Estonya’da Ukrayna için gerçekleştirilen mühimmat tedarikinde ortaya çıkan yaklaşık 70 milyon euroluk kriz hükümeti sarstı. Estonya Savunma Yatırımları Merkezi’nin (RKIK/ECDI), Ukrayna’ya gönderilecek topçu mühimmatı için İtalyan Datasel S.R.L. şirketiyle yaptığı sözleşmeler kapsamında milyonlarca euroluk avans ödediği ancak mühimmatın teslim edilmediği belirtildi.
Skandalın büyümesinin ardından Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur, 2 Eylül’de görevinden istifa etti.
4 SÖZLEŞME İMZALANDI, MİLYONLARCA EURO AVANS ÖDENDİSavunmasanayist'te yer alan habere göre Estonya Savunma Yatırımları Merkezi, İtalyan Datasel S.R.L. ile toplam dört sözleşme imzaladı. Sözleşmelerin amacı, Ukrayna’ya gönderilmek üzere büyük miktarda topçu mühimmatı tedarik edilmesiydi.
Avrupa Birliği kaynaklarıyla finanse edilen alım sürecinde yaklaşık 70 milyon euro tutarında avans ödemesi yapıldı.
Ancak söz konusu mühimmatın Ukrayna’ya hiçbir zaman ulaşmadığı ortaya çıktı.
MÜHİMMATLAR UKRAYNA’YA ULAŞMADI
Krizin merkezindeki Datasel S.R.L. şirketinin daha önce mühimmat satışı konusunda dikkat çekici bir geçmişinin bulunmadığı ve şirketin bir Hint savunma firması tarafından devralındığı belirtildi.
Estonya tarafından yapılan milyonlarca euroluk ödemenin ardından beklenen topçu mühimmatının teslim edilmemesi ülkede büyük tartışmaya neden oldu.
Estonya yönetimi şimdi hem ödemenin akıbetini araştırıyor hem de verilen paranın geri alınması için hukuki süreç yürütüyor.
70 MİLYON EURO NEREDE?Tarafların açıkladığı rakamlar arasındaki farklılık da skandalı daha karmaşık hale getirdi.
Estonya Savunma Yatırımları Merkezi, olayla bağlantılı toplam tutarın yaklaşık 70 milyon euro olduğunu bildirdi. İstifa eden Savunma Bakanı Hanno Pevkur ise Datasel’e doğrudan yapılan avans ödemelerinin yaklaşık 60 milyon euro seviyesinde olduğunu açıkladı. Datasel cephesinden ise şirkete 59 milyon euro ödeme yapıldığı, buna karşılık yaklaşık 58 milyon euro değerinde malın faturalandırıldığı iddiası geldi.Bu rakamların ardından paranın ve mühimmatın akıbetine ilişkin soru işaretleri daha da büyüdü.
ESTONYA PARAYI GERİ ALMAYA ÇALIŞIYOREstonya yönetimi, teslim edilmeyen mühimmat nedeniyle ödenen tutarın geri alınabilmesi için hukuki girişimlere başladı.
Sürecin ulusal mahkemelerin yanı sıra uluslararası hukuki mekanizmalar üzerinden de devam ettiği belirtildi.
Milyonlarca euroluk kamu kaynağının geri dönüp dönmeyeceği ise yürütülen davaların sonucuna bağlı olacak.
DENETİM RAPORUNDA ÇARPICI TESPİTLER28 Ağustos’ta yayımlanan yıllık denetim raporunda da Estonya Savunma Bakanlığı’na bağlı kurumların çalışmalarına ilişkin ciddi sorunlara dikkat çekildi.
Raporda özellikle sözleşmelerin yönetimi, izlenmesi ve uygulanması konusunda sürekli eksikliklerin bulunduğu belirtildi.
Teslim alınan ürünlerin uygunluğunun kontrol edilmesi ve malların gerçekten belirtilen adreslere ulaşıp ulaşmadığının denetlenmesi konusunda da aksaklıklar yaşandığı ifade edildi.
Raporda ayrıca Estonya Savunma Yatırımları Merkezi’nin bazı aracılık sözleşmeleri üzerinden devlet bütçesi açısından mali risk ve yükümlülükler oluşturduğu kaydedildi.
CEZA SORUŞTURMASI BAŞLATILDI
Ortaya çıkan bulguların ardından konu yalnızca siyasi ve mali bir tartışma olmaktan çıkarak adli sürece de taşındı.
Estonya Başsavcılığı, 2025 ve 2026 dönemindeki raporlarda ele alınan konularla bağlantılı olarak ceza soruşturması başlattı.
Soruşturmayla birlikte sözleşmelerin nasıl imzalandığı, avans ödemelerine kimlerin onay verdiği, tedarik sürecinin nasıl denetlendiği ve mühimmatın neden teslim edilmediği gibi başlıkların mercek altına alınması bekleniyor.
AVRUPA KOMİSYONU DA DEVREYE GİRDİSkandalın Avrupa Birliği fonlarını ilgilendirmesi nedeniyle Brüksel de gelişmeleri yakından takip etmeye başladı.
Avrupa Komisyonu Sözcüsü Christian Wigand, Avrupa Birliği kurumlarının Estonya makamlarıyla temas halinde olduğunu açıkladı.
Estonya’nın Avrupa Barış Tesisi kapsamında aldığı yaklaşık 70 milyon euroyu geri ödemesinin gerekip gerekmediği de inceleniyor.
Bu ihtimalin gerçekleşmesi halinde Estonya’nın teslim edilmeyen mühimmatın yanı sıra ciddi bir ek mali yükle karşı karşıya kalabileceği değerlendiriliyor.
SAVUNMA BAKANI HANNO PEVKUR İSTİFA ETTİMilyonlarca euroluk mühimmat krizinin siyasi faturası ise Savunma Bakanı Hanno Pevkur’a çıktı.
Pevkur, Ukrayna’ya gönderilmesi planlanan ancak teslim edilmediği belirtilen topçu mühimmatı anlaşmasına ilişkin tartışmaların büyümesinin ardından 2 Eylül’de istifa etti.Böylece yaklaşık 70 milyon euroluk tedarik skandalı Estonya hükümetinde üst düzey bir istifaya yol açtı.
BALTIK ÜLKELERİNDE SAVUNMA HARCAMALARI MERCEK ALTINDASkandal, Baltık ülkelerinin Rusya kaynaklı güvenlik endişeleri nedeniyle savunma harcamalarını hızla artırdığı bir dönemde meydana geldi.
Estonya başta olmak üzere bölge ülkeleri son yıllarda silah, mühimmat ve savunma sistemlerine yönelik yatırımlarını artırırken, yaşanan olay büyük ölçekli askeri tedarik sözleşmelerindeki denetim mekanizmalarını yeniden tartışmaya açtı.
Estonya’nın son dönemde hava sahasına yönelik drone ihlalleri bildirmesi de ülkenin güvenlik gündeminin yoğun olduğu bir dönemde krizin daha fazla dikkat çekmesine neden oldu.
Yaklaşık 70 milyon euroluk ödeme, teslim edilmeyen topçu mühimmatı, başlatılan ceza soruşturması ve Savunma Bakanı Hanno Pevkur’un istifası, Estonya’da savunma tedarik süreçlerinin önümüzdeki dönemde çok daha sıkı şekilde denetlenmesine yol açabilecek gelişmeler olarak öne çıkıyor.HABER MERKEZİ
