Türkiye'nin deprem kuşağında bulunması, afet anında doğru davranışların öğrenilmesini her zamankinden daha önemli hale getiriyor. Özellikle sarsıntı başladığında evde bulunan kişilerin nasıl hareket etmesi gerektiği, vatandaşların en çok merak ettiği konular arasında yer alıyor.
Deprem anında bazı kişiler, binadan uzaklaşmak veya açık havaya ulaşmak amacıyla balkona çıkmayı düşünebiliyor. Ancak bu davranış, ciddi yaralanma ve düşme risklerini beraberinde getirebiliyor.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), deprem sırasında balkonlara çıkılmaması, pencerelerden uzak durulması ve sarsıntı devam ederken binayı terk etmeye çalışılmaması gerektiğini belirtiyor.
Özellikle deprem anında dengenin kaybedilmesi, balkon korkuluklarının zarar görmesi veya binanın dış cephesinden parçaların kopması, tehlikenin boyutunu artırabiliyor.
Bu nedenle deprem sırasında balkona çıkmak güvenli bir davranış olarak kabul edilmiyor.
Depremde balkon neden tehlikeli?
Balkonlar, binaların dış cephesinde bulunan ve yapısal özelliklerine göre farklı şekillerde inşa edilen alanlar arasında yer alıyor.
Deprem sırasında oluşan sarsıntı, balkonların taşıyıcı elemanlarını ve bağlantı noktalarını etkileyebiliyor.
Özellikle eski, hasarlı veya mühendislik hizmeti yetersiz yapılarda balkonların zarar görme riski daha yüksek olabiliyor.
Ancak tehlike yalnızca balkonların yapısal hasar görmesiyle sınırlı değil.
Sarsıntı sırasında dengesini kaybeden kişiler korkuluklara çarpabiliyor, yüksekten düşebiliyor veya çevredeki cam ve yapı parçaları nedeniyle yaralanabiliyor.
Binanın dış cephesinden kopabilecek sıva, kaplama ve cam parçaları da balkonlarda bulunan kişiler açısından risk oluşturuyor.
Bu nedenle balkonlar, deprem anında sığınılması gereken güvenli alanlar arasında gösterilmiyor.
Deprem anında balkona koşmak neden yanlış?
Deprem başladığında korku ve panik nedeniyle hızlı hareket etmek, yaralanma riskini artırabiliyor.
Özellikle sarsıntı sırasında balkon kapısına doğru koşmak, kişinin dengesini kaybederek düşmesine neden olabiliyor.
Bunun yanı sıra balkon kapılarındaki camların kırılması veya çevredeki eşyaların devrilmesi de ciddi tehlikeler oluşturabiliyor.
Uzmanlar, deprem sırasında güvenli olmayan alanlara yönelmek yerine bulunulan ortamda uygun bir korunma pozisyonunun alınmasını öneriyor.
Sarsıntı bitmeden merdivenlere, asansörlere veya balkonlara yönelmekten kaçınılması gerekiyor.
Deprem sırasında evde ne yapılmalı?
Deprem sırasında evde bulunan kişilerin öncelikle paniğe kapılmadan kendilerini korumaya çalışmaları gerekiyor.
AFAD'ın deprem anında yapılması gerekenler konusunda önerdiği temel yöntemlerden biri Çök-Kapan-Tutun hareketi.
Bu hareket, deprem sırasında düşme ve çevredeki eşyalardan kaynaklanabilecek yaralanma risklerini azaltmayı amaçlıyor.
Çök: Sarsıntı başladığında dizlerinizin üzerine çökerek dengenizi koruyun.
Kapan: Başınızı ve ensenizi koruyacak şekilde kapanın. Mümkünse sağlam bir masanın altına girin.
Tutun: Sarsıntı sona erene kadar korunduğunuz nesneye tutunun ve bulunduğunuz pozisyonu koruyun.
Sağlam bir masa bulunmuyorsa camlardan, devrilebilecek dolaplardan ve düşebilecek eşyalardan uzak bir noktada baş ve boyun korunmalı.
Özellikle sarsıntı sırasında dışarı kaçmaya çalışmak yerine güvenli bir pozisyonda kalmak büyük önem taşıyor.
Deprem sırasında balkondaysanız ne yapmalısınız?
Deprem başladığında balkonda bulunan vatandaşların nasıl davranması gerektiği de merak ediliyor.
Öncelikle balkon korkuluklarına yaklaşılmaması ve yüksekten düşme riskini artıracak hareketlerden kaçınılması gerekiyor.
Sarsıntı sırasında dengenin kaybedilebileceği unutulmamalı.
Balkondan atlamak, korkuluklardan sarkmak veya aşağı inmeye çalışmak son derece tehlikeli.
Balkonda yakalanan kişiler, koşmadan ve tehlikeli hareketler yapmadan baş ve boyunlarını korumaya çalışmalı.
Sarsıntı sona erdikten sonra çevredeki hasar ve düşebilecek parçalar dikkate alınarak güvenli bir alana geçilmeli.
Depremde balkon çöker mi?
Deprem sırasında balkonların hasar görüp görmeyeceği, binanın taşıyıcı sistemine ve depremin etkilerine bağlı olarak değişiyor.
