Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), malulen emeklilik başvurularının hangi kriterlere göre değerlendirildiğine ilişkin önemli bir açıklama yaptı. Kurumun resmi sosyal medya hesabından yapılan bilgilendirmede, çalışma gücünü sigortalı olmadan önce kaybettiği belirlenen kişilere malullük aylığı bağlanamayacağı bildirildi.
Malullük durumunun ne zaman ortaya çıktığı, SGK Sağlık Kurulu tarafından yapılan incelemeyle belirleniyor. Sağlık kurulu değerlendirmesinde kişinin sigortalılık başlangıcından önce malul olduğuna karar verilmesi halinde, diğer prim ve sigortalılık koşulları sağlansa bile malulen emeklilik hakkından yararlanılamıyor.
Ancak bu durum, söz konusu vatandaşların hiçbir şekilde emekli olamayacağı anlamına gelmiyor. SGK, sigorta öncesinde çalışma gücü kaybı bulunan kişilerin belirli süre ve prim koşullarını yerine getirerek yaşlılık sigortası kapsamında emekli olabileceğini belirtti.
MALULEN EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?
Bir sigortalının malulen emekli olabilmesi için çalışma gücündeki kaybın sigortalılık başlangıcından sonra meydana gelmesi gerekiyor. Mevzuata göre malullük aylığı bağlanabilmesi için kişinin çalışma gücünün veya iş kazası ve meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60’ını kaybettiğinin tespit edilmesi gerekiyor.
Bunun yanında genel olarak en az 10 yıllık sigortalılık süresi ile 1.800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi aranıyor.
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır malul olduğu belirlenen kişiler için ise 10 yıllık sigortalılık süresi şartı uygulanmıyor. Bu kapsamdaki sigortalıların 1.800 prim gününü tamamlamaları yeterli kabul ediliyor.
SİGORTA ÖNCESİNDE MALUL OLANLAR EMEKLİ OLABİLİR Mİ?
SGK’nın açıklamasına göre çalışma gücü kaybı sigortalılık başlangıcından önce oluşan kişiler, malullük aylığına hak kazanamıyor. Bu kişilerin emeklilik işlemleri yaşlılık sigortası hükümleri kapsamında değerlendiriliyor.
Bu kapsamda emeklilik için genel olarak 15 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanması gerekiyor. Prim gün şartı ise kişinin ilk defa sigortalı olduğu tarihe göre değişiyor. Vatandaşların 3.600 ile 3.960 gün arasında değişen prim süresini tamamlaması gerekiyor.
Dolayısıyla sigortalılık öncesinde rahatsızlığı veya çalışma gücü kaybı bulunan kişilerin, malulen emeklilik şartlarına kıyasla daha uzun süre sigortalı kalmaları ve daha fazla prim ödemeleri gerekebiliyor.
ÇALIŞMA GÜCÜ KAYBI NASIL BELİRLENİYOR?
Malulen emeklilik başvurularında yalnızca kişinin sahip olduğu hastalık veya engel oranı dikkate alınmıyor. Çalışma gücü kaybının oranı, rahatsızlığın sigortalılık başlangıcından önce mi yoksa sonra mı ortaya çıktığı ve kişinin çalışma hayatına etkisi SGK Sağlık Kurulu tarafından inceleniyor.
Yetkili sağlık kuruluşlarından alınan raporlar tek başına aylık bağlanması için yeterli olmuyor. Nihai değerlendirme ve karar, raporlar ile tıbbi belgelerin incelenmesinin ardından SGK Sağlık Kurulu tarafından veriliyor.
EMEKLİ AYLIĞI NASIL HESAPLANIYOR?
Malullük veya yaşlılık sigortası kapsamında bağlanacak aylığın tutarı, kişinin çalışma hayatı boyunca bildirilen prime esas kazançları ve prim ödeme günleri üzerinden hesaplanıyor.
Primlerin yüksek kazanç üzerinden ve daha uzun süre ödenmesi, hesaplanan kök aylığın yükselmesini sağlayabiliyor. Primlerini asgari ücret düzeyinden ödeyenlerle yüksek kazanç üzerinden prim ödeyenlerin aylıkları bu nedenle farklılık gösterebiliyor.
Haberde yer alan bilgilere göre, yasal düzenlemeyle uygulanan en düşük emekli aylığı 23 bin 552 TL seviyesinde bulunuyor. Kök aylığı bu tutarın altında kalan emeklilerin ödemeleri, ilgili yasal düzenleme kapsamında taban aylık seviyesine tamamlanıyor.
MALULLÜK AYLIĞINDA KONTROL MUAYENESİ YAPILABİLİR
Malullük aylığı bağlanan kişiler, SGK tarafından kontrol muayenesine çağrılabiliyor. Kontrol sonucunda kişinin çalışma gücü kaybının ortadan kalktığı veya malullük oranının yüzde 60’ın altına düştüğü belirlenirse aylık kesilebiliyor.
Sigortalılık öncesi çalışma gücü kaybı nedeniyle yaşlılık sigortası kapsamında emekli edilen kişilerde ise malullük aylığındaki gibi periyodik kontrol muayenesi uygulaması bulunmuyor.
SGK’nın açıklamasıyla birlikte, malulen emeklilikte yalnızca hastalığın veya engelin ağırlığının değil, çalışma gücü kaybının sigortalılık başlangıcından sonra meydana gelip gelmediğinin de belirleyici olduğu bir kez daha hatırlatıldı. Başvuru yapacak vatandaşların sigorta başlangıç tarihlerini, prim gün sayılarını ve sağlık kurulu değerlendirmelerini dikkate almaları gerekiyor.
Haber Merkezi