Ürik asit yüksekliği bazı kişilerde belirti vermeden ilerleyebilirken, bazı kişilerde gut ataklarına veya böbrek taşı oluşumuna zemin hazırlayabilir. Beslenme düzeni bu süreçte önemli olsa da tek başına tedavi yerine geçmez. Ürik asit değeri yüksek çıkan kişilerin doktor kontrolünde değerlendirilmesi gerekir.
Ürik Asit Neden Yükselir?
Pürinler hem vücutta doğal olarak üretilir hem de bazı besinlerle alınır. Sakatatlar, bazı deniz ürünleri, fazla kırmızı et, alkollü içecekler ve fruktoz içeriği yüksek ürünler ürik asit düzeyini artırabilen başlıca besinler arasında gösterilir.
Bunun yanında böbrek hastalıkları, fazla kilo, insülin direnci, bazı ilaçlar ve genetik yatkınlık da ürik asit yüksekliğinde etkili olabilir.
Ürik Asidi Kontrol Etmeye Yardımcı Olabilecek Besinler
Ürik asidi tek başına hızla düşüren mucizevi bir besin bulunmuyor. Ancak dengeli beslenme, yeterli sıvı tüketimi ve pürin yükünün azaltılması kandaki ürik asit seviyesinin kontrolüne katkı sağlayabilir.
Enginar
Enginar, lif ve çeşitli bitkisel bileşenler açısından zengin bir sebzedir. Dengeli beslenme içinde tüketildiğinde sindirime ve genel metabolik sağlığa katkı sunabilir.
Hafif yemeklerde, salatalarda veya zeytinyağlı tariflerde tercih edilebilir. Ancak enginarın doğrudan ürik asidi tedavi ettiği söylenemez.
Soğan
Soğan, antioksidan özellik taşıyan kuersetin gibi bileşikler içerir. Günlük öğünlerde sebze yemeklerine ve salatalara eklenebilir.
Soğan suyu karışımları halk arasında yaygın olsa da bunların ürik asidi düşürdüğüne ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor. Özellikle mide ve bağırsak hassasiyeti bulunan kişiler bu tür kürlerde dikkatli olmalı.
Kabak
Kabak, düşük kalorili ve su oranı yüksek bir sebzedir. Kilo kontrolünü destekleyen beslenme planlarında rahatlıkla yer alabilir.
Fırında, haşlama veya zeytinyağlı olarak hazırlanabilir. Ancak gece yatmadan önce kabak yemenin ürik asidi özel olarak düşürdüğünü gösteren kesin bir kanıt yoktur.
Elma
Elma, lif içeriğiyle dengeli beslenmeye katkı sağlayan meyvelerden biridir. Özellikle kabuğuyla tüketildiğinde lif alımını artırabilir.
Meyve tüketiminde porsiyon kontrolü önemlidir. Aşırı meyve ve meyve suyu tüketimi, alınan fruktoz miktarını artırabileceği için ölçülü olunmalıdır.
Kereviz
Kereviz, su ve lif bakımından zengin sebzelerden biridir. Çiğ, haşlanmış veya yemeklerde kullanılabilir.
Sebze ağırlıklı beslenmenin bir parçası olarak tercih edilmesi faydalı olabilir ancak ürik asit yüksekliğini tek başına normale döndürmesi beklenmemelidir.
Tavuk ve Yumurta
Tavuk ve yumurta, protein ihtiyacını karşılamak için kırmızı ete alternatif olarak değerlendirilebilir. Ancak tavuk da pürin içerdiği için porsiyonların aşırıya kaçmaması gerekir.
Protein seçimi yapılırken kişinin böbrek fonksiyonları, kilo durumu ve mevcut hastalıkları göz önünde bulundurulmalıdır.
Havuç
Havuç; lif, vitamin ve antioksidan bileşenler içeren bir sebzedir. Çiğ, haşlanmış veya yemeklerin içinde tüketilebilir.
Ürik asit kontrolünde asıl önemli olan tek bir sebze değil, genel olarak sebze ağırlıklı ve dengeli bir beslenme düzenidir.
Yeterli Su Tüketimi
Yeterli miktarda su içmek, böbreklerin ürik asidi idrarla uzaklaştırmasına yardımcı olabilir. Günlük ihtiyaç kişiden kişiye değişir.
Kalp veya böbrek yetmezliği gibi sıvı kısıtlaması gerektiren bir hastalığı bulunan kişiler, su tüketimini artırmadan önce doktoruna danışmalıdır. Herkes için sabit şekilde “10 bardak” önerisi uygun olmayabilir.
Gut Hastalığı Nasıl Ortaya Çıkar?
Gut, kandaki ürik asit düzeyinin uzun süre yüksek kalması sonucu oluşan kristallerin eklemlerde birikmesiyle gelişebilir. Hastalık çoğunlukla ani başlayan şiddetli ağrı ataklarıyla kendini gösterir.
En sık ayak başparmağı etkilenmekle birlikte ayak bileği, diz, el bileği ve dirsek gibi eklemlerde de görülebilir.
Gut atağı sırasında şu belirtiler ortaya çıkabilir:
- Şiddetli eklem ağrısı
- Şişlik ve kızarıklık
- Isı artışı
- Eklemi hareket ettirmede zorluk
- Dokunmaya karşı aşırı hassasiyet
Ataklar çoğu zaman gece başlayabilir ve birkaç saat içinde şiddetlenebilir.
Tofüs ve Kronik Gut Riski
Uzun süre tedavi edilmeyen ürik asit yüksekliği, ürik asit kristallerinin deri altında ve eklem çevresinde birikmesine yol açabilir. Tofüs adı verilen bu sert oluşumlar kulak çevresi, parmaklar ve eklemlerde görülebilir.
Tofüsler zamanla eklem yapısına zarar verebilir ve hareket kısıtlılığına neden olabilir. Bu nedenle sık gut atağı yaşayan kişilerin tıbbi takip altında olması önemlidir.
Ürik Asit Böbrek Taşı Yapabilir
Ürik asit kristalleri böbreklerde birleşerek taş oluşturabilir. Küçük taşlar bazen belirti vermeden idrarla atılabilirken büyük taşlar idrar yollarında tıkanmaya neden olabilir.
Böbrek taşında görülebilecek belirtiler arasında bel veya yan ağrısı, idrarda kan, bulantı, kusma, idrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma yer alır. Ateş ve titreme eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekebilir.
Ürik Asidi Düşürmek İçin Nelere Dikkat Edilmeli?
Ürik asit yüksekliğinde sakatat, aşırı kırmızı et, bazı deniz ürünleri, alkollü içecekler ve şekerli gazlı içeceklerin sınırlandırılması önerilebilir. Fazla kilo varsa kontrollü şekilde kilo vermek de ürik asit seviyelerinin düşmesine yardımcı olabilir.
Ancak hızlı kilo kaybı ve uzun süreli açlık ürik asit düzeyini artırabileceği için bilinçsiz diyetlerden kaçınılmalıdır.
Ürik asit yüksekliği, yalnızca besin seçimiyle yönetilecek basit bir durum olmayabilir. Kan tahlilinde yüksek değer saptanması, eklem ağrısı yaşanması veya böbrek taşı belirtileri görülmesi hâlinde aile hekimi, dahiliye, romatoloji ya da nefroloji uzmanına başvurulmalıdır.
HABER MERKEZİ