Türkiye, aktif fay hatları üzerinde yer alan bir ülke. Günün herhangi bir saatinde, beklenmedik bir anda yaşanan sarsıntılar; evde, iş yerinde ya da sokakta insanları hazırlıksız yakalayabiliyor. Ancak uzmanlara göre depremde asıl tehlike yalnızca yıkım değil, panikle verilen yanlış tepkiler.
Deprem anında saniyeler içinde verilen kararlar hayati önem taşıyor. Doğru hareketler yaşam kurtarırken, yanlış refleksler ciddi yaralanmalara hatta ölümlere yol açabiliyor.
Panikle Koşmak En Büyük Hatalardan Biri
Deprem başladığında birçok kişi refleks olarak kapıya ya da merdivenlere doğru koşuyor. Oysa bu davranış ciddi risk barındırıyor. Sarsıntı sırasında merdivenler en zayıf yapı elemanları arasında yer alabiliyor. Aynı anda birçok kişinin panikle yönelmesi, düşme ve ezilme tehlikesini artırıyor.
Uzmanlar, deprem anında en güvenli yöntemin “Çök – Kapan – Tutun” olduğunu vurguluyor. Sağlam bir masa ya da eşyanın yanında pozisyon almak, baş ve boyun bölgesini korumak hayati önem taşıyor.
Balkona ve Pencereye Yönelmek Büyük Risk
Deprem sırasında sık yapılan bir diğer yanlış ise balkona çıkmak ya da pencereden atlamaya çalışmak. Özellikle orta ve yüksek katlarda bu refleks ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Cam kırıkları ve düşme riski ciddi yaralanmalara yol açabiliyor.
Yetkililer, sarsıntı bitmeden bina dışına çıkmaya çalışmanın da tehlikeli olduğunu belirtiyor. Asansör kullanmak ise kesinlikle önerilmiyor.
Eşyaları Tutmaya Çalışmak Yanlış
Deprem anında devrilen televizyonu, dolabı ya da başka bir eşyayı tutmaya çalışmak da yanlış refleksler arasında. Ağır eşyaların altında kalma riski oldukça yüksek. Bu nedenle öncelik eşyalar değil, kişisel güvenlik olmalı.
Araç Kullanırken Panik Fren
Deprem araç kullanırken yakaladıysa ani fren yapmak ya da kontrolsüz şekilde sağa sola kırmak kazalara yol açabiliyor. Uzmanlar, güvenli bir noktada aracı durdurup köprü, viyadük ve enerji hatlarından uzak bir yerde beklenmesi gerektiğini ifade ediyor.
Depremi engellemek mümkün değil; ancak yanlış refleksleri engellemek mümkün. Uzmanlara göre can kayıplarının önemli bir kısmı panik kaynaklı hatalardan kaynaklanıyor. Bu nedenle deprem öncesinde bilinçlenmek, doğru davranış biçimlerini öğrenmek ve aile bireyleriyle acil durum planı yapmak büyük önem taşıyor.
Unutulmamalı ki deprem anında en büyük tehlike sadece sarsıntı değil, kontrolsüz panik ve yanlış reflekslerdir. Doğru bilgi, doğru refleks ve soğukkanlılık hayat kurtarır.
Ömer Faruk KARATOSUN