Türkiye, aktif fay hatlarının bulunduğu coğrafi konumu nedeniyle deprem riski taşıyan ülkeler arasında yer alıyor. Geçmişte meydana gelen büyük depremler, yalnızca binaların dayanıklılığının değil, ev içerisinde alınan güvenlik önlemlerinin de hayati önem taşıdığını ortaya koyuyor.
Deprem sırasında devrilen dolaplar, kırılan camlar, düşen ağır eşyalar ve kapanan çıkış yolları ciddi yaralanmalara yol açabiliyor. Bu nedenle vatandaşların olası bir deprem yaşanmadan önce evlerini gözden geçirmeleri ve tehlike oluşturabilecek noktaları belirlemeleri gerekiyor.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) önerileri doğrultusunda hazırlanacak bir ev, deprem sırasında ve sonrasında karşılaşılabilecek risklerin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
1. Dolaplar ve Büyük Mobilyalar Duvara Sabitlenmeli
Depreme hazırlıklı bir evin en önemli özelliklerinden biri, devrilebilecek mobilyaların güvenli şekilde sabitlenmiş olması.
Özellikle gardırop, kitaplık, vitrin, şifonyer ve yüksek raflar, sarsıntı sırasında devrilerek tehlike oluşturabiliyor.
Bu nedenle ağır ve yüksek mobilyaların uygun bağlantı aparatları kullanılarak duvara sabitlenmesi gerekiyor.
Mobilya sabitleme işlemlerinde duvarın yapısına uygun bağlantı elemanları kullanılmalı. Gerekli durumlarda uzman desteği alınmalı.
2. Ağır Eşyalar Yüksek Raflarda Bulundurulmamalı
Deprem sırasında yalnızca büyük mobilyalar değil, raflarda bulunan küçük ancak ağır eşyalar da tehlikeli olabiliyor.
Özellikle cam vazolar, ağır kitaplar, mutfak gereçleri ve dekoratif objeler sarsıntıyla birlikte düşebiliyor.
Bu nedenle ağır eşyaların alt raflara yerleştirilmesi, kırılabilecek ürünlerin ise kapaklı dolaplarda saklanması önem taşıyor.
Yatakların ve sık kullanılan oturma alanlarının üzerine ağır tablolar, aynalar veya raflar yerleştirilmemeli.
3. Deprem Çantası Her Evde Hazır Bulunmalı
Depreme hazırlıklı bir evde mutlaka afet ve acil durum çantası bulunması gerekiyor.
Deprem sonrasında elektrik, su ve iletişim hizmetlerinde kesintiler yaşanabileceğinden temel ihtiyaçların önceden hazırlanması önem taşıyor.
Deprem çantasında bulunması gereken malzemeler:
- İçme suyu
- Uzun süre dayanabilen gıdalar
- İlk yardım malzemeleri
- Düzenli kullanılan ilaçlar
- El feneri ve yedek piller
- Pilli radyo
- Düdük
- Battaniye veya acil durum örtüsü
- Hijyen malzemeleri
- Mevsime uygun kıyafetler
- Kimlik ve önemli belgelerin kopyaları
- Taşınabilir telefon şarj cihazı
Deprem çantası, evde yaşayan herkesin kolayca ulaşabileceği güvenli bir noktada bulundurulmalı.
Çantadaki yiyeceklerin son tüketim tarihleri, ilaçlar ve piller de düzenli aralıklarla kontrol edilmeli.
4. Evde Güvenli Noktalar Önceden Belirlenmeli
Deprem sırasında panik yaşanmaması için ev içerisindeki daha güvenli alanların önceden belirlenmesi gerekiyor.
Özellikle sağlam masa gibi koruma sağlayabilecek eşyaların bulunduğu, pencere ve devrilebilecek mobilyalardan uzak noktalar değerlendirilerek aile bireylerine gösterilmeli.
Deprem sırasında güvenli bir yerde Çök-Kapan-Tutun hareketinin uygulanması önem taşıyor.
