Şekersiz Ürünlerde Gizli Eritritol Tehlikesi

Şeker tüketimini azaltmak isteyenlerin tercih ettiği şekersiz içecekler, protein barları, çikolatalar, sakızlar ve düşük karbonhidratlı ürünlerde farklı tatlandırıcılar bulunuyor. Bu tatlandırıcılardan biri olan eritritol, şeker alkolü olarak adlandırılan poliol grubunda yer alıyor.

Eritritolün sofra şekerine göre daha düşük kalorili olması ve kan şekerini daha sınırlı etkilemesi, özellikle şekersiz ürünlerde yaygın şekilde kullanılmasına neden oluyor. Ancak bir ürünün şekersiz olması, sağlıklı veya sınırsız tüketilebilir olduğu anlamına gelmiyor.

Eritritol nedir?

Eritritol, sorbitol, maltitol ve ksilitol gibi şeker alkolleriyle aynı grupta bulunan bir tatlandırıcıdır. Adında “alkol” kelimesi geçse de alkollü içeceklerde bulunan etil alkolle aynı madde değildir.

Doğal olarak bazı meyvelerde ve fermente gıdalarda düşük miktarda bulunabilir. Paketli ürünlerde kullanılan eritritol ise genellikle endüstriyel fermantasyon yöntemiyle üretilir.

Vücuda alınan eritritolün önemli bir bölümü ince bağırsaktan emilir ve idrar yoluyla dışarı atılır. Bu nedenle diğer bazı şeker alkollerine göre daha düşük enerji sağlar.

Kalp sağlığıyla ilgili endişeler neden arttı?

Son yıllarda yapılan bazı araştırmalarda kandaki eritritol düzeyi yüksek olan kişilerde kalp krizi ve inme gibi kalp-damar sorunlarının daha sık görüldüğü bildirildi.

Ayrıca eritritolün trombositlerin daha kolay bir araya gelmesine ve pıhtılaşma eğiliminin artmasına katkı sağlayabileceğine ilişkin bulgular gündeme geldi.

Ancak bu sonuçlar eritritolün doğrudan kalp krizi veya inmeye neden olduğunu kesin olarak göstermiyor. Kandaki eritritol yalnızca tüketilen ürünlerden gelmiyor; insan vücudu da bazı metabolik süreçler sırasında eritritol üretebiliyor.

Bu nedenle yüksek eritritol seviyesinin hastalığın nedeni mi yoksa mevcut metabolik sorunların bir göstergesi mi olduğu henüz kesinleşmiş değil.

Eritritol kalp krizine neden olur mu?

Mevcut bilgilerle eritritol içeren bir ürün tüketen herkesin kalp krizi geçireceği söylenemez. Araştırmalar olası bir ilişkiye dikkat çekse de kesin bir neden-sonuç bağlantısı kurmak için daha geniş ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.

Bununla birlikte her gün çok sayıda eritritol içeren ürün tüketmek, fark edilmeden yüksek miktarda tatlandırıcı alınmasına neden olabilir.

Özellikle kalp-damar hastalığı bulunanların veya yüksek risk taşıyanların bu ürünleri sık tüketmeden önce doktorlarına danışması daha güvenli olabilir.

Kimler dikkatli olmalı?

Kalp krizi veya inme öyküsü bulunan kişiler, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, obezite ve tip 2 diyabet gibi sorunları olanlar eritritol içeren ürünleri kontrollü tüketmelidir.

Kan pıhtılaşmasıyla ilgili sağlık sorunu bulunanların veya düzenli kan sulandırıcı ilaç kullananların da tatlandırıcı tüketimi konusunda sağlık uzmanından görüş alması uygun olabilir.

Eritritolle ilgili haberler nedeniyle kullanılan ilaçların bırakılması veya dozunun değiştirilmesi ise tehlikelidir. İlaç düzenlemesi yalnızca doktor tarafından yapılmalıdır.

Sindirim sorunlarına yol açabilir

Eritritol, diğer bazı şeker alkollerine göre genellikle daha iyi tolere edilse de yüksek miktarda tüketildiğinde sindirim sistemi şikâyetleri oluşturabilir.

Eritritol tüketimi sonrasında şu sorunlar görülebilir:

• Şişkinlik
• Gaz
• Karın ağrısı
• Bağırsak hareketlerinde artış
• Hafif ishal

Aynı üründe eritritolle birlikte sorbitol, maltitol veya ksilitol gibi başka şeker alkolleri de bulunuyorsa sindirim şikâyetleri daha belirgin hale gelebilir.

