girilmemesi gerekiyor.
Yetkili kurumların hasar tespit ve güvenlik değerlendirmeleri tamamlanmadan, hasar şüphesi bulunan binalara dönülmemeli.
Her deprem sonrasında bütün binalar için geçerli olan sabit bir bekleme süresi bulunmuyor.
Bu nedenle vatandaşların yalnızca sarsıntının üzerinden geçen zamana bakarak evlerine dönme kararı vermemeleri gerekiyor.
DEPREMDEN SONRA İLK OLARAK NE YAPILMALI?
Deprem sona erdikten sonra doğru adımların atılması, olası tehlikelerin azaltılmasına yardımcı oluyor.
Sarsıntı durduğunda öncelikle kişinin kendisinin ve çevresindekilerin yaralanıp yaralanmadığını kontrol etmesi gerekiyor.
Bulunulan ortamdan güvenli şekilde çıkmak mümkünse asansör kullanılmadan, merdivenlerin güvenliği de gözetilerek bina terk edilmeli.
Dışarı çıkıldığında ise binalardan, balkonlardan, duvarlardan ve elektrik hatlarından uzak durulmalı.
Ardından önceden belirlenen güvenli toplanma alanlarına gidilmeli ve resmi kurumların açıklamaları takip edilmeli.
Tehlike oluşturabilecek gaz kokusu, elektrik arızası veya yangın gibi durumlarda ise güvenli bir noktadan 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bilgi verilmesi gerekiyor.
DEPREMDEN SONRA EŞYA ALMAK İÇİN EVE GİRİLİR Mİ?
Deprem sonrasında vatandaşların sık karşılaştığı durumlardan biri de telefon, kimlik, para, ilaç veya diğer önemli eşyalarını evde unutmuş olmaları.
Ancak hasarlı ya da güvenliğinden şüphe edilen binalara eşya almak amacıyla yeniden girilmesi ciddi tehlike oluşturabiliyor.
Özellikle artçı sarsıntıların yaşandığı dönemlerde kısa süreliğine bile olsa hasarlı yapılara girmek riskli olabiliyor.
Bu nedenle vatandaşların kişisel eşyalarını almak için güvenliklerini tehlikeye atmamaları ve gerektiğinde yetkili ekiplerden destek istemeleri gerekiyor.
DEPREM SONRASI DOĞALGAZ VE ELEKTRİK TEHLİKESİNE DİKKAT!
Deprem sonrasında yalnızca bina hasarları değil, doğalgaz ve elektrik tesisatlarında meydana gelebilecek sorunlar da tehlike oluşturabiliyor.
Özellikle gaz kaçağı bulunan ortamlarda yangın ve patlama riski ortaya çıkabiliyor.
Gaz kokusu hissedilmesi halinde elektrik düğmelerine dokunulmamalı, çakmak veya kibrit kullanılmamalı ve ortamdan uzaklaşılmalı.
Vatandaşların tesisatlara müdahale etmek yerine ilgili acil yardım birimlerine haber vermeleri gerekiyor.
Ayrıca deprem sonrasında hasar gördüğünden şüphe edilen elektrikli cihazların ve tesisatların uzman kontrolü olmadan kullanılmaması önem taşıyor.
TOPLANMA ALANLARININ ÖNEMİ BÜYÜK!
Deprem sonrasında vatandaşların güvenli alanlarda bulunması, hem yeni tehlikelerden korunmaları hem de acil yardım çalışmalarının düzenli yürütülmesi açısından önem taşıyor.
Bu nedenle her ailenin yaşadığı bölgedeki resmi afet ve acil durum toplanma alanlarını önceden öğrenmesi gerekiyor.
Toplanma alanları, deprem sonrasında vatandaşların geçici olarak bir araya gelebileceği güvenli noktalar olarak planlanıyor.
Deprem sırasında birbirinden ayrılan aile bireylerinin buluşabilmesi için önceden ortak bir buluşma noktası belirlenmesi de önem taşıyor.
DEPREMDEN SONRA EN BÜYÜK HATA NE?
Deprem sonrasında yapılan önemli hatalardan biri, sarsıntının sona ermesiyle birlikte tehlikenin tamamen geçtiğinin düşünülmesi.
Oysa depremden sonra artçı sarsıntılar, hasarlı yapılar, kopan elektrik hatları, gaz kaçakları ve çevredeki düşme tehlikesi bulunan yapı parçaları risk oluşturmaya devam edebiliyor.
Özellikle hasarlı binalara erken dönülmesi, ciddi yaralanmalara neden olabilecek sonuçlar doğurabiliyor.
Bu nedenle vatandaşların sakin davranması, güvenli bölgelerde beklemesi ve yetkili kurumların yönlendirmelerine uyması gerekiyor.
Deprem bittikten sonra hemen eve girmek her zaman güvenli değildir. Özellikle hasar şüphesi bulunan binalara yetkili uzmanlar tarafından güvenli olduğu belirlenmeden girilmemeli; artçı depremler ve çevresel tehlikeler konusunda dikkatli olunmalıdır.