Balkonların yapımında kullanılan malzemeler, bağlantı noktaları ve binanın mevcut durumu, deprem güvenliği açısından önem taşıyor.
Özellikle taşıyıcı sisteminde sorun bulunan binalarda balkonlarda çatlak, kopma veya yapısal hasar oluşabiliyor.
Ancak her depremde balkonların mutlaka çökeceğini söylemek doğru değil.
Binaların depreme dayanıklılığını değerlendirmek için yetkili ve uzman mühendisler tarafından teknik inceleme yapılması gerekiyor.
Yalnızca binanın dış görünüşüne bakılarak balkonların veya diğer yapı bölümlerinin güvenli olduğu sonucuna varılamıyor.
Deprem sırasında pencereden atlanır mı?
Deprem anında yapılan en tehlikeli davranışlardan biri de pencereden atlamaya çalışmak.
Özellikle yüksek katlı binalarda bu hareket, ölümcül yaralanmalara neden olabiliyor.
AFAD'ın deprem güvenliği önerilerinde, balkonlardan ve pencerelerden atlanmaması gerektiği açıkça belirtiliyor.
Sarsıntı devam ederken dışarı çıkmaya çalışmak yerine uygun bir noktada korunma pozisyonu alınmalı.
Baş ve boyun bölgesinin korunması, deprem sırasında çevredeki eşyalardan kaynaklanabilecek yaralanma riskini azaltmaya yardımcı oluyor.
Deprem bittikten sonra balkona çıkılır mı?
Sarsıntı sona erdikten sonra da balkonların güvenliği konusunda dikkatli olunması gerekiyor.
Deprem nedeniyle balkon korkuluklarında, bağlantı noktalarında veya binanın dış cephesinde hasar meydana gelmiş olabilir.
Özellikle balkon çevresinde çatlaklar, dökülmeler, eğilmeler ve bağlantı sorunları görülüyorsa bu alanların kullanılmaması gerekiyor.
Binada hasar şüphesi bulunuyorsa güvenli çıkış güzergâhı kullanılarak yapı terk edilmeli.
Hasarlı yapılara yetkili kurumların gerekli değerlendirmeleri yapılmadan yeniden girilmemesi önem taşıyor.
Deprem anında yapılmaması gereken 10 hata
Deprem sırasında yanlış davranışlar, sarsıntının neden olduğu tehlikeleri artırabiliyor.
AFAD'ın güvenlik önerileri doğrultusunda kaçınılması gereken davranışlar şöyle:
- Deprem sırasında balkona çıkmak.
- Pencerelerden veya balkonlardan atlamak.
- Sarsıntı devam ederken merdivenlere koşmak.
- Asansör kullanmak.
- Camların ve pencerelerin yanında beklemek.
- Sabitlenmemiş büyük dolaplara yaklaşmak.
- Baş ve boyun bölgesini korumamak.
- Sarsıntı sırasında paniğe kapılarak kontrolsüz hareket etmek.
- Bina dış cephesinden düşebilecek parçaların bulunduğu alanlara yönelmek.
- Deprem sonrasında hasarlı binalara kontrol yapılmadan yeniden girmek.
Bu davranışlardan kaçınmak ve deprem anında doğru korunma yöntemlerini uygulamak, yaralanma riskinin azaltılmasında önem taşıyor.
Depremden sonra ilk olarak ne yapılmalı?
Depremin sona ermesinin ardından öncelikle kişinin kendisinin ve çevresindekilerin sağlık durumunu kontrol etmesi gerekiyor.
Yaralanma bulunuyorsa gerekli acil yardım çağrıları yapılmalı.
Gaz kaçağı şüphesi varsa elektrik düğmelerine dokunulmamalı, ateş yakılmamalı ve güvenli bir alana uzaklaşılmalı.
Bina güvenliği açısından risk bulunuyorsa uygun çıkış güzergâhı kullanılarak yapı terk edilmeli.
Ardından önceden belirlenen afet toplanma alanına gidilmeli.
Artçı depremler meydana gelebileceği için hasarlı binalardan ve düşme riski bulunan yapı elemanlarından uzak durulması önem taşıyor.
Depremde doğru davranış hayat kurtarabilir
Deprem sırasında balkonlara çıkmak, pencerelerden atlamak veya merdivenlere koşmak, vatandaşların güvenliğini tehlikeye atabilecek davranışlar arasında bulunuyor.
Afet anında yapılması gerekenlerin önceden öğrenilmesi, aile bireyleriyle deprem tatbikatlarının gerçekleştirilmesi ve evde devrilebilecek eşyaların sabitlenmesi, olası risklerin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Özellikle çocukların deprem sırasında nasıl davranmaları gerektiği konusunda bilgilendirilmesi büyük önem taşıyor.
Deprem sırasında balkona çıkmak güvenli değil. AFAD'ın önerdiği Çök-Kapan-Tutun hareketini uygulamak, baş ve boyun bölgesini korumak ve sarsıntı sona erene kadar güvenli bir noktada kalmak, deprem anında alınabilecek en önemli önlemler arasında yer alıyor.
