ABD ile İran arasında aylardır devam eden gerilimde Hürmüz Boğazı üzerinden yürütülen diplomasi yeni bir aşamaya girdi. İran’ın, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve Orta Doğu’daki çatışmaların durdurulmasını kapsayan 7 günlük bir planı Washington’a ilettiği açıklandı. Wall Street Journal ise ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın teklifini reddettiğini öne sürdü.
Wall Street Journal: Trump İran’ın Teklifini Reddetti
Wall Street Journal’ın konu hakkında bilgi sahibi ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden deniz trafiğine açmayı ve bölgedeki çatışmaları durdurmayı amaçlayan teklifini kabul etmedi.
Reuters da Wall Street Journal’ın haberini aktararak Trump’ın İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma ve bölgesel çatışmaları 7 gün içinde durdurma teklifini reddettiğinin bildirildiğini yazdı. Haberde söz konusu bilginin ismi açıklanmayan ABD’li yetkililere dayandırıldığı belirtildi.
Trump’tan Dikkat Çeken “Trump Boğazı” Paylaşımı
Trump’ın İran ile gerilimin sürdüğü dönemde sosyal medya hesabından yaptığı Hürmüz Boğazı paylaşımı da dikkat çekti.
Trump’ın Truth Social hesabından, Hürmüz Boğazı’nın daire içine alındığı ve bölgenin “Trump Strait”, yani “Trump Boğazı” olarak etiketlendiği bir harita görseli paylaştığı bildirildi.
İran ABD’ye 7 Günlük Hürmüz Planı Sundu
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını amaçlayan somut bir planı ABD’ye sunduğunu açıkladı.
Arakçi, planın Katar aracılığıyla Washington’a iletildiğini ve gerekli şartların karşılanması halinde Hürmüz Boğazı’nda normal deniz trafiğinin 7 gün içerisinde yeniden başlayabileceğini söyledi. İran’ın teklifinin ABD’ye Katar üzerinden iletildiği farklı uluslararası kaynaklar tarafından da doğrulandı.
Hürmüz Boğazı 6’ncı Günde Açılacak
Arakçi’nin açıkladığı takvime göre planın ilk aşamalarının 4 ila 5 gün içinde uygulanması öngörülüyor.
Plan kapsamında Hürmüz Boğazı’nın 6’ncı günde yeniden deniz trafiğine açılması, 7’nci günde ise ABD ile üzerinde karşılıklı uzlaşı sağlanan başlıklarda nihai anlaşmaya yönelik görüşmelerin başlaması hedefleniyor.
Arakçi, Washington’ın anlaşma ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda ciddi olması halinde İran tarafının hazırlıklarının tamam olduğunu dile getirdi.
İran Hangi Şartları Öne Sürdü?
Uluslararası basına yansıyan bilgilere göre İran’ın sunduğu plan yalnızca Hürmüz Boğazı’yla sınırlı değil.
Teklifin bölgedeki çatışmaların geçici olarak durdurulması, ABD’nin İran üzerindeki askeri ve ekonomik baskısının azaltılması ve deniz ablukasının kaldırılması gibi başlıkları da içerdiği bildiriliyor.
Reuters daha önce İran’ın, ABD’nin askeri baskıyı azaltması ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde Hürmüz Boğazı’nı bir hafta içinde yeniden açmaya hazır olduğunu aktarmıştı.
Basına yansıyan haberlerde ayrıca dondurulmuş İran varlıklarının bir bölümünün serbest bırakılması ve İran petrolüne yönelik yaptırımlarda değişikliğe gidilmesi gibi ekonomik taleplerin de müzakere başlıkları arasında bulunduğu ifade ediliyor.
“Seçim Artık ABD’nin”
İran yönetimi ise sürecin bundan sonraki aşamasında kararın Washington’a ait olduğu mesajını veriyor.
Arakçi, İran’ın baskı ve tehdit altında egemenlik haklarından vazgeçmeyeceğini belirtirken, Tahran’ın gerekli koşulların karşılanması halinde diplomatik süreci ilerletmeye hazır olduğunu söyledi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da ABD’nin savaşı sona erdirme konusunda bir tercih yapması gerektiğini ifade ederken, İran yönetiminin çatışmanın devam etmesini istemediği yönünde açıklamalarda bulundu.
Hürmüz Boğazı Neden Kritik?
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak görülüyor.
Boğazdaki deniz trafiğinde yaşanan uzun süreli kesintiler; petrol sevkiyatları, tanker taşımacılığı, enerji fiyatları ve bölgesel ticaret üzerinde doğrudan etkiler oluşturabiliyor. Bu nedenle İran ile ABD arasında Hürmüz üzerinden yürütülen müzakereler yalnızca iki ülke arasındaki siyasi ve askeri gerilim açısından değil, küresel enerji piyasaları açısından da yakından takip ediliyor.
Wall Street Journal’ın Trump’ın İran’ın son teklifini reddettiğine ilişkin haberinin ardından gözler, Washington ve Tahran’dan gelecek yeni açıklamalara çevrildi.
İHA
