1. Pazar filesiyle alışverişe çıkmak
Plastik poşetlerin yaygınlaşmasından önce evlerin vazgeçilmezi filelerdi. Sebze, meyve ve ekmek aynı fileye doldurulur, file yıllarca kullanılmaya devam edilirdi. Bugünün bez çantalarının aslında eski bir alışkanlığın modern hali olduğu söylenebilir.
2. Veresiye defterine yazdırmak
Mahalle bakkallarında müşterilerin ayrı ayrı hesaplarının tutulduğu veresiye defterleri bulunurdu. Ay sonuna kadar alınan ekmekten şekere kadar pek çok ürün deftere yazılır, maaş ya da aylık gelir geldiğinde borç kapatılırdı. Bu sistem büyük ölçüde karşılıklı güvene dayanıyordu.
3. Cam şişeyi geri götürmek
Gazoz, süt ve bazı içeceklerin cam şişeleri çöpe atılmazdı. Şişeler yeniden kullanılmak üzere bakkala teslim edilir, karşılığında depozito alınır ya da yeni ürünün ücretinden düşülürdü.
4. Mahalle bakkalının müşterisini tanıması
Eskiden alışveriş yapılan kişi yalnızca kasadaki görevli değildi. Bakkal, müşterinin hangi ekmeği aldığını, hangi çayı tercih ettiğini hatta evde kaç kişi yaşadığını bile bilirdi. “Her zamankinden ver” sözü çoğu zaman yeterli olurdu.
5. Açık ürünleri ihtiyaca göre aldırmak
Pirinç, bulgur, şeker, bakliyat ve kuruyemiş gibi ürünler hazır paketler yerine açık şekilde satılırdı. Vatandaş bütçesine ve ihtiyacına göre 250 gram, yarım kilo ya da istediği miktarda ürün alabilirdi.
6. Pazarlık yapmak
Özellikle semt pazarlarında fiyat etiketi her zaman son söz değildi. Birden fazla ürün alan müşteri esnaftan indirim ister, alışveriş küçük bir pazarlığın ardından tamamlanırdı. Günün son saatlerinde pazarlık daha da yaygınlaşırdı.
7. “Tadına bak” ikramı
Pazar tezgâhlarında müşteri almadan önce ürünü tadabilirdi. Bir dilim elma, bir tane üzüm ya da küçük bir peynir parçası alışverişin doğal bir parçasıydı. Satıcı, ürününün kalitesini ikramla göstermeye çalışırdı.
8. Komşunun siparişini de almak
Pazara ya da çarşıya çıkan kişiye komşuların “Bana da şundan alır mısın?” demesi oldukça yaygındı. Bir kişinin alışverişi bazen birkaç hanenin ihtiyacını aynı anda karşılayabiliyordu.
9. Kâğıt külah ve kese kâğıdı kullanmak
Kuruyemişten şekere, baharattan çekirdeğe kadar birçok ürün kâğıt külahlara veya kese kâğıtlarına konulurdu. Plastik ambalajın bugünkü kadar yaygın olmadığı dönemlerde alışverişin görünümü de oldukça farklıydı.
10. Esnafın eve kadar ürün göndermesi
Telefonla mahalle bakkalını arayıp ekmek, süt, yumurta ya da gazoz istemek yeni bir uygulama değildi. Mahallenin çırağı siparişi eve getirir, ödeme bazen kapıda yapılır, bazen de veresiye defterine eklenirdi.
HABER MERKEZİ