Bu hareket sırasında dizlerin üzerine çökülerek baş ve ense korunmalı, mümkünse sağlam bir yere tutunulmalı.
Sarsıntı devam ederken merdivenlere koşmak, balkona çıkmak veya asansör kullanmak tehlikeli olabiliyor.
5. Yatak Odasında Deprem Güvenliği Sağlanmalı
Deprem gece saatlerinde meydana geldiğinde vatandaşlar sarsıntıya yataklarında yakalanabiliyor.
Bu nedenle yatak odalarının güvenli şekilde düzenlenmesi büyük önem taşıyor.
Yatakların üzerine ağır raflar, aynalar ve düşebilecek dekoratif eşyalar yerleştirilmemeli.
Yüksek dolaplar uygun şekilde duvara sabitlenmeli ve yatakların mümkün olduğunca pencere gibi cam yüzeylerden uzak konumlandırılması değerlendirilmeli.
Yatağın yakınında kolay ulaşılabilecek bir el feneri bulundurulması da elektrik kesintilerinde yardımcı olabilir.
Deprem sırasında yataktaysanız, üzerinize düşebilecek ağır bir eşya gibi doğrudan tehlike bulunmadığı sürece yatakta kalıp başınızı yastıkla korumak daha güvenli olabilir.
6. Mutfaktaki Tehlikeler Gözden Geçirilmeli
Ev içerisinde deprem sırasında risk oluşturabilecek alanlardan biri de mutfak.
Mutfak dolaplarında bulunan cam tabaklar, bardaklar ve ağır tencereler sarsıntıyla birlikte düşebiliyor.
Bu nedenle ağır mutfak eşyalarının alt raflara yerleştirilmesi ve dolap kapaklarının kendiliğinden açılmasını önleyen uygun kilit sistemlerinin kullanılması öneriliyor.
Buzdolabı gibi büyük beyaz eşyaların devrilme veya kayma riskine karşı uygun şekilde sabitlenmesi de önem taşıyor.
Ayrıca yanıcı ve tehlikeli maddelerin düşmeyecek şekilde güvenli alanlarda tutulması gerekiyor.
7. Elektrik, Su ve Doğal Gaz Vanalarının Yeri Bilinmeli
Deprem sonrasında karşılaşılabilecek tehlikeler arasında gaz kaçakları, su tesisatı hasarları ve elektrik kaynaklı sorunlar bulunuyor.
Bu nedenle evde yaşayan yetişkinlerin elektrik ana şalterinin, su vanasının ve doğal gaz vanasının yerini bilmesi gerekiyor.

Güvenli şekilde nasıl kapatılacakları da önceden öğrenilmeli.
Ancak deprem sonrasında gaz kokusu hissedilmesi halinde elektrik düğmelerine dokunulmamalı, ateş yakılmamalı ve güvenli şekilde bina terk edilerek ilgili acil yardım birimlerine haber verilmeli.
Hasar görmüş tesisatlara müdahale edilmemeli ve gerektiğinde uzman desteği alınmalı.
8. Aile Afet Planı Hazırlanmalı
Depreme hazırlıklı bir evde yalnızca eşyaların güvenliği değil, aile bireylerinin afet anında nasıl hareket edeceği de planlanmalı.
Özellikle çocukların, yaşlıların ve desteğe ihtiyaç duyan bireylerin deprem sırasında ne yapacağı önceden konuşulmalı.
Aile afet planında deprem sonrasında buluşulacak güvenli bir yer ve iletişim kurulacak kişiler belirlenmeli.
Ayrıca evden çıkış yolları gözden geçirilmeli ve bu alanların eşyalarla kapatılmaması sağlanmalı.
Aile bireylerinin zaman zaman deprem tatbikatı yapması, acil durumlarda daha bilinçli hareket etmelerine yardımcı olabilir.
