Türkiye’nin sosyal konut alanında bugüne kadar gerçekleştirdiği en büyük projelerden biri olan TOKİ 500 Bin Sosyal Konut Projesi için başvurular devam ederken, vatandaşların aklındaki en önemli sorulardan biri de “TOKİ konutları kiraya verilebilir mi?” oluyor. Dar gelirli vatandaşlara uygun taksitlerle ev sahibi olma fırsatı sunan proje, sosyal bir nitelik taşıdığı için kiralama ve satış konusunda belirli sınırlamalar içeriyor. Peki, taksiti devam eden TOKİ konutu kiralanır mı? TOKİ 500 bin sosyal konut ne zaman kiraya verilebilir?

TOKİ Konutları Kiraya Verilebilir Mi? Genel Kural Ne Diyor?

TOKİ’nin sosyal konut projeleri, dar gelirli vatandaşların kendi evlerinde ikamet etmelerini sağlamak amacıyla hazırlanıyor. Bu nedenle genel bir kiraya verme ve devir kısıtlaması bulunuyor.

Genel kural şu şekilde:

TOKİ ile yapılan sözleşme süresince, özellikle borç bitene kadar konutun kiraya verilmesi yasaktır.
Projenin türüne göre bu süre 10–15 yıl arasında değişebilir.
Konut teslim edildiğinde tapu üzerine “satılamaz – devredilemez – kiralanamaz” şerhi konulur.

Bu nedenle, borç kapanmadan yapılan kiralama veya satış girişimleri sözleşmeye açıkça aykırıdır.

Taksiti Devam Eden TOKİ Konutu Kiralanabilir Mi?

Taksit ödemeleri devam eden, yani borcu henüz kapanmamış TOKİ konutlarının kiraya verilmesi yasaktır. Tapudaki şerh nedeniyle hem kiralama hem de satış işlemleri engellenir.

Bu yasağa aykırı davranıldığında TOKİ’nin yaptırım yetkisi bulunmaktadır:

Sözleşme tek taraflı olarak feshedilebilir,
Konut geri alınabilir,
Ödenen taksitler belirli kesintilerle iade edilir.

Bu yaptırımlar, sosyal konutların ticari amaçlarla kullanılmasını önlemeyi hedefliyor.

Kiraya Verme Yasağının İstisnaları Var mı?

Bazı istisnai ve zorunlu durumlarda TOKİ, hak sahibine geçici kiralama izni verebilir. Ancak bu izin, yalnızca resmi belgelerle kanıtlanan durumlar için geçerlidir.

Bu istisnalar şunlardır:

Zorunlu tayin: Hak sahibinin resmi olarak başka bir şehre atanması.
Sağlık nedenleri: Hak sahibinin veya birinci derece yakının tedavi amacıyla başka yerde yaşama zorunluluğu.
Özel izin: TOKİ’ye sunulan zorlayıcı bir gerekçenin kabul edilmesi.

Bu durumlarda bile kiralama tamamen serbest değildir; TOKİ’nin onayı ve sınırları dahilinde uygulanır.

TOKİ Konutu Ne Zaman Kiraya Verilebilir?

Bir TOKİ konutunun yasal olarak kiraya verilebilir hâle gelmesi için iki şartın yerine gelmesi gerekir:

Borcun tamamen ödenmesi: Tüm taksitlerin kapanması.
Tapudaki şerhin kaldırılması: “Satılamaz/kiralanamaz” şerhi kaldırıldıktan sonra konut, normal bir gayrimenkul gibi serbestçe kiralanabilir.

Bu koşullar sağlandıktan sonra hak sahibi dilediği gibi kiralama yapabilir.

TOKİ’nin Kendi Kiralık Konut Modeli Nasıl İşliyor?

TOKİ, sosyal konut projelerinin bir kısmını doğrudan kiralık model olarak da hayata geçiriyor. Bu uygulama şu anda sadece İstanbul’da uygulanıyor.

Bu projeye göre:

Konutlar piyasa fiyatlarının yaklaşık yarısına kiralanıyor.
Hak sahipleri kura ile belirleniyor.
Kiralama süresi 3 yıl ile sınırlı.
Konutta ikamet zorunluluğu bulunuyor.
Alt kiralama kesinlikle yasak.

Sosyal nitelikli bu kiralık konutlar, dar gelirli vatandaşların düşük maliyetle barınmasını sağlamayı amaçlıyor.

TOKİ Konutları Borç Bitmeden Kiraya Verilemiyor

TOKİ’nin 500 bin sosyal konut projesinde hem kiralama hem de satış konusunda sıkı denetim ve kısıtlama bulunuyor. Taksiti devam eden konutlarda kiralama mümkün değil; ancak borç kapandıktan ve şerh kaldırıldıktan sonra hak sahipleri evlerini diledikleri gibi kiraya verebiliyor. Bu süreç, sosyal konutların gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını sağlamak adına büyük önem taşıyor.

Ömer Faruk KARATOSUN