Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması, afet anında yapılması gerekenlerin önemini bir kez daha gündeme getiriyor. Deprem sırasında saniyeler içerisinde verilen kararlar hayati sonuçlar doğurabilirken toplumda doğru olduğu düşünülen bazı davranışlar ciddi riskler oluşturabiliyor.
Bunlardan biri de deprem anında kapı eşiğinde beklemenin güvenli olduğu düşüncesi. Uzun yıllardır yaygın olan bu inanışın aksine, günümüzdeki birçok binada kapı eşikleri deprem sırasında özel bir koruma sağlamıyor.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), deprem sırasında kapılardan ve çıkışlardan uzak durulmasını, güvenli bir noktada Çök-Kapan-Tutun hareketinin uygulanmasını öneriyor.
Depremde Kapı Eşiği Neden Tehlikeli Olabilir?
Kapı eşiklerinin güvenli olduğu düşüncesi, geçmişte bazı yığma yapılarda kapı çevresindeki bölümlerin ayakta kalmasıyla ilişkilendiriliyor. Ancak modern binalarda kapı boşluklarının yapının diğer bölümlerinden daha sağlam olduğu söylenemiyor.
Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), deprem sırasında kapı eşiklerine yönelmenin artık geçerli bir güvenlik önerisi olmadığını belirtiyor.
Deprem sırasında kapı eşiğinde duran kişiler, savrulan kapı kanatları, kırılan camlar ve düşen eşyalardan zarar görebiliyor. Ayrıca kapıya ulaşmaya çalışmak, kişinin sarsıntı sırasında dengesini kaybederek düşme riskini artırabiliyor.
Bu nedenle yalnızca kapı eşiğinde bulunmak, deprem sırasında güvenliğin sağlandığı anlamına gelmiyor.
Deprem Anında Evde En Güvenli Yer Neresi?
Deprem sırasında evde bulunan kişilerin öncelikle devrilebilecek dolaplardan, pencerelerden, cam eşyalardan ve ağır nesnelerden uzak durması gerekiyor.
Sağlam bir masa veya sıranın altı, düşen eşyalara karşı koruma sağlayabilecek alanlar arasında bulunuyor.
Güvenli bir mobilyanın bulunmadığı durumlarda ise pencerelerden ve düşebilecek eşyalardan uzak bir noktada çömelerek baş ve boyun bölgesinin korunması öneriliyor.
Ancak her evin yapısı ve eşya yerleşimi farklı olduğundan, deprem sırasında risk oluşturabilecek alanların önceden belirlenmesi büyük önem taşıyor.
Depremde Çök-Kapan-Tutun Neden Önemli?
AFAD tarafından önerilen Çök-Kapan-Tutun hareketi, deprem sırasında düşme ve yaralanma riskini azaltmayı amaçlıyor.
Bu hareket üç temel aşamadan oluşuyor:
Çök: Sarsıntı başladığında dizlerinin üzerine çökerek dengeni koru.
Kapan: Başını ve enseni kollarınla koruyacak şekilde kapan. Yakınında sağlam bir masa varsa altına girerek korun.
Tutun: Sarsıntı sona erene kadar bulunduğun güvenli noktada kal ve mümkünse korunduğun sağlam mobilyaya tutun.
Bu yöntemin evlerde, okullarda ve iş yerlerinde önceden uygulanması, deprem sırasında nasıl hareket edilmesi gerektiğinin öğrenilmesine yardımcı oluyor.
Deprem Sırasında Dışarı Kaçmak Doğru mu?
Deprem anında en sık yapılan hatalardan biri de sarsıntı devam ederken binayı terk etmeye çalışmak.
Panikle merdivenlere yönelmek, asansör kullanmak veya balkonlardan atlamaya çalışmak ciddi yaralanmalara neden olabiliyor.
AFAD, bina içerisinde bulunan kişilerin sarsıntı sırasında merdivenlere ve çıkışlara doğru koşmaması gerektiğini vurguluyor.
Özellikle bina girişleri ve dış cephelerin yakınında cam, sıva ve diğer yapı parçalarının düşme tehlikesi bulunabiliyor.
Bu nedenle sarsıntı sırasında güvenli bir noktada korunmak, hareket sona erdikten sonra ise çevredeki tehlikeleri değerlendirerek tahliye işlemini gerçekleştirmek önem taşıyor.
Depremde Doğru Bilinen 5 Yanlış
Deprem sırasında güvenliği tehlikeye atabilecek bazı yaygın inanışlar şöyle:
1. Kapı eşikleri her zaman güvenlidir.
Yanlış. Modern yapılarda kapı eşikleri özel olarak güvenli kabul edilmez.
2. Deprem başladığında hemen dışarı koşulmalıdır.
Yanlış. Sarsıntı sırasında dışarı koşmak düşme ve üzerinize parça düşmesi riskini artırabilir.
3. Asansörle binadan hızlıca çıkılabilir.
Yanlış. Deprem sırasında asansör kullanılmamalıdır.
4. Pencere kenarında beklemek güvenlidir.
Yanlış. Kırılan camlar ve düşen parçalar ciddi yaralanmalara yol açabilir.
5. Küçük depremler için önlem almaya gerek yoktur.
Yanlış. Depremin oluşturabileceği tehlike; büyüklüğün yanı sıra binanın dayanıklılığına, zemine ve sarsıntının özelliklerine göre değişebilir.
Deprem Öncesinde Hangi Önlemler Alınmalı?
Deprem güvenliği yalnızca sarsıntı sırasında yapılacak hareketlerle sınırlı değil. Afet öncesinde alınacak tedbirler de yaralanma riskinin azaltılmasında önemli rol oynuyor.
Evlerde ağır dolapların duvara sabitlenmesi, yatakların üzerine düşebilecek eşyaların kaldırılması ve aile bireyleriyle bir afet planı hazırlanması öneriliyor.
Ayrıca acil durum çantasının hazırlanması, toplanma alanlarının öğrenilmesi ve binanın deprem güvenliğinin yetkili uzmanlar tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Unutulmamalı ki deprem sırasında kapı eşiğine yönelmek yerine, bulunduğunuz yerde uygun bir korunma noktası belirleyerek Çök-Kapan-Tutun hareketini uygulamak yaralanma riskini azaltabilecek temel güvenlik önlemlerinden biridir.
