Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması, binaların dayanıklılığı ve kentsel dönüşüm çalışmalarının önemini artırıyor. Özellikle eski ve depreme karşı dayanıklılığı konusunda şüphe bulunan yapılarda yaşayan vatandaşlar, binalarının güvenliğini öğrenmek için riskli yapı tespitine başvurabiliyor.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülen kentsel dönüşüm uygulamalarında, riskli yapıların belirlenmesinden tahliye ve yeniden inşa aşamasına kadar belirli yasal prosedürler uygulanıyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?
Kentsel dönüşüm sürecini başlatmak isteyen bina sahiplerinin öncelikle yapılarının risk durumunu tespit ettirmesi gerekiyor.
Riskli yapı tespiti, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara başvurularak yaptırılabiliyor. Başvuru sırasında tapu ve kimlik bilgileri gibi belgeler talep edilebiliyor.
Yetkili kuruluşlar tarafından yapılan teknik incelemeler sonucunda binanın deprem açısından riskli olup olmadığı belirleniyor. Hazırlanan rapor, ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya yetkilendirilmiş belediyeye iletiliyor.
Riskli yapı tespitine ilişkin başvuru ve raporlama işlemleri elektronik sistem üzerinden yürütülüyor.
RİSKLİ YAPI TESPİTİ İÇİN TÜM KAT MALİKLERİNİN ONAYI GEREKİYOR MU?
Kentsel dönüşüm konusunda en çok merak edilen sorulardan biri, riskli yapı tespiti için apartmandaki bütün maliklerin onayının gerekip gerekmediği.
Mevzuata göre riskli yapı tespiti yaptırmak için tüm kat maliklerinin onayı gerekmiyor. Binadaki tek bir mülk sahibinin veya kanuni temsilcisinin başvurusu, riskli yapı incelemesinin başlatılması için yeterli olabiliyor.
Bu nedenle apartmandaki diğer maliklerin onay vermemesi, tek başına riskli yapı tespiti yaptırılmasına engel oluşturmuyor.
BİNA RİSKLİ ÇIKARSA NE OLUR?
Yetkili kuruluş tarafından yapılan inceleme sonucunda binanın riskli olduğunun belirlenmesi halinde hazırlanan rapor ilgili idare tarafından değerlendiriliyor.
Raporun uygun bulunmasının ardından taşınmazın tapu kaydına riskli yapı belirtmesi işlenmesi için tapu müdürlüğüne bildirim yapılıyor.
Riskli yapı tespiti, binaya tutanak asılması, maliklere e-Devlet üzerinden bildirim yapılması ve muhtarlıkta 15 gün süreyle ilan edilmesi yoluyla duyuruluyor.
Riskli yapı kararının kesinleşmesi halinde ise tahliye ve yıkım süreci başlıyor.
RİSKLİ YAPI KARARINA İTİRAZ EDİLEBİLİR Mİ?
Binanın riskli olduğu yönündeki rapora katılmayan mülk sahiplerinin itiraz hakkı bulunuyor.
Riskli yapı tespitine karşı, muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren 15 gün içerisinde ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya yetki verilmiş belediyeye dilekçeyle başvurulabiliyor.
İtirazlar, uzmanlardan oluşan teknik heyet tarafından inceleniyor. Yapılan değerlendirme sonucunda binanın riskli olup olmadığına ilişkin karar veriliyor.
RİSKLİ BİNALAR KAÇ GÜN İÇİNDE YIKILIR?
Riskli yapı kararının kesinleşmesinin ardından bina sahiplerine tahliye ve yıkım işlemleri için süre tanınıyor.
Mevzuata göre riskli yapıların tahliye edilmesi ve yıktırılması için 90 günü aşmayan bir süre veriliyor.
Belirlenen süre içerisinde binanın tahliye edilmemesi veya yıkım işleminin gerçekleştirilmemesi durumunda ilgili kamu kurumları tarafından gerekli işlemler yapılabiliyor. İdarece gerçekleştirilen yıkımın masrafları, mevzuat kapsamında maliklerden tahsil edilebiliyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE YÜZDE 50+1 ÇOĞUNLUK YETERLİ Mİ?
Kentsel dönüşümde dikkat çeken düzenlemelerden biri de yeniden inşa sürecindeki karar alma şartları.
6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapıların yerine yapılacak yeni uygulamalarda, oybirliği sağlanamaması halinde maliklerin sahip oldukları hisseler oranında salt çoğunlukla karar alınabiliyor.
Salt çoğunluk, arsa paylarının yarısından fazlasını temsil eden maliklerin anlaşması anlamına geliyor. Karara katılmayan maliklerin hisseleri için ise kanunda belirtilen koşullarla satış süreci işletilebiliyor.
Bu nedenle yeni bina yapılmasına ilişkin sözleşmelerin ve alınan kararların dikkatle incelenmesi önem taşıyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE KİRA YARDIMI VAR MI?
Kentsel dönüşüm kapsamında riskli olduğu belirlenen ve tahliye edilen yapılardaki hak sahipleri, belirlenen şartları karşılamaları halinde kira yardımı gibi desteklerden yararlanabiliyor.
Ancak kira yardımı miktarı, yararlanma koşulları ve ödeme süresi başvurunun niteliğine ve geçerli destek programına göre değişebiliyor.
Vatandaşların güncel kira yardımı şartlarını Kentsel Dönüşüm Başkanlığının resmî duyurularından öğrenmeleri gerekiyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞVURUSU NEREDEN YAPILIR?
Binasının riskli olup olmadığını öğrenmek isteyen vatandaşlar, Kentsel Dönüşüm Başkanlığının internet sitesinde yayımlanan lisanslı kurum ve kuruluşlara ulaşabiliyor.
Başvuru süreci, gerekli belgeler, teknik incelemeler ve dönüşüm destekleri hakkında da ilgili müdürlüklerden bilgi alınabiliyor.
Uzmanlar, binaların deprem güvenliğinin yalnızca yapının yaşına veya dış görünümüne bakılarak değerlendirilemeyeceğine dikkat çekiyor. Yapıların mevcut durumunun anlaşılabilmesi için yetkin mühendisler tarafından teknik inceleme yapılması gerekiyor.
