Türkiye gibi deprem kuşağında yer alan bir ülkede en kritik an, sarsıntının başladığı ilk 10 saniyedir. Uzmanlara göre bu kısa süre içinde verilen refleks kararlar, yaralanma ve can kaybı riskini ciddi şekilde artırabiliyor. İşte depremde ilk 10 saniyede kesinlikle yapmamanız gereken 4 kritik hata:
- Panikle Merdivene Koşmak
Deprem başladığında birçok kişi binayı terk etmek için merdivenlere yöneliyor. Ancak merdiven boşlukları, yapının en hassas ve en fazla hareket eden bölümlerinden biridir. Sarsıntı sırasında düşme, ezilme veya merdivenin hasar görmesi ihtimali yüksektir. Ayrıca panik halinde oluşabilecek izdiham, ciddi yaralanmalara neden olabilir.
- Asansöre Binmeye Çalışmak
Deprem anında asansör kullanmak son derece tehlikelidir. Elektrik kesintisi yaşanabilir ve asansör bulunduğu katta ya da katlar arasında durabilir. Bu durumda içeride mahsur kalma riski ortaya çıkar. Ayrıca asansör sistemleri yapısal hasardan hızlı etkilenebileceği için güvenli bir kaçış yolu değildir.
- Balkon ya da Pencereye Yönelmek
Sarsıntı sırasında dışarıyı kontrol etmek ya da hızla balkona çıkmak ciddi risk taşır. Camlar kırılabilir, balkon korkulukları zarar görebilir ve binadan kopan parçalar aşağı düşebilir. Özellikle cam patlamaları ve düşen cisimler, deprem sırasında en sık görülen yaralanma nedenleri arasında yer alır.
- Kapı Eşiğinde Beklemek
Geçmişte kapı eşiklerinin güvenli olduğu düşünülüyordu. Ancak modern yapılarda kapı çerçeveleri her zaman taşıyıcı sistemin en güçlü noktası değildir. Sarsıntı sırasında kapının şiddetle çarpması, sıkışma riski veya devrilen eşyaların altında kalma ihtimali söz konusu olabilir.
Deprem Anında Doğru Davranış Ne Olmalı?Uzmanların önerdiği temel kural nettir: Çök, kapan ve tutun. Sağlam bir masa ya da ağır bir eşyanın yanında çömelerek baş ve ense bölgesini korumak, devrilebilecek dolap ve camlardan uzak durmak hayati önem taşır.
Deprem gerçeğiyle yaşayan toplumlarda bilinçli hareket etmek en güçlü korunma yöntemidir. İlk 10 saniyede panik yerine doğru refleksi göstermek, olası yaralanmaları en aza indirebilir ve hayat kurtarabilir.
Ömer Faruk KARATOSUN