Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Arjantin’den Cabo Verde’ye giden bir yolcu gemisinde görülen hantavirüs vakalarını yakından izlemeye aldı. 6 Mayıs verilerine göre olayla bağlantılı 3 ölüm doğrulanırken, 8 şüpheli vaka tespit edildi.

Yetkililer, virüsün küresel ölçekte şu an için “düşük riskli” olduğunu belirtse de, yaşanan gelişmeler nedeniyle detaylı inceleme başlatıldı. Özellikle virüsün genetik yapısını anlamak amacıyla genom dizileme çalışmalarının sürdüğü ifade edildi.

HANTAVİRÜS NEDİR?

Hantavirüs, Bunyaviridae ailesine ait bir RNA virüsüdür ve adını ilk kez tespit edildiği Güney Kore’deki Hantaan Nehri’nden alır. Virüs, insanlara genellikle kemirgenler aracılığıyla bulaşır ve iki farklı ciddi hastalık tablosuna yol açabilir:

HFRS (Kanamalı Ateş ve Böbrek Sendromu): Daha çok Asya ve Avrupa’da görülür
HPS (Hantavirüs Pulmoner Sendromu): Amerika kıtasında yaygındır

Her iki durumda da virüs, damar yapısını etkileyerek ciddi organ hasarlarına neden olabilir. Bu nedenle hastalık hafife alınmaması gereken enfeksiyonlar arasında yer alır.

HANTAVİRÜS NASIL BULAŞIR?

Hantavirüsün bulaşma kaynağı büyük oranda kemirgenlerdir. Özellikle fare ve sıçan gibi hayvanlar virüsü taşıyabilir ve çevreye yayabilir.

Başlıca bulaş yolları şunlardır:

Kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğü ile temas
Bu atıkların kuruyarak havaya karışması ve solunum yoluyla alınması
Nadir de olsa kemirgen ısırıkları

Virüsün önemli özelliklerinden biri ise insandan insana bulaşmamasıdır. Bu durum, salgın riskini sınırlayan önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor.

Ayrıca kedi, köpek gibi evcil hayvanlar virüsü doğrudan taşımaz. Ancak kemirgenlerle temas etmeleri halinde virüsü dolaylı olarak insanlara bulaştırma ihtimali oluşabilir.

HANTAVİRÜS BELİRTİLERİ NELER?

Hantavirüs enfeksiyonu genellikle iki aşamada kendini gösterir ve belirtiler başlangıçta gribal enfeksiyonlarla karıştırılabilir.

Erken Dönem Belirtileri

Yüksek ateş
Şiddetli kas ağrıları (özellikle sırt, kalça ve omuz bölgesi)
Baş ağrısı ve halsizlik
Baş dönmesi
Karın ağrısı, bulantı, kusma ve ishal

İleri Dönem Belirtileri

Öksürük ve nefes darlığı
Akciğerlerde sıvı birikimi (ödem)
Böbrek fonksiyonlarında bozulma
İdrar miktarında azalma
Şok ve ciddi solunum yetmezliği

Uzmanlara göre belirtiler başladıktan birkaç gün sonra hastalık hızla ağırlaşabilir. Bu nedenle erken teşhis hayati önem taşır.

TÜRKİYE’DE HANTAVİRÜS VAR MI?

Hantavirüs Türkiye’de tamamen yeni bir hastalık değil. Geçmiş yıllarda özellikle Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere sınırlı sayıda vaka görülmüştür. Ancak bu vakalar yaygın bir salgına dönüşmemiştir.

Türkiye’de görülen hantavirüs vakaları genellikle böbrek tutulumuyla seyreden HFRS tipi olarak kayıtlara geçmiştir. Vakaların büyük kısmının:

Kemirgenlerle temas,
Ahır, depo, bodrum gibi kapalı alanlarda çalışma,
Hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlar

gibi nedenlerle ortaya çıktığı belirtiliyor.

Uzmanlara göre Türkiye genelinde şu an için hantavirüs kaynaklı bir salgın durumu bulunmuyor. Güncel gemi vakalarının ise daha çok Güney Amerika bağlantılı olduğu ifade ediliyor.

HANTAVİRÜS ÖLÜMCÜL MÜ?

Hantavirüs, özellikle ileri evreye ulaştığında ölümcül olabilen bir hastalıktır. Akciğer tutulumu (HPS) geliştiğinde solunum yetmezliği, böbrek tutulumu (HFRS) durumunda ise böbrek yetmezliği riski ortaya çıkar.

Bu komplikasyonlar tedavi edilmediğinde ölümle sonuçlanabilir. Ancak erken müdahale ile hayatta kalma oranı artırılabilir.

TEDAVİSİ VAR MI?

Hantavirüse karşı günümüzde geliştirilmiş kesin bir tedavi yöntemi veya aşı bulunmamaktadır. Bu nedenle tedavi süreci hastanın durumuna göre destekleyici şekilde yürütülür.

Uygulanan başlıca yöntemler:

Yoğun bakımda takip
Oksijen desteği ve gerekirse solunum cihazı
Sıvı ve elektrolit dengesi sağlama
Böbrek yetmezliği durumunda diyaliz

Bazı antiviral ilaçlar üzerinde çalışmalar sürse de henüz kesin sonuç veren bir tedavi bulunmuyor.

UZMANLARDAN KRİTİK UYARI

Sağlık otoriteleri, özellikle kırsal alanlarda ve uzun süre kapalı kalan ortamlarda kemirgen teması riskine dikkat çekiyor. Depo, ahır, bodrum gibi alanların temizliği sırasında maske ve eldiven kullanılması öneriliyor.

Gemide yaşanan gelişmeler sonrası hantavirüs yeniden küresel gündemin üst sıralarına yerleşirken, yetkililer sürecin dikkatle takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.

HABER MERKEZİ