“Şekersiz” ürünler gerçekten sağlıklı mı?

Bir ürünün üzerinde “şekersiz” yazması, o ürünün kalorisiz, karbonhidratsız veya sağlıklı olduğu anlamına gelmez.

Şekersiz bisküvi, çikolata ve tatlılarda rafine un, nişasta, doymuş yağ ve yüksek miktarda kalori bulunabilir. Şeker yerine kullanılan tatlandırıcılar da ürünün sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmez.

Kilo kontrolü yapmak veya kan şekerini düzenlemek isteyenlerin yalnızca “şekersiz” ibaresine değil, ürünün bütün besin değerlerine bakması gerekir.

Etikette hangi ifadeler aranmalı?

Paketli ürün satın alırken içindekiler bölümü dikkatlice okunmalıdır. Eritritol farklı biçimlerde belirtilebilir.

Etikette şu ifadeler bulunabilir:

• Eritritol
• E968
• Şeker alkolleri
• Polioller
• Maltitol
• Sorbitol
• Ksilitol
• Sukraloz
• Stevia glikozitleri
• Asesülfam potasyum

Toplam karbonhidrat, enerji, doymuş yağ ve porsiyon miktarı da mutlaka değerlendirilmelidir.

Günde ne kadar tüketilmeli?

Eritritol için herkes açısından geçerli tek bir günlük miktar söylemek doğru değildir. Kişinin kilosu, bağırsak hassasiyeti, sağlık durumu ve aynı gün tükettiği diğer tatlandırıcılar tolere edilebilecek miktarı etkileyebilir.

Yüksek miktarda tüketildiğinde sindirim şikâyeti oluşabileceği için küçük porsiyonlarla başlanması ve aynı gün içinde farklı şekersiz ürünlerin üst üste tüketilmemesi daha uygun olabilir.

Tüketim sonrasında gaz, ishal veya karın ağrısı oluşuyorsa miktarın azaltılması ya da ürünün bırakılması gerekir.

“Doğal tatlandırıcı” ifadesi yanıltabilir

Eritritolün bazı gıdalarda doğal olarak bulunması, paketli ürünlerdeki yüksek miktarların tamamen zararsız olduğu anlamına gelmez.

“Doğal” ifadesi bir ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğunu göstermez. Sağlık üzerindeki etki; tüketilen miktara, kullanım sıklığına ve kişinin mevcut hastalıklarına bağlıdır.

Bal ve hurma özü daha mı güvenli?

Bal, pekmez, hurma özü ve keçiboynuzu özü doğal kaynaklardan elde edilse de şeker içerir. Bu ürünler kan şekerini yükseltebilir ve fazla tüketildiğinde günlük kalori alımını artırabilir.

Eritritolü bırakıp sınırsız miktarda bal veya meyve özü kullanmak doğru bir çözüm değildir. Bütün tatlandırıcıların ve şeker kaynaklarının kontrollü tüketilmesi gerekir.

Tatlandırıcı tüketimi nasıl azaltılır?

Çay ve kahveye eklenen tatlandırıcı miktarı zamanla azaltılabilir. Şekersiz gazlı içecekler yerine su, sade maden suyu veya tatlandırılmamış içecekler tercih edilebilir.

Paketli “fit” atıştırmalıklar yerine yoğurt, taze meyve ve sade kuruyemiş gibi daha az işlenmiş seçenekler tüketilebilir.

Tatlı tadına alışkanlığı azaltmak için tatlandırıcı miktarını bir anda kesmek yerine kademeli olarak düşürmek daha uygulanabilir olabilir.

Eritritol tamamen bırakılmalı mı?

Sağlıklı kişilerin zaman zaman az miktarda eritritol içeren ürün tüketmesinin kesin olarak ciddi hastalığa yol açtığı gösterilmiş değildir.

Ancak eritritol içeren çok sayıda ürünü her gün tüketmek yerine porsiyon kontrolü yapmak, etiketleri okumak ve beslenmenin genelini değerlendirmek daha doğru bir yaklaşım olacaktır.

Özellikle kalp-damar hastalığı, diyabet veya yüksek pıhtılaşma riski bulunanların kişisel durumlarına uygun öneri almak için doktor veya diyetisyene danışması önem taşıyor.

HABER MERKEZİ