Türkiye'nin aktif fay hatları üzerinde bulunması, deprem öncesinde alınması gereken önlemleri bir kez daha gündeme getiriyor. Özellikle gece saatlerinde meydana gelen depremler, vatandaşların uykudan ani şekilde uyanmasına ve panikle hareket etmesine neden olabiliyor. Deprem anında yapılan yanlış hareketler düşme, çarpma ve yaralanma riskini artırırken, doğru davranışları önceden öğrenmek büyük önem taşıyor. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), sarsıntı sırasında sakin kalınması, baş ve boynun korunması ve güvenli bir pozisyon alınması gerektiğini vurguluyor.
GECE UYURKEN DEPREM OLURSA İLK NE YAPILMALI?
Gece uykuda deprem meydana geldiğinde yapılması gereken ilk şey, panikle hareket etmek yerine mümkün olduğunca sakin kalmak ve baş ile boynu korumak.
AFAD'ın güvenli yaşam önerilerine göre, deprem sırasında yatakta bulunan kişilerin yatakta kalması ve başlarını yastıkla koruması tavsiye ediliyor.
Sarsıntı sırasında hızla yataktan kalkmak, karanlık ortamda düşme veya çevredeki eşyalara çarpma riskini artırabiliyor.
Bu nedenle yatağın üzerinde kalmak güvenliyse yastıkla başı ve enseyi koruyarak sarsıntının sona ermesini beklemek öneriliyor.
DEPREM ANINDA YATAKTAN KALKMAK DOĞRU MU?
Deprem sırasında en sık yapılan hatalardan biri, sarsıntı başlar başlamaz yataktan fırlayarak kapıya veya merdivenlere yönelmek.
Ancak uzmanlar, sarsıntı devam ederken bina içerisinde koşmanın ciddi yaralanmalara neden olabileceğine dikkat çekiyor.
Özellikle gece saatlerinde elektriklerin kesilmesi, çevredeki cam eşyaların kırılması ve mobilyaların devrilmesi gibi tehlikeler ortaya çıkabiliyor.
Bu nedenle yataktan kalkıp başka bir odaya veya dışarıya koşmak yerine, bulunduğunuz yerde başınızı ve boynunuzu korumanız gerekiyor.
Yatağın üzerinde düşebilecek ağır eşyalar, camlar veya başka doğrudan tehlikeler bulunuyorsa güvenli bir korunma pozisyonuna geçmek için en az hareketle riskten uzaklaşmak önem taşıyor.
DEPREMDE YASTIKLA BAŞI KORUMAK NEDEN ÖNEMLİ?
Deprem sırasında tavandan veya raflardan düşebilecek eşyalar, kırılan cam parçaları ve hareket eden nesneler baş ve boyun yaralanmalarına yol açabiliyor.
Bu nedenle gece uykuda depreme yakalanan kişilerin baş ve enselerini yastıkla koruması öneriliyor.
ABD Federal Acil Durum Yönetim Kurumu (FEMA) tarafından yayımlanan deprem güvenliği rehberlerinde de yatakta yakalanılan sarsıntılarda yatakta kalınması ve baş ile boynun yastıkla korunması tavsiye ediliyor.
Yastıkla korunma yöntemi, özellikle yatağın çevresindeki tehlikeli eşyalardan uzak ve güvenli konumda bulunulduğunda uygulanabilecek pratik önlemler arasında gösteriliyor.
DEPREM SIRASINDA KAPI EŞİĞİNE KOŞULMALI MI?
Depremle ilgili toplumda yaygın olan inanışlardan biri, kapı eşiklerinin her zaman güvenli olduğu düşüncesi.
Ancak modern yapılarda kapı eşikleri, özel olarak güçlendirilmedikleri sürece diğer alanlardan daha güvenli kabul edilmiyor.
Deprem sırasında kapıya doğru koşmak ise düşme ve yaralanma riskini artırabiliyor.
AFAD, bina içerisinde bulunan kişilerin merdivenlere ve çıkışlara yönelmek yerine güvenli bir yerde Çök-Kapan-Tutun hareketini uygulamasını öneriyor.
GECE DEPREMİNDE ÇÖK-KAPAN-TUTUN HAREKETİ NASIL YAPILIR?
Deprem sırasında yatakta olmayan veya bulunduğu konum güvenli olmayan kişilerin, uygun bir yerde Çök-Kapan-Tutun hareketini uygulaması gerekiyor.
Çök: Düşme riskini azaltmak için dizlerinizin üzerine çökün.
Kapan: Başınızı ve ensenizi kollarınızla koruyarak mümkün olduğunca kapanın.
Tutun: Sağlam bir masa veya benzeri koruyucu eşyanın altındaysanız sarsıntı bitene kadar tutunun.
Bu hareket, özellikle deprem sırasında savrulma ve düşen nesnelerden yaralanma riskini azaltmayı amaçlıyor.
DEPREMDE ÇOCUKLAR UYUYORSA NE YAPILMALI?
Gece meydana gelen depremler, çocuklu aileler açısından daha fazla endişeye neden olabiliyor.
Çocukların odasına ulaşmak isteyen ebeveynlerin sarsıntı sırasında evin içerisinde koşması hem kendileri hem de çocukları açısından tehlike oluşturabiliyor.
Bu nedenle ailelerin deprem öncesinde çocuklarına yaşlarına uygun şekilde güvenli davranışları öğretmesi ve birlikte tatbikat yapması önem taşıyor.
Çocukların yataklarının yakınında devrilebilecek dolaplar, ağır raflar ve kırılabilecek eşyalar bulundurulmaması da alınabilecek önlemler arasında bulunuyor.
Sarsıntı durduktan sonra ebeveynlerin güvenli şekilde çocuklarına ulaşması ve önceden belirlenen aile afet planına göre hareket etmesi öneriliyor.
YATAĞIN YANINDA HANGİ EŞYALAR BULUNDURULMALI?
Gece meydana gelebilecek bir depreme karşı yatak odasında bazı temel malzemelerin kolay ulaşılabilir yerde bulunması faydalı olabiliyor.
Uzmanların afet hazırlığı önerileri kapsamında yatak yakınında el feneri, sağlam tabanlı terlik veya ayakkabı, düdük ve gerekli kişisel ilaçların bulundurulması değerlendirilebilir.
Özellikle yatak çevresinde kırılabilecek cam eşyaların bulunması durumunda, deprem sonrasında çıplak ayakla yürümek yaralanma riskini artırabiliyor.
Bu nedenle sağlam tabanlı ayakkabıların kolay ulaşılabilecek bir yerde bulundurulması önem taşıyor.
Ayrıca telefonun şarjlı tutulması ve aile bireylerinin afet sonrasında nasıl iletişim kuracaklarını önceden belirlemeleri öneriliyor.
DEPREM BİTTİKTEN SONRA HEMEN DIŞARI ÇIKILMALI MI?
Deprem sarsıntısının sona ermesinin ardından öncelikle kişinin kendisinde veya yakınlarında yaralanma olup olmadığını kontrol etmesi gerekiyor.
Bina hasarlıysa güvenli tahliye yolları kullanılarak dışarı çıkılmalı ve yapıdan uzaklaşılmalı.
Tahliye sırasında asansör kesinlikle kullanılmamalı. Merdivenlerde kırık cam, düşmüş eşya ve yapısal hasar gibi tehlikelere karşı dikkatli olunmalı.
Doğalgaz kaçağından şüphelenildiğinde kibrit, çakmak ve elektrik düğmeleri kullanılmamalı. Güvenli bir noktaya ulaşıldıktan sonra ilgili acil yardım birimlerine haber verilmeli.
Hasarlı binalara yetkililer güvenli olduğunu bildirmeden yeniden girilmemesi gerekiyor.
ARTÇI DEPREMLER GECE DEVAM EDERSE NE YAPILMALI?
Büyük bir depremin ardından meydana gelen artçı sarsıntılar saatler, günler, haftalar veya daha uzun süre devam edebiliyor.
Bu nedenle ilk sarsıntı sona ermiş olsa bile yeni sarsıntılara karşı hazırlıklı olunması gerekiyor.
Artçı deprem sırasında da baş ve boynun korunması, uygun yerde Çök-Kapan-Tutun hareketinin uygulanması ve hasarlı yapılardan uzak durulması öneriliyor.
Özellikle depremden sonra binasında belirgin hasar oluşan vatandaşların, yetkili kurumların değerlendirmesi yapılmadan evlerine dönmemeleri büyük önem taşıyor.
DEPREME KARŞI YATAK ODASI NASIL GÜVENLİ HALE GETİRİLİR?
Deprem sırasında yaralanma riskini azaltmanın en etkili yollarından biri, yatak odasını önceden güvenli hale getirmek.
Yatakların pencere ve ağır mobilyalardan mümkün olduğunca uzak konumlandırılması, yüksek dolap ve kitaplıkların uygun bağlantılarla duvara sabitlenmesi gerekiyor.
Yatak başucuna ağır tablo, ayna, raf veya kolay düşebilecek dekoratif eşyalar asılmaması öneriliyor.
Ayrıca odadan çıkış güzergâhlarının açık tutulması, karanlıkta yaşanabilecek kazaları azaltmaya yardımcı olabiliyor.
Ancak ev içerisindeki bu önlemler, binanın depreme dayanıklı olmasının yerine geçmiyor. Yapısal güvenliğin değerlendirilmesi için gerektiğinde yetkili uzmanlardan destek alınması gerekiyor.
GECE DEPREMİNDE HAYAT KURTARABİLECEK EN ÖNEMLİ KURAL
Depremin ne zaman meydana geleceği kesin olarak önceden bilinemediği için gündüz olduğu kadar gece saatlerinde de hazırlıklı olmak gerekiyor.
AFAD'ın önerilerine göre gece yatakta depreme yakalanan kişilerin, yatak güvenli konumdaysa yerlerinde kalarak başlarını yastıkla korumaları ve sarsıntı bitene kadar beklemeleri tavsiye ediliyor.
Yataktan fırlamak, merdivenlere koşmak, balkona çıkmak veya pencereden atlamaya çalışmak ise ciddi tehlikeler yaratabiliyor.