9. Deprem Toplanma Alanı Önceden Öğrenilmeli
Deprem sonrasında vatandaşların güvenli şekilde bir araya gelebilmeleri için belirlenen afet ve acil durum toplanma alanlarının önceden öğrenilmesi gerekiyor.
Vatandaşlar, e-Devlet üzerinden kendilerine yakın toplanma alanlarını sorgulayabiliyor.
Aile bireylerinin aynı toplanma alanını bilmesi ve ulaşım yollarını önceden değerlendirmesi önem taşıyor.
Deprem sırasında sarsıntı devam ederken dışarıya koşulmamalı. Sarsıntı sona erdikten sonra çevredeki riskler değerlendirilerek güvenli tahliye gerçekleştirilmelidir.
10. Binanın Depreme Dayanıklılığı Kontrol Ettirilmeli
Ev içerisinde alınan önlemler önemli olsa da depreme hazırlığın en temel unsuru binanın yapısal güvenliği.
Mobilyaların sabitlenmesi, deprem çantası hazırlanması veya güvenli alanların belirlenmesi, dayanıksız bir binayı güvenli hale getirmiyor.
Bu nedenle binanın taşıyıcı sistemi ve deprem performansına ilişkin değerlendirmelerin yetkin inşaat mühendisleri tarafından yapılması gerekiyor.
Özellikle yapısal hasar şüphesi bulunan binalarda profesyonel inceleme ihmal edilmemeli.
Bir binanın yalnızca yeni olması veya dışarıdan sağlam görünmesi, depreme dayanıklılığının kesin göstergesi değil.
Depremde Evde En Riskli Alanlar Nereler?
Deprem sırasında ev içerisinde bazı noktalar diğerlerine göre daha fazla yaralanma riski oluşturabiliyor.
Özellikle büyük camların önü, sabitlenmemiş dolapların yakını ve ağır eşyaların altında kalan alanlar tehlikeli olabiliyor.
Mutfakta cam ve seramik eşyaların bulunduğu bölümler de sarsıntı sırasında risk oluşturabiliyor.
Ayrıca merdivenler, balkonlar ve asansörler deprem sırasında uzak durulması gereken alanlar arasında bulunuyor.
Bu nedenle evdeki riskli noktalar, deprem meydana gelmeden önce belirlenmeli ve mümkün olduğunca güvenli hale getirilmeli.
Deprem Anında Evde Ne Yapılmalı?
Deprem sırasında öncelikle sakin kalmaya çalışmak ve güvenli bir yerde Çök-Kapan-Tutun hareketini uygulamak gerekiyor.
Baş ve ense korunmalı, pencerelerden ve devrilebilecek eşyalardan uzak durulmalı.
Sarsıntı sürerken panikle dışarı çıkmaya çalışılmamalı ve asansör kullanılmamalı.
Deprem sona erdikten sonra ise çevredeki tehlikeler değerlendirilerek binadan güvenli şekilde çıkılmalı.
Hasarlı binalara yeniden girilmemesi, artçı sarsıntı riskine karşı dikkatli olunması ve yetkili kurumların açıklamalarının takip edilmesi gerekiyor.
Depreme Hazırlıklı Ev Hayat Kurtarabilir
Deprem riskine karşı alınabilecek önlemler, afet meydana gelmeden önce başlıyor.
Ev içerisindeki mobilyaların sabitlenmesi, ağır eşyaların güvenli alanlara yerleştirilmesi, deprem çantasının hazırlanması ve aile afet planının oluşturulması, yaralanma riskini azaltabilecek önemli adımlar arasında bulunuyor.
Ancak bütün bu önlemlerin yanında binanın depreme dayanıklılığı da mutlaka dikkate alınmalı.
Depreme hazırlıklı bir ev oluşturmak için büyük bir felaketi beklemek gerekmiyor. Bugün alınacak küçük ama doğru önlemler, olası bir depremde hem kişisel güvenliği artırabilir hem de aile bireylerinin afet anında daha bilinçli hareket etmesine yardımcı olabilir.